Dinsdag 13/04/2021

'Acteren heeft niets met moed te maken'

interview met actrice helen mirren over haar rol in 'calendar girls'

Haar echte naam is Ilyena Lydia Mironoff, want haar grootvader was een Russisch legerofficier, die net in Londen was om een wapencontract af te sluiten voor de tsaar, toen Lenin in 1917 met zijn revolutie begon. Grootvader Mironoff besloot dan maar in Engeland te blijven, waar in juli 1945 zijn kleindochter Ilyena werd geboren. Wij kennen haar inmiddels als Helen Mirren, al moeten we sinds juni eigenlijk Dame Helen Mirren zeggen, aangezien ze toen in de Britse adelstand werd verheven.

Deze mooie en getalenteerde actrice maakte naam bij de Royal Shakespeare Company, speelde in films zoals The Cook, The Thief, His Wife and Her Lover van Peter Greenaway, The Madness of King George van Nicholas Hytner en meer recentelijk Gosford Park van Robert Altman. Het televisiepubliek herkent haar meteen als de keiharde Jane Tennison uit de misdaadserie Prime Suspect.

Ik ontmoette Mirren in Cannes, waar Calendar Girls alvast goed werd ontvangen. Maar het was toen natuurlijk nog te vroeg om te weten of de film echt een hit zou worden. Van de echte kalender weten we dat inmiddels wel. Enig idee waar dat grote succes vandaan komt?

"Ik denk dat het vooral te maken heeft met het feit dat het funny was", reageert Helen Mirren. "Die vrouwen deden dat op een manier die enerzijds erg lief en delicaat was, maar anderzijds vol zelfbewustzijn en zelfkennis. Ze deden het op een elegante manier en vooral met veel ironie en geestigheid. Die hele onderneming was gewoon absolutely charming. Het uitgangspunt is nooit geweest: 'We zullen eens laten zien hoe prachtig vrouwen van 50 of 55 jaar nog kunnen zijn'. Dat zou dan zo'n verschrikkelijk foute Playboy-toestand geworden zijn, met oudere vrouwen die zó mooi uitgelicht worden om er toch nog als prachtige jonge vrouwen uit te zien. Dat zou een totaal verkeerde boodschap geweest zijn, want vrouwen van vijftig zien er nu eenmaal niet zo gorgeous, zo verrukkelijk meer uit. Ik hoor nu ook reacties in de zin van: 'Oh, wat is deze film toch een leuk statement tegen plastische chirurgie!'. Maar ik zeg dan: Neen, het is juist een pleidooi voor plastische chirurgie. Zo zie je eruit als je geen plastische chirurgie laat doen! (lacht). Maar dit is een charmant verhaal en het gaat ook over echte vrouwen. Charming reality: dat is volgens mij de voornaamste troef van deze film. Die vrouwen zijn vol leven, vol enthousiasme. Het is zo mooi om geïnspireerd te worden door echte mensen, door gewone vrouwen die buitengewoon blijken te zijn."

Als Calendar Girls een Amerikaanse film was geweest, dan was het verhaal waarschijnlijk gestopt bij hun triomf. Nu krijgen we ook de keerzijde van de medaille te zien, namelijk hoe dat succes hen overvalt en zelfs brokken dreigt te maken.

"Ja, dat was inderdaad het gevaar en dus de moeilijkheid voor de scenaristen. Het moest méér zijn dat een verhaal over vrouwen van middelbare leeftijd die hun kleren uittrekken, een kalender maken en daarmee succes kennen. Er moest een bijkomende verhaallijn gevonden worden en dat is hier inderdaad gebeurd, ook al moest die conflictstof gedeeltelijk verzonnen worden. Wat er in werkelijkheid gebeurd is, is dat zes van de vrouwen het succes dat hen te beurt is gevallen erg leuk vonden en daarin mee zijn gegaan, terwijl de zes andere vrouwen dat niet zagen zitten en dus afstand hebben genomen. Er is dus inderdaad een soort breuk geweest, maar niet tussen de personages van Chris en Annie, zoals in de film gesuggereerd wordt."

In het begin van de film zien we hoe Chris een cakewedstrijd wint, maar daarbij eigenlijk een beetje vals speelt. Hebt u dat zelf ooit gedaan? Vals spelen bij een auditie bijvoorbeeld? Zeggen dat u goed paard kunt rijden...

"... terwijl dat in werkelijkheid niet het geval zou zijn. Dat is nog eens een leuke vraag! Maar ik denk dat het antwoord negatief is. Ik ben doorgaans nogal eerlijk over mijn gebreken en tekortkomingen. Er zijn vast heel wat zaken die ik absoluut niet kan, maar ik denk niet dat ik daar ooit bewust over gelogen heb. Anderzijds is het zo dat ik nogal dapper ben en een durver. Ik ben geen doetje! En om bij dat voorbeeld te blijven: ik heb al, in verschillende films, op een paard gereden hoewel ik dat eigenlijk helemaal niet kan. Ik ben zelfs eens, in volle galop, van zo'n paard gevallen. En ik ben toen gewoon weer in het zadel gekropen en we hebben de scène opnieuw gedraaid."

