Dinsdag 25/02/2020

Advies Van Rompuy

Advies aan onze regering: knijp er eens tussenuit

Beeld © RV

Herman Van Rompuy (CD&V) raadt de federale regering aan een weekendje op afzondering te gaan (DM 29/11). Of het nu een chalet in de Ardennen is, een villa in het Pajottenland of gewoon thuis bij de minister: een weekendje weg kan wonderen doen in de Belgische politiek.

"Eén groot gesukkel", zo omschrijft ex-voorzitter van de Europese Raad Herman Van Rompuy (CD&V) de eerste maanden van de regering-Dehaene I. Tot Dehaene zijn ministers sommeerde een weekend door te brengen in het Relais Delbeccha, een riante villa met 12 luxekamers in Dilbeek. Daar, in het landelijke Pajottenland, ontstond voor het eerst iets wat in de verte op een teamgeest leek. "Een maand later zijn de Sint-Michielsakkoorden (de vierde staatshervorming, ADB) gesloten. Plots waren we vertrokken."

Regeringsploeg. De naam zegt het al. Ondanks de vele ego's in de Wetstraat is regeren een teamsport. Hard zijn wanneer het moet, toegeven wanneer het kan: het is de essentie van het Belgische compromismodel. Die dynamiek komt pas op gang als er vertrouwen is tussen de ministers. Of zoals Dehaene het verwoordde: de gezamenlijke wil om er iets van te maken. Net dat lijkt in de huidige federale regering van Charles Michel nog wat te ontbreken. De voorbije weken moest hij vooral brandjes blussen en opstootjes van interne onrust in zijn ploeg in de kiem smoren.

Een retraite kan een doorbraak betekenen. Het bekendste bewijs zijn de weekendjes in Poupehan, het minuscule Waalse dorpje waar in 1982 vier christendemocratische politici in het geheim bijeenkwamen en daar beslisten om de Belgische frank te devalueren. Pas negen jaar later onthulde journalist Hugo De Ridder het bestaan van de groep rond eerste minister Wilfried Martens (CD&V). Martens, vakbondsleider Jef Houthuys, ACW-bankier Hubert Detremmerie en bankier Fons Verplaetse kwamen geregeld samen in een chaletje, het buitenverblijf van Verplaetse.

Beeld RV

Jenever en barbecue

Het Vlaamse equivalent is de 'away day', een halfjaarlijkse uitstap van de ministerraad die op iets gezelligere wijze wordt afgesloten. Vorig jaar organiseerden streekgenoten Freya Van den Bossche en Joke Schauvliege onder meer een spelletje Kubb in het Gentse Zuidpark voor de collega's. Nadien leken de gespannen verhoudingen binnen de regering-Peeters II even vergeten. Dat was zeker het geval toen de ministers na hun diner nog afzakten naar het Dreupelkot in Gent, een cafeetje waar ze de keuze hadden uit meer dan 200 soorten jenevers. Hoe die avond is geëindigd, is niet bekend.

Geen pers, geen medewerkers en vooral: uiterste discretie. Dat is volgens voormalig viceminister-president Ingrid Lieten (sp.a) het recept voor een geslaagde retraite. Lieten ziet heel wat voordelen aan een onderonsje op topniveau. Het kan, volgens haar, de persoonlijke relaties binnen de regering verwarmen. Even weg van de politiek op het scherp van de snee en van de partijtegenstellingen. "Als minister duik je meteen in de dagelijkse problemen. Daarom is het belangrijk om van in het begin aan de teamgeest te werken. Dat rendeert ook op lange termijn", zegt Lieten.

Drie jaar geleden organiseerden Jo Vandeurzen (CD&V) en Lieten een fietstocht in Limburg voor de collega's. 's Avonds stond de man van Lieten aan de barbecue. Een aangename afleiding in volle federale crisis. Enkel minister-president Kris Peeters maakte een moeilijke dag door. CD&V had vrij onhandig gereageerd op de formateursnota van Elio Di Rupo (PS), waardoor de partij de hele dag zwaar onder vuur lag. "Hij was niet echt het zonnetje van de dag", merkte Lieten achteraf op. De andere ministers hadden het bijzonder gezellig. "Al probeer je het sowieso sober te houden, want je wil niet dat er te uitbundige foto's uitlekken in de pers", zegt Lieten.

Een politieke teambuilding organiseren, is niet evident. Ten eerste is er de locatie. Je mag sowieso niet te ver uit het machtscentrum wegblijven, want elke minister houdt zijn verplichtingen. Als je op een locatie verzamelt waar veel volk passeert, loop je bovendien het risico dat snel uitlekt waar je vergadert. Dat gebeurde bijvoorbeeld in 2011, toen acht zwaargewichten van de Europese Unie de koppen bij elkaar staken over de toekomst van Griekenland. De excellenties waren nauwelijks aangekomen in Senningen, een dorp in Luxemburg, of het nieuws stond al op de website van Der Spiegel. Het resultaat? De euro verloor prompt een procent van zijn waarde.

Beeld RV

Partners meenemen

Daarnaast is er de sociale omkadering. Volgens Lieten is het een goede strategie om de partners van politici mee uit te nodigen. "Zo voorkom je dat iedereen toch plots weer over politieke dossiers begint te praten. Als de partners erbij zijn, is dat veel minder het geval. Al moet je wel wat steken onder water kunnen verdragen", zegt de Limburgse. Waarover de ministers dan wel praten? Over de kinderen, de tuin, het weer, enzovoort. Gewoon simpel: lekker eten en drinken in een ongedwongen sfeer. En, in het geval van Lieten, achteraf een potje zelfgemaakte rabarberconfituur mee naar huis als bedanking.

Charles Michel heeft voorlopig geen plannen in die richting. Geen tijd voor, klinkt het. "Eerst waren er de onderhandelingen, dan de hoorzittingen en de beleidsnota's. Vergeet niet dat deze regering nog maar zes weken bezig is." Volgens Michel hebben de ministers elkaar tijdens de regeringsonderhandelingen goed leren kennen. "Elke regering wordt af en toe met problemen geconfronteerd. Maar de sfeer binnen de regering zit heel goed. Ik zie dat op de kern en op de andere vergaderingen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234