Maandag 30/03/2020

Justitie

Advocaten hopen op het bijna onmogelijke: Dutroux vrij krijgen

Advocaat Bruno Dayez staat de pers te woord. Hij vroeg samen met collega Nicolas Cohen om een nieuw psychiatrisch onderzoek om op basis daarvan een verzoek tot voorwaardelijke vervroegde vrijlating te kunnen indienen. Beeld BELGA

Er komt een nieuwe psychiatrische expertise van Marc Dutroux (62), zo heeft de Brusselse strafuitvoeringsrechtbank beslist. Zijn advocaten hopen dat dit een eerste stap is richting voorwaardelijke invrijheidstelling, al blijft die kans erg zo goed als onbestaande.

Marc Dutroux kreeg in 2004 levenslang voor de ontvoering, opsluiting en het seksueel misbruiken van zes meisjes in 1995 en 1996 en de moord op vier van zijn slachtoffers. Bij zijn veroordeling hadden psychiaters geconcludeerd dat hij een psychopaat is. Na 23 jaar cel krijgt hij nu een nieuwe psychiatrische doorlichting.

Daarmee halen Dutroux’ advocaten Bruno Dayez en Nicolas Cohen een slag thuis. Ze vroegen om een nieuw psychiatrisch onderzoek om op basis daarvan een verzoek tot voorwaardelijke vervroegde vrijlating te kunnen indienen. Het psychiatrische profiel is namelijk een eerste stap in die richting. Om te weten of Dutroux daarvoor in aanmerking kan komen, moeten psychiaters onder meer inschatten hoe groot het gevaar is dat hij opnieuw strafbare feiten zou plegen.

Dayez liet eerder al optekenen dat hij en zijn team mikken op een vervroegde voorwaardelijke vrijlating in 2021. 

Nu gaat de strafuitvoeringsrechtbank dus akkoord met het verzoek om een nieuwe psychiatrische expertise van Dutroux. Het parket zou zich niet hebben verzet. De rechtbank heeft drie experts-psychiaters aangesteld die tegen 11 mei 2020 een psychiatrisch verslag moeten opstellen.

Zij zullen het strafdossier en de persoonlijkheidsverslagen die van Dutroux in de gevangenis zijn gemaakt analyseren en hem ook zelf onderzoeken. Op basis daarvan moeten de psychiaters een verslag opmaken waarin ze de persoonlijkheid van Dutroux en zijn geestestoestand beschrijven en een oordeel vellen over het gevaar op herval. Ook moeten ze beslissen hoe gevaarlijk de veroordeelde vandaag is voor anderen en advies geven over een eventuele behandeling.

Grotere kennis

Dayez is uiteraard erg tevreden. “De strafuitvoeringsrechtbank is het met ons eens dat het noodzakelijk is het psychiatrisch profiel te actualiseren”, zegt hij. En hij benadrukt daarbij dat de experts die zijn aangeduid niet al door zijn team zijn ‘bewerkt’, zoals hier en daar wordt gefluisterd. “Wij zullen ons uiteraard schikken naar wat in het expertenverslag staat. Maar we kunnen ons niet blijven baseren op een psychiatrisch verslag dat dateert uit de periode van het assisenproces”, aldus Dayez.

Marc Dutroux in de gevangenis.Beeld VTM Nieuws

Zo klopt het dat de kennis over psychopathie nu groter is dan in 2004, zoals de Dutrouxs raadsheren aangeven. “Er is altijd gesteld dat psychopaten onbehandelbaar zijn terwijl er ondertussen inderdaad enkele voorbeelden zijn van psychopaten die wel met succes zijn behandeld”, zegt gerechtspsychiater Rudy Verelst (UZ Leuven).

Maar dat betekent helemaal niet, zo benadrukt Verelst, dat er nu een behandeling bestaat voor alle psychopaten, een diagnose die overigens niet is opgenomen in de DSM, het internationale psychiatriehandboek. “Er is nog altijd heel veel scepsis over behandelmogelijkheden”, vervolgt Verelst. “Dat enkele onderzoeksgroepen bij enkele psychopaten toch vooruitgang boeken, betekent niet dat iedere psychopaat nu goed behandeld kan worden.”

Niet te controleren 

Bovendien blijft er een groot risico op ‘valse adaptatie’, wat wil zeggen dat een psychopaat zich leert aan te passen aan de behandeling en de therapeut de indruk geeft te zijn veranderd, zonder dat dat echt zo is. “Dat valt niet te controleren”, zegt Verelst. “Zeker in een geval als dat van Dutroux, is de kans nagenoeg onbestaand dat eventuele behandelaars en de maatschappij zo’n enorm risico zullen willen lopen.”

Wat wel waarschijnlijk is, is dat het nieuwe verslag nieuwe aspecten van Dutrouxs persoonlijkheid en gedrag uitlicht. “Daarom is zo’n herziening inderdaad logisch en gebeurt dat ook met andere zware criminelen”, zegt strafrechtprofessor Joachim Meese (Universiteit Antwerpen). “Opsluiting mag geen vergeetput zijn. Men moet rekening houden met nieuwe wetenschappelijke inzichten en de evolutie van een veroordeelde.”

Maar in dit concrete geval betekent dat niet dat de kans op vervroegde voorwaardelijke vrijlating werkelijk groter wordt, stelt Meese. “In 2004 kreeg Dutroux een heel erg negatief psychiatrisch profiel. Hij lijkt ook geen spijt te tonen en de feiten zijn extreem zwaar. De kans dat er nu iets veel positievers uit de nieuwe analyse komt waardoor hij in aanmerking zou komen voor voorwaardelijke vrijlating is dan ook onbestaand.”

Dayez grijpt de media-aandacht over de beslissing tot een nieuwe psychiatrische doorlichting overigens aan om mee te geven dat Dutroux “echt wel spijt betoont voor de feiten die hij pleegde maar niet voor wat hij niet heeft gedaan. Zo blijft hij ontkennen dat hij Julie en Melissa ontvoerd heeft.”

Hoe dan ook kan het nieuwe profiel eventueel wel zijn detentieomstandigheden wat verbeteren of zelfs een bepaalde behandeling voorstellen. Dat laatste is dan ook de meer realistische doelstelling waar Dayez en Cohen op mikken. “Over volgende stappen zullen we ons pas uitspreken als we het voorlopige verslag hebben”, zegt Dayez. “Maar zelfs als de conclusie is dat Marc Dutroux gevaarlijk blijft, zal er een debat moeten komen over zijn detentieomstandigheden. Die zijn onaanvaardbaar. Ook al zal het expertenverslag daar niet over gaan, ik verwacht wel dat de psychiaters er zich tussen de lijnen over zullen uitspreken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234