Maandag 25/10/2021

Interview

Advocaat: "We zitten midden in een tweetjustitie"

Walter Van Steenbrugge: 'We moeten de assisenjury afschaffen en advocaten- en magistratenscholen oprichten.' Beeld RV
Walter Van Steenbrugge: 'We moeten de assisenjury afschaffen en advocaten- en magistratenscholen oprichten.'Beeld RV

Vandaag start het nieuwe gerechtelijke jaar. Met straks meteen al het vervolg van het proces-Aquino en een dozijn topadvocaten dat zich sinds de moord op Silvio Aquino bekeken voelt als criminelen. "Het buikgevoel regeert", zegt strafpleiter Walter Van Steenbrugge. "Beangstigend."

Tussen de dagelijkse portie bagger zat gisterochtend een kort mailtje van een dame die in de hr actief zegt te zijn. "Ze schreef: 'Gij moest u schamen en ge moet mij ook niet antwoorden want ik ken uw verhaalkes al.' Mensen verwarren de advocaat met zijn cliënt, iedere zin voor nuance is weg. Men wil geen tegenspraak meer, alles wordt samengevat in titels, in oneliners."

Deze week moet blijken of het drugsproces rond de Limburgse familie Aquino nog wel kan doorgaan na de moord op hoofdbeklaagde Silvio Aquino. "Wij hebben aangetoond dat processen-verbaal werden vervalst en dat in dit onderzoek gebruik is gemaakt van een burgerinfiltrant die werd betaald door de politie", zegt Walter Van Steenbrugge, een van de advocaten die de Aquino's tot onbegrip van heel Vlaanderen het liefst zou zien wegwandelen. "Er loopt een onderzoek naar het onderzoek, de waarheid moet naar boven komen, dat is wat we willen. Dus denk ik niet dat dat proces kan doorgaan alsof er niks is gebeurd."

Kijken de mensen in de supermarkt in uw wagentje?
Van Steenbrugge: "Ja, dat doen ze. Wat je nu krijgt, zijn mensen die kwaad zijn op de cliënt en enkel informatie hebben uit de krant. Het wordt beangstigend. Als de inhoud en de waarheid niet meer voldoende aan bod komen, heerst enkel degene die macht heeft. De burger weet dat niet, hij vooroordeelt op wat hij ziet in de titels van de tweets en de soms zeer vervuilende sociale media. Het oordeel van de Vlaming over de beklaagden op het Aquino-proces is gevormd op basis van dat beeldfragment waarin een van hen nogal agressief tegen een journalist zegt: 'Doe die camera weg.' En verder hun kale koppen en het feit dat ze zich zogezegd dure advocaten kunnen veroorloven. Het buikgevoel regeert. We zitten voorbij het verzadigingspunt."

Was het dan ooit anders?
"In die bijna dertig jaar dat ik advocaat ben, heb ik het wel zien verschuiven. Nu krijg je het gevoel dat Cesare Lombroso terug is. Hij was een 19de-eeuwse Italiaanse militaire chirurg en criminoloog die aanvoerde dat er iets bestond als aangeboren criminaliteit. Dat je criminelen kon herkennen aan hun lichamelijke kenmerken. Criminaliteit was een ziekte, iets wat je van iemands gelaatstrekken kon aflezen. We zitten midden in de tweetjustitie. Rechtsregels versus het buikgevoel. Er is ook geen controle op onze politiediensten en zij weten zich bij het overtreden van de rechtsregels meer en meer gesteund door de publieke opinie."

"We hebben in de zaak-Aquino keiharde bewijzen van gefoefel en van machtsmisbruik. Zo'n bewijs krijg je niet makkelijk in handen, maar vermoedens van dit soort machtsmisbruik hebben we wel al vaker gehad. Ik kan er niet aan doen dat het juist bij de Aquino's boven water is gekomen. Ik had liever gehad dat er een dossier was gefabriceerd tegen Wim De Vilder. Dan had iedereen met ons moord en brand geschreeuwd."

