Zondag 01/08/2021

Buitenland

Adieu Castro, en nu definitief

Raúl Castro heeft er twee termijnen op zitten als president. Beeld AP
Raúl Castro heeft er twee termijnen op zitten als president.Beeld AP

Er komt vandaag of morgen een eind aan het tijdperk van de Castro's in Cuba. De communistische partij wijst een opvolger aan voor president Raúl Castro. Veel van zijn hervormingen zijn vastgelopen.

Het is vandaag de laatste dag dat Raúl Castro (86) president is van Cuba. Uiterlijk morgen treedt zijn opvolger aan, die nog door het parlement moet worden gekozen. Nadat Raúl in 2006 het stokje had genomen van zijn broer Fidel Castro, heeft hij de deur naar de 21ste eeuw van het slot gehaald. Die opent zich tergend langzaam, en met piepende scharnieren.

Raúls aftreden komt niet als een verrassing: hij heeft zelf bepaald dat een president maximaal twee termijnen mag aanblijven. In tegenstelling tot Fidel, die maar liefst 47 jaar aan het roer bleef. Het parlement komt vandaag en morgen samen, wanneer de 605 politici, allen van de Communistische Partij Cuba (PCC), uit de eigen gelederen Raúls opvolger kiezen. Waarschijnlijk wordt dat de 57-jarige Miguel Díaz-Canel, die al vicepresident is sinds 2013.

Raúl gaat de boeken in als de man die na een halve eeuw Koude Oorlog de diplomatieke relatie herstelde met de Verenigde Staten. En ook in het binnenlandse beleid heeft hij ingrijpende veranderingen doorgevoerd. Hij maakte een eind aan het antimarktfundamentalisme dat het Cuba van Fidel kenmerkte en omarmde de markt als middel om economische vooruitgang te bereiken.

In 2011 presenteerde hij een voor Cubaanse begrippen progressief pakket aan hervormingen. De bevolking kreeg volop mogelijkheden om een eigen bedrijfje te beginnen. Er kwamen private fruitkramen, taxi's, kappers, restaurants en fitnesscentra. Cubanen mogen nu hun auto of huis verkopen en kamers verhuren aan toeristen.

Fidel Castro, de broer van Raúl, bleef in totaal 47 jaar aan de macht. Beeld AFP
Fidel Castro, de broer van Raúl, bleef in totaal 47 jaar aan de macht.Beeld AFP

Ook de regels voor Cubanen die naar het buitenland willen, of juist willen terugkeren naar het socialistische eiland, zijn versoepeld. Raúl heeft mobiele telefonie mogelijk gemaakt, zorgde voor (beperkte) internettoegang, en heeft het land opengesteld voor buitenlandse investeerders. De Cubanen koesteren hun nieuw verworven vrijheden, maar het gaat allemaal veel te langzaam. "We gaan drie passen vooruit en twee stappen terug", klinkt het zuchtend in de straten van Havana.

Want veel van Raúls hervormingen zijn halverwege vastgelopen, en de belastingen voor de kersverse ondernemers zijn torenhoog. Daarnaast zijn de regels onduidelijk en voortdurend aan verandering onderhevig. Vorig jaar besloot de regering plotseling om geen nieuwe vergunningen meer af te geven voor ondernemers. Alle aanvragen zijn bevroren omdat nieuwe regels in de maak zijn, aldus de verklaring.

Bokkensprongen

Dit soort bokkensprongen tonen aan dat de Cubaanse machthebbers op zoek zijn naar de juiste balans. Want enerzijds is het voor de economie noodzakelijk de markt toe te laten op het eiland, anderzijds zijn de partijleiders als de dood voor de emancipatie die dat met zich meebrengt. Ruim 10 procent van de bevolking werkt nu in de private sector, een onbekend aantal anderen klussen in hun vrije tijd bij om het karige staatssalaris aan te vullen.

Een onafhankelijkere bevolking is mondiger en moeilijker te controleren. Zodra het te snel gaat, trappen de partijdinosaurussen op de rem.

Alle hervormingen ten spijt, blijft Cuba een totalitaire staat met een wurgende sociale controle. In de regionale verkiezingen vorig jaar probeerden onafhankelijke kandidaten deel te nemen, maar ze hebben de kieslijst niet eens gehaald. En er is geen vrije pers. Niet al te kritische bloggers worden nu wel getolereerd, maar ze opereren nog altijd in de illegaliteit.

Als zijn gezondheid het toelaat, blijft Raúl Castro tot 2021 partijvoorzitter. Ook is hij nog bevelhebber van de strijdkrachten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234