Maandag 21/09/2020

Aandeelhoudersactivisme

Activistische aandeelhouders: de kleine vissen waar zelfs de haaien bang voor zijn

Beeld Sven Franzen

Terug van nooit weggeweest: de activistische aandeelhouders die bedrijfsleiders in de nek zitten. Sommigen doen dat omwille van snelle winst, anderen kijken naar de lange termijn. 

"Betaal nooit contant, vertel nooit de waarheid en speel het spel nooit volgens de regels." Dat waren de drie gouden regels die Henry Kravis hanteerde bij de overname van de koekjes- en tabaksfabrikant RJR Nabisco. Kravis was de leidende investeerder van de private-equityfirma, Kohlberg Kravis Roberts & Co. (KKR). 

De raid op Nabisco, getuigend van een ongelooflijk cynisch en agressief staaltje blufpoker, is legendarisch geworden door het boek Barbaren aan de poort. Een klassieker, die ook nog eens verfilmd werd, en die inmiddels verplichte lectuur is geworden bij tal van managementopleidingen. De barbaren uit het boek waren de financiële whizzkids van KKR, die in 1988 een felle overnamestrijd om RJR Nabisco uitvochten. Een strijd die wordt gezien als het hoogtepunt – én het einde – van de koopgekte die destijds in de Verenigde Staten heerste. KKR kocht het sigaretten- en voedingsconcern voor 25 miljard dollar, een enorme schuldenlast die nog jarenlang op de prooi zou drukken. Om die te verlichten hakte KKR het bedrijf in delen, die stuk voor stuk verkocht werden. 

KKR bestaat nog steeds, en is nog steeds een leidende – vaak agressieve – speler in de globale wereld van overnames. Maar uitgerekend dat KKR krijgt het nu hard te verduren door de komst van een activistische aandeelhouder. ValueAct, met de Amerikaanse topman Jeff Ubben, legt het management van KKR het vuur aan de schenen. Het aandeel KKR is volgens Ubben ondergewaardeerd. Niet ongevaarlijk, want hoewel ValueAct bekendstaat als een relatief vriendelijke activistische aandeelhouder, dwong het bijvoorbeeld na maandenlange publieke druk het vertrek af van Steve Ballmer als topman van Microsoft.

Opmars

Activistische aandeelhouders lijken aan een opmars bezig. Het Nederlandse conglomeraat AkzoNobel lag recent in de clinch met activist Elliott Capital, die het hoofd eiste van topman Antony Burgmans. De strijdbijl werd met moeite begraven, maar het gevolg is dat de kans groeit dat AkzoNobels chemiedivisie verkocht wordt aan private equity. Onder meer KKR zou een overnamebod voorbereiden. Daarna richtte Elliot zijn pijlen op het mijnbouwbedrijf BHP Billiton, dat zijn schaliegas- en olietak beter zou verkopen. Het zou niet rendabel genoeg zijn, verkoop was de beste optie en het uitkeren van dividend aan aandeelhouders. Zijn wens werd beantwoord door BHP, het bedrijf keert 4,4 miljard dollar aan dividend uit.

Medewerkers van AkzoNobel hebben zich verzameld voor aanvang van de jaarlijkse algemene vergadering van aandeelhouders. Ze vrezen voor hun job, nadat activist Elliott Capital opdook. Beeld ANP

Het Zwitserse Nestlé wordt belaagd door het Amerikaanse Third Point, dat met 1,3 procent van de aandelen onder meer de verkoop eist van dochterbedrijf L'Oréal. En een door aandeelhouders opgejaagd Unilever kondigde de verkoop van de margarinetak aan, de historische basis van het bedrijf.

Tom Simonts, senior financial economist bij de KBC Groep, maakt een onderscheid tussen gezond en agressief activisme. "In essentie is een aandeelhoudersactivist iemand die meent dat een bedrijf meer waarde kan creëren dan het doet. Hij stelt de juiste vragen en houdt het management bij de les. Vergelijk het met een boom. Die moet je onderhouden, water geven, snoeien, en dan is hij gezond. Als er paddenstoelen op de boom groeien, dan schort er iets aan. En activisten zoeken meestal naar die paddenstoelen."

Dat is ook de analyse van Erik Bomans. Hij is partner bij Deminor, het juridisch advieskantoor voor aandeelhouders. Deminor professionaliseerde het aandeelhoudersactivisme in ons land, maar wil zich niet vergelijken met die agressieve spelers. "Wij komen op voor een beter bestuur, een goede relatie tussen het management en de aandeelhouders, en mikken vooral op waardecreatie op de lange termijn", zegt Bomans. "Activisme zoals Elliot Capital, waarbij men mikt op een strategische koerswijziging, daar houden wij ons ver van af." 

Dat er een opmars bezig is, ziet Bomans echter ook. "Rond 2004 kregen we ook al zo'n hoogtij. Dat abrupt afbrak door de financiële crisis. Sinds een tweetal jaar zien we het weer, zij het op mindere schaal dan vroeger."

Agressief

Het probleem bij te agressief activisme, genre KKR, of Elliot, is dat zij niet de waardecreatie op lange termijn voor ogen houden, maar enkel uit zijn op snel geldgewin. Simonts: "Elk bedrijf heeft best een klein speklaagje, zoals de mens, dan komt het de winter beter door." Die activisten zien evenwel vaak dat speklaagje als niet uitgekeerd kapitaal, en azen daarop.

Als bekend wordt dat er een activist aan boord is, gaat de koers van het bedrijf doorgaans flink omhoog. Als het belaagde bedrijf daarna ook effectief wordt verkocht, of een overname doet, komt daar vaak nog eens een koersstijging bij kijken. Het zijn die rendementen waar de activisten op azen.  "Maar langetermijnwinst is er vaak niet", zegt professor financieel recht Christophe Van Der Elst (UGent en Tilburg). 

In ons land valt het met dat activisme nogal mee. Volgens Van Der Elst wordt er wel eens op een algemene aandeelhoudersvergadering een beslissing weggestemd, maar echt agressief is het zelden. Erik Bomans: "De schaalgrootte van onze bedrijven is te klein, net als de volumes aan verhandelbare aandelen." 

Iets wat Tom Simonts beaamt. "Wij hebben gezonde stevige kmo's, maar daar zit te weinig grote meerwaarde achter voor die activisten. Voorts zijn ze ook vaak grotendeels in handen van een familie, wat het moeilijker maakt om een voet tussen de deur te krijgen." 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234