Maandag 25/10/2021

advocaat Ronny Baudewyn

'Ik heb nooit een negatieve reactie gekregen. Iedereen is nieuwsgierig. 'En, zijt ge al een beetje gerecupereerd?', is de stereotiepe openingsvraag. Maar het draait altijd uit op een gezond gesprek'

'Al die emoties kwamen daarna, als een klap in je gezicht'

'Dan schorsen wij nu maar de zitting zodat we terug kunnen naar onze partner', zei Stéphane Goux op een zoveelste donderdagavond in Aarlen. 'Ik heb geen vrouw meer, mijnheer de voorzitter', mompelde daar iemand. Een half jaar later denkt Ronny Baudewyn dat het zo stilaan achter hem ligt. De vertwijfeling, dat zwarte gat ook vooral. 'Maar op straat herkennen de mensen me nog altijd.' Douglas De Coninck en Anne De Graaf / Foto Filip Claus

ee, benadrukt hij een paar keer. Geen nostalgie. "Dat zeker niet." Het ligt achter hem. Hij is vermagerd. Maar de scheur in zijn toga weigert de Vlaamse advocaat van Marc Dutroux tot vandaag te laten repareren. Hij weet daar geen reden voor te geven, maar wil er nog net zo graag over te vertellen. "U zult dat zien in die docusoap die straks op televisie komt: dat ongeval met mijn reiskoffertje op wieltjes in de eerste dagen van het proces. We voelden ons nog erg onwennig toen, bang ook soms. Martine, Xavier (Dutroux' andere advocaten Martine Van Praet en Xavier Magnée, DDC/AdG) en ik wisten toen echt nog niet wat er ons te wachten stond, daar in Aarlen. En die scheur... ik zie het als een soort oorlogstrofee, als de tekening die een jachtpiloot op de romp van zijn vliegtuig maakt."

Het gesprek vindt plaats enkele dagen voor kerst. Zijn betekenisvolle moment van het jaar 2004 moet dan nog komen, weet hij. "Ik ben ervan overtuigd dat mijn zoon met een geweldig rapport naar huis zal komen. Dat, dat wordt de leukste dag. Zeker weten."

U bent het afgelopen jaar gescheiden.

"De scheiding is uitgesproken in volle proces-Dutroux. Zonder dat ik er stil bij stond. Het is een van die vele dingen die je na afloop tracht op te sommen. Mens, wat is hier niet allemaal aan mij voorbijgegaan? Al die emoties ook. Die kwamen allemaal achteraf, gebundeld, als een klap in je gezicht."

Het zwarte gat dus?

"Ik ben op 2 juli meteen vertrokken naar Portugal, met mijn zoon. Ik heb de fout gemaakt het hele traject te rijden. Dat was dodelijk, maar mijn zoon vond het leuk om Frankrijk en Spanje te doorkruisen. Daardoor stond ik bij thuiskomst dus nog geen stap verder. Ik had niks verwerkt en was helemaal niet tot rust gekomen omdat ik tijdens die vakantie constant met hem bezig was geweest. Toen is de ellende begonnen. Ik kwam thuis en ik had nergens meer zin in. Gelukkig moest ik mijn kantoor reorganiseren: we gingen verhuizen.

"De enige manier om er echt uit te geraken, is bij jezelf een soort agressie opwekken. Helaas treft die ook je omgeving. Als je je ellebogen gebruikt, delen anderen in de klappen. Op den duur vertaalde zich dat in destructief gedrag. Niet materieel, maar moreel. Ik schrok er zelf van. Ik reageerde me af in mijn relatie. Die stond al op springen maar is finaal gebarsten door de afstand tussen Aarlen en Brussel. Ondertussen heb ik een nieuwe vriendin. Ze is advocate en woont in Portugal.

"In die periode ontdekte ik ook voor het eerst dat ik misschien professionele hulp nodig had. Gelukkig hoorde ik net op dat moment dat de collega's zich net hetzelfde voelden. Op dat moment wist ik dat ik me erdoor zou slaan. En dat ik niet zo abnormaal was. Pessimisme is me vreemd. Het woord stond niet in mijn woordenboek, tot ik uit Aarlen terug kwam. Wat nu, Ronny, vroeg ik me af. Ga je je nu weer bezighouden met fietsdiefstallen?"

