Dinsdag 07/02/2023

AchtergrondKlimaatstrijd

Actie met burgerlijke ongehoorzaamheid: radicaliseert de klimaatbeweging?

null Beeld AFP
Beeld AFP

Al maanden stomen klimaatorganisaties zich klaar voor een actie van burgerlijke ongehoorzaamheid. Dit weekend zullen ze een Belgische vestiging van TotalEnergies verstoren. ‘Betogingen en petities volstaan blijkbaar niet.’

Bruno Struys

“Het is met gemengde gevoelens en een flinke dosis nervositeit”, lacht de 49-jarige Johanna Vandenbussche. Ze is leerkracht op een Gentse school, en maakt deel uit van actiegroep Teachers for Climate. Komend weekend neemt ze deel aan de actie van Code Rood, een nieuw consortium van klimaatgroepen zoals Greenpeace en Youth for Climate dat elk jaar een actie van burgerlijke ongehoorzaamheid wil doen.

“Ik heb me opgegeven voor een groep die grotere kans heeft op confrontatie met de politie. Ik heb helemaal geen zin in pepperspray of een paar meppen, maar je weet dat die kans bestaat.”

Ook Vandenbussche heeft nog geen idee waar Code Rood dit weekend zal toeslaan. TotalEnergies heeft verschillende sites in ons land, met een raffinaderij in Antwerpen, petrochemische sites in Feluy en Antwerpen, een gascentrale in Marchienne-au-Pont en een netwerk van 550 benzinestations.

“Om de actie te doen slagen krijgen we pas op het laatste moment de nodige informatie”, zegt ze.

Haar slaapzak ligt klaar, net als een regenjas, drinkwater, een tent en een isolatiedeken. De actie zal heel het weekend in beslag nemen.

“Zo lang als mogelijk en veilig voor zowel de werknemers van TotalEnergies als voor de actievoerders”, zegt Keesha Orts, woordvoerder voor Code Rood en lid van Extinction Rebellion.

Lees ook

Links staat voor een verscheurende keuze: het einde van de wereld of het einde van de maand?

De inspiratie komt uit het buitenland. In Nederland hield een actiegroep onder dezelfde naam protesten tegen de gaswinning in Groningen. Maar het grote voorbeeld is Duitsland, waar Ende Gelände naam maakte met de bezetting van koolmijnen en afgelopen zomer de constructiesite voor een lng-terminal blokkeerde.

De actievoerders maken er geen geheim van dat ze hiermee de klimaatprotesten in een nieuwe fase loodsen.

“Die betogingen en petities hebben het thema op de kaart gezet en hebben zeker effect gehad, maar blijkbaar volstaan ze niet voor een systeemverandering”, zegt Keesha Orts. “Er is nog geen rechtvaardig klimaatbeleid, en dus zetten we de stap naar burgerlijke ongehoorzaamheid.”

Dat betekent dat ze opzettelijk regels of wetten zullen overtreden, zoals het betreden of blokkeren van de site, op voorwaarde dat het geweldloos blijft. Daarom hebben ze een ‘actieconsensus’ opgesteld, waar iedere actievoerder zich hoort aan te houden. De afgelopen maanden deden een vijfhonderdtal kandidaten mee aan trainingen, waar ze onder andere leerden hoe ze door de macht van het getal door een politiecordon kunnen breken en hoe ze rustig reageren als de politie chargeert.

Activisme of extremisme

Zolang de actievoerders geen haat propaganderen, schade berokkenen, sabotage plegen of overgaan tot andere vormen van geweld, beschouwen de veiligheidsdiensten dit als activisme en niet als extremisme. Maar bij TotalEnergies houden ze zich klaar. De kans bestaat dat het personeel op zaterdag de site niet kan verlaten.

“Onze industriële vestigingen zijn dag en nacht in bedrijf, dus ook de klok rond beveiligd en we zullen dit weekend extra waakzaam zijn”, zegt Tom Claerbout van TotalEnergies Belgium. “We hebben de organisatie iets verstevigd. Onze hoofdbekommernis is het vermijden van veiligheidsrisico’s, voor ons eigen personeel en de omwonenden maar ook voor de actievoerders zelf.”

Nog voor Code Rood bestond heeft TotalEnergies vergaderd met enkele klimaatorganisaties om hen te overtuigen van de groene ambities van het bedrijf. Vorig jaar veranderde Total zijn naam in TotalEnergies, omdat het een belangrijke speler wil worden in de energietransitie. ‘Greenwashing’, zeggen de actievoerders.

“91 procent van hun infrastructuur is op dit moment fossiel, 75 procent van hun investeringen zijn nog altijd in fossiele brandstoffen”, zegt Keesha Orts. “Dat is hun corebusiness.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234