"Nu, mijn cliënt draagt niet eens de naam Aquino, hij is enkel een schoonbroer en heeft een blanco strafblad. Maar goed, dat is nuance en nuance is kennelijk niet van deze tijd."

Wat is tweetjustitie?
"De burger wordt kwaad, is stilaan alle vertrouwen in justitie kwijt en doet de moeite niet meer om te volgen. Hij vindt justitie te traag en de procedures gedateerd. Hij gaat zich vanuit zijn hoekje rechter boven rechter wanen. Hij wordt enkel nog geïnformeerd door slagzinnen en door gelekte, meestal niet verder geduide informatie. En van waar komt die informatie? Wie is degene die beslist dat de doorverwijzing van Steve Stevaert de volgende dag in de krant moet terwijl er nog een beroepsmogelijkheid is en de zaak nog steeds onder de geheimhouding valt? Die man is wel in het kanaal gesprongen, nee?"

"Ik vind: als er nu iets is dat genuanceerd moet zijn, dan wel justitie. Ik vind het beangstigend dat veel jonge en verstandige mensen heel extreme dingen zeggen als het gaat over misdaad en straf. Als dit zo doorgaat, staat de doodstraf binnenkort weer op de agenda."

Is de assisenjury niet de oervorm van tweetjustitie?
"Ja, inderdaad. Schaf dat af. Een juridische zaak is vandaag in se moeilijker en internationaler dan vroeger. Er is meer forensisch materiaal, er zit een financieel onderzoek aan vast, we weten meer over de psyche. Alles is heel multidisciplinair geworden. Een zaak is nooit nog zo zwart-wit dat je ze kan overlaten aan één enkele advocaat, één rechter of twaalf door het lot gekozen burgers. Dat is gedateerd. Je hebt nood aan domeinspecialisten om de foutmarge zo klein mogelijk te houden."

"Daarbij komt dat het Openbaar Ministerie de emanatie hoort te zijn van de neutraliteit. Dat is het in de praktijk helemaal niet. Op een assisenproces gaat men ervan uit dat hoe zwaarder de uitgesproken straf is, hoe beter het Openbaar Ministerie zijn werk gedaan heeft. De zaken worden vaak erger gemaakt dan ze al zijn. We komen het zo zelden tegen dat een Openbaar Ministerie een gekozen stellingname herziet, we lezen zo zelden processen-verbaal waarin men op voordien ingenomen stellingen terugkomt. Het gaat te dikwijls om het grote gelijk, om stellingoorlogen."

Is het niet vooral de traagheid van justitie die haar geloofwaardigheid aantast?
"Ik vind dat mensen die werken in belangrijke dossiers moeten beschikken over de meest geavanceerde en gesofisticeerde middelen, en je moet kunnen rekenen op een goed management, dat aanmoedigt en corrigeert. In de justitiepaleizen sukkelen magistraten nu met verouderde pc's. Griffiers rijden rond met karretjes met twee kubieke meter papier op."

"Ik vind het justitieplan van Koen Geens goed. Er zijn dure eden gezworen rond e-justitie, maar ik stel vast dat veel griffies 's namiddags dicht zijn en er constant rechtszaken moeten worden uitgesteld omdat ergens een advocaat geen kopie heeft kunnen bemachtigen van zijn dossier. Dat werkt allemaal zo ontmoedigend."

"Ik denk dat het tijd is voor het oprichten van advocaten- en magistratenscholen. Mensen opleiden met casuïstiek, met steun en informatie van psychiaters, neurologen, met forensische experts. Als een magistraat nu een opleiding wil volgen, als hij al mag, mag hij niet eens verplaatsingsonkosten aanrekenen. Het magistratenberoep moet worden opgewaardeerd en goed bestuurd. Liefst heel snel."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234