Sprak u tijdens het proces vaak met uw zoon?

"Hij stelt weinig vragen. Als we tussendoor uit eten gingen, vond hij het wel merkwaardig dat we werden aangestaard. Dan zei hij: 'Papa, die mensen kijken naar ons.' Na een tijdje was hij dat ook gewoon."

Om de een of andere reden won u als advocaat van Dutroux enkel aan populariteit.

"Ja, er zijn zelfs vrienden die het leuk vinden om achter me aan te lopen op de markt, om te zien wie er allemaal naar me kijkt. De mensen reageren pas vaak als je voorbij bent. Onlangs was ik op de Superprestige-veldrit van Ruddervoorde. We zaten aan een heel grote trouwfeestachtige tafel en heel vaak kwamen wildvreemde mensen naast me zitten om met met over het proces te praten.

"Ik heb eigenlijk nooit een negatieve reactie gekregen. Iedereen is nieuwsgierig. 'En, zijt ge al een beetje gerecupereerd?', is de stereotiepe openingsvraag. Maar het draait altijd uit op een gezond gesprek. Men vraagt me of ik denk dat Dutroux vrijkomt. Ik zeg dan dat ik dat niet weet, maar dat zijn strafregime in elk geval nog niet veranderd is. Hij wordt nog steeds om de zeven en een halve minuut wakker gemaakt. Maar het is waar, ik ondervind nauwelijks enige vijandschap."

Kan het komen doordat u en de twee anderen op geen enkel moment de indruk konden geven 'namens de cliënt te praten', zoals een advocaat normaal toch hoort te doen?

"Je kunt niet 'voor hem' spreken, om de eenvoudige reden dat hij het niet toelaat. Hij bombardeerde ons met zijn telefoontjes vanuit de glazen kooi. De dag dat mijn confrater, Xavier Magnée, uit de zaal wegliep, had hij wel dertig keer gebeld in een kwartier. Een psychopaat zoals hij kan zich niet in de geest van een ander inleven. Hij had er geen besef van of hij met zijn interventie de juryleden choqueerde of niet. Telkens als het voor ons even de goede kant uit ging, vooral dan dankzij de tussenkomsten van de advocaten van Laetitia, zat hij te drammen over details. Die klopten wel allemaal als een bus, tot het refertenummer toe, maar vaak waren ze totaal onzinnig of druisten ze regelrecht in tegen de boodschap die wij de jury wilden brengen."

Is het mysterie met het zoutvat inmiddels opgehelderd?

"Dat was hét non-event van het proces. De directeur van de gevangenis van Aarlen vertelde me onlangs dat ze om de twee weken wel zoiets vinden. Het was natuurlijk een slecht moment: de hele wereldpers had de lenzen gericht op de gevangenis, maar Dutroux had er niks mee te maken."

Uw geweten heeft nooit geknaagd?

"Toch wel, ook al hoorde ik dat gevoel te onderdrukken. Hoe moest ik de persoon van Dutroux verteren, als advocaat en als mens? Normaal zou dat probleem zich niet mogen stellen, we zijn professionals. In het beste geval duurt een zaak ook slechts een namiddagzitting, of enkele namiddagzittingen, een assisenzaak hooguit enkele weken. Maar hier lag alles anders. Er zijn vaak conflicten geweest onderling, ook in mij. Momenten waarop ik dacht: waar ben ik in godsnaam mee bezig? Of nog: getuigenissen die me shockeerden, het bezoek aan de kelder in Marcinelle, en het voorlezen van de brieven van Sabine. Dat stond niet op het programma en dat trof me in mijn gezicht, temeer omdat ik zelf een zoontje heb, nu van de leeftijd van de slachtoffers toen.