Vindt u dat er over het algemeen veel moed komt kijken bij acteren?

(resoluut) "Ik hou absoluut niet van het woord moed in verband met acteren. Er komt op geen enkele manier moed kijken bij wat wij doen als acteurs. Een jonge soldaat in een onbekende oorlogssituatie, die niet weet of hij al dan niet vergast zal worden. Ouders die zich geconfronteerd zien met het feit dat hun kind kanker heeft. Dát zijn pas omstandigheden waarin over echte moed gesproken kan worden. Ik zou het eerlijk gezegd nogal wansmakelijk vinden dat een acteur of actrice het woord moed durft te gebruiken in verband met zijn of haar werk. Je mag hooguit zeggen dat je een beetje stoutmoedig bent. (lacht)"

Dat moet je als acteur of actrice bijvoorbeeld toch wel zijn in zo'n auditiesituatie, waar je telkens weer een afwijzing riskeert?

"Oh, ik weet het: dat kan allemaal best gênant én verschrikkelijk én vernederend zijn, maar toch hoef je daar volgens mij niet echt moedig voor te zijn. Zo'n auditie is gewoon iets dat je moet doen voor je beroep. Volgens mij is dat niet erger dan iemand die het een of ander sollicitatiegesprek gaat voeren."

Hoe gaat u, als beroemde en gevierde actrice, om met succes?

"Mislukken is vreselijk, maar succes kan ook erg gevaarlijk zijn. Ik kan erg goed omgaan met succes, omdat ik het totaal negeer. Ik lees nooit recensies of interviews. Lang geleden heb ik het volgende ontdekt: als je in je eigen land bent en er gebeurt iets vreselijks, zoals nu bijvoorbeeld de oorlog in Irak, dan lees je daarover in de kranten en dan raak je in de war, dan word je bang. Je bent daar emotioneel bij betrokken. Maar als je op dat moment bijvoorbeeld in Turkije bent, waar je de taal niet spreekt en de kranten dus niet kunt lezen, dan weet je niet eens wat voor verschrikkelijke dingen er in de wereld aan het gebeuren zijn. Je leeft dan gewoon je leven. Dat is de les die ik indertijd geleerd heb: 'Out of sight, out of mind'. En dat geldt dus vooral voor alles wat over jou geschreven wordt. Lees het niet! Raak er niet bij betrokken. Laat het komen en laat het gaan. Als het om een aanval op je familie gaat of om een afschuwelijke leugen die bepaalde consequenties kan hebben, dan moet je natuurlijk reageren. Maar anders? Laat het gewoon over je heen gaan. Ik wil zeker niet neerbuigend klinken over uw werk, maar in Engeland zeggen we: 'In de krant van vandaag worden morgen de fish and chips verpakt'."

Hebt u die afstandelijkheid altijd weten te bewaren?

"Oh nee, jaren geleden heb ik mij bijzonder druk gemaakt over het feit dat een naaktfoto, zonder mijn toestemming, in een krant gepubliceerd werd. Ik draaide toen een film waarin een naaktscène voorkwam. Op de set was geen fototoestel toegelaten, maar een week later stond er toch een naaktfoto van mij in de krant. Ik was toen zeer, zéér boos. Maar tegenwoordig! Men kan om het even welk fotogram uit een film nemen en op het internet gooien. Er is geen enkele controle meer mogelijk. De beste oplossing is gewoon je schouders ophalen en de andere kant uit kijken. Dat is ook de reden waarom ik nu mijn leven kan leiden zoals ik dat wil. Ik kan zelf mijn inkopen doen. Ik loop niet rond met een zonnebril en lijfwachten om me heen. Ik heb geen assistenten nodig. Als mensen mij herkennen, dan zie ik dat niet eens gebeuren. En als mensen mij aanspreken, zijn ze doorgaans heel vriendelijk en dan vind ik die herkenning bijzonder aangenaam."

Die herkenning zal wellicht vaak te maken hebben met uw vertolking van Jane Tennison in de zeer populaire Britse detectiveserie Prime Suspect.

"Ik weet echt niet waar het succes van die Britse misdaadseries vandaan komt. Misschien heeft het te maken met de machinaties en de complicaties van de verhalen. Ik denk dat het menselijke brein graag meegaat in het oplossen van die puzzels. Een van de redenen waarom ik het antwoord niet ken, is natuurlijk dat ik er zelf niet of nauwelijks naar kijk. Ik heb alleen de eerste aflevering van Prime Suspect bekeken en nadien heb ik mij beperkt tot het spelen van mijn rol (lacht). En dan geldt opnieuw mijn theorie van daarnet: doe je werk, hoop dat het publiek het leuk vindt, maar kijk niet om."

Jan Temmerman

'Ik kan erg goed omgaan met succes omdat ik het totaal negeer'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234