"Gelukkig gebeurde dat voorlezen op een donderdag en hoefde ik die avond niet met hem te gaan praten. Ik heb geen woord gezegd en ben naar huis gereden. Martine zat naast me en zweeg ook de hele autorit. Op het bezoek aan de kelder in Marcinelle kon je je voorbereiden; op de brieven van Sabine niet. We waren toen onder elkaar aan het uitzoeken hoe we eronderuit konden geraken. Pas na lange gesprekken, bij een glas wijn, hebben we onszelf weer ontmoet, onszelf gevonden en beslist verder te doen"

Wat was de zin van de hele onderneming? U wist op voorhand dat Dutroux levenslang zou krijgen.

"(afgemeten) Als Marc Dutroux geen adequate verdediging had gekregen, dan zou het voor anderen zeer gemakkelijk zijn geweest om alle feiten op hem af te schuiven. Er moest een proces komen. Iedereen heeft recht op een proces, ook hij. Als je daarin gelooft, is het geen punt van overweging om je terug te trekken als het moeilijk wordt. We zaten daar nu eenmaal middenin. Gelukkig, misschien, kon ik niet zien wat voor weerklank dat proces op televisie kreeg. In die kazerne in Aarlen, waar we logeerden, is mijn televisietoestel kort na het begin van het proces trouwens geïmplodeerd - ook dat krijgt u in die docusoap te zien. (lacht) En vandaag kan ik het eerlijk gezegd niet meer horen of zien. Een paar weken geleden zond RTL een documentaire uit over Xavier Magnée. Ik moet de tape nog altijd bekijken.

"Onlangs zag ik beelden van mezelf in een documentaire over het proces. Ik herkende mezelf bijna niet. Die vermoeidheid."

Hebt u in Portugal porto gedronken?

"Nee, stom eigenlijk, als ik bedenk dat ik daar al vijftig keer geweest ben. Normaal drink of eet ik altijd de specialiteit van de plaats waar ik kom: hamburgers in Hamburg, Frankfurter-worstjes in Frankfurt of Berlijnse ballen in Berlijn. Onlangs nog kaas gegeten in Gouda. (denkt diep na en glimlacht) In Aarlen was er niet echt een grote specialiteit. Wel in de buurt van Spa... in het dorpje Crepe."

Wat voor zaken doet u nu?

"Dezelfde als voor het proces, maar in het begin hadden de mensen plots wel de neiging met de meest onmogelijke zaken aan te komen dragen. Zoals een verhaal over een verkrotting van een huis, een dossier waarvan manifest vaststond dat de staat gelijk had. De gedachtegang was dan: 'De Baudewyn durft dingen aan die niemand anders aandurft.' Gelukkig heeft dat niet lang geduurd, ik ben nogal nuchter. Ik had ook geen tijd, want ik was mijn kantoor aan het verhuizen. Wel merk ik dat de cliënten met veel meer ontzag naar me kijken."

Ook in de rechtbank?

"Vooral in het vredegerecht. De eerste keer zei de rechter: 'Ah, meester, ge verwaardigt u toch nog naar hier te komen.' Het is handig dat ik me nu niet meer moet voorstellen. Ik hoor erbij."

Vroeger niet dan?

"Ik zat bij de goede middenmoot; nu voel ik dat ik bij de kopgroep begin te horen."

Herinnert u zich de Al-Qaeda-aanslag van 11 maart in Madrid?

"Vaag. Ik herinner me de doden, de ontploffing, de treinen, maar veel tijd was er niet om er stil bij te staan. Ik weet niet eens meer hoe ik mijn eigen verjaardag heb gevierd. Mijn zoon heeft de lagere school afgemaakt en ook dat heb ik gemist. Ik heb tientallen cadeautjes voor hem gekocht laatst. Een kokosnoot, onder anderen, en een klein paardje met een bon voor zijn eerste paardrijles. Misschien moeten ze me onder voorlopige bewindvoering steken, want ik kan me niet inhouden: ik zou hem overladen met geschenken."

Hebt u zelf een cadeauwens?

"Als het ook niet-inpakbaar mag zijn: ik hoop dat 2005 normaal mag verlopen. In een normale gezinssituatie, als dat zou kunnen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234