Maandag 06/12/2021

achtergrond n Partij van president zwaar afgestraft bij parlementsverkiezingen Indonesië

'Megawati is een verwend wicht, opgevoed in een paleis'

Brussel

Eigen berichtgeving

Catherine Vuylsteke

Het duurde een maand vooraleer de stemmen geteld waren bij de derde vrije stembusgang sinds 's werelds grootste moslimnatie in 1945 onafhankelijk werd. Zou Indonesië, de Bali-bomaanslag van oktober 2002 indachtig, een eigen islamisme uitvinden, of dreigde verdere destabilisering? De Franse auteur François Raillon van het Centre national de la Recherche Scientifique in Parijs en Salim Said, een van Indonesiës beroemdste politologen, geven hun visie op de voorbije verkiezingen, en op de eerste presidentsverkiezingen, op 5 juli.

Het alleropvallendst is het feit dat geen enkele partij ook maar een kwart van de stemmen in de wacht wist te slepen. Het politieke vehikel van gewezen dictator Soeharto, Golkar, bleef op 22 procent, en de regerende PDI-P van president Megawati verloor een derde van haar kiezers. De partij haalde nu nog 21 procent. De andere traditionele partijen, van gewezen parlementsvoorzitter Amien Rais en van de blinde ex-president Gus Dur, stagneren en twee jonge partijen schieten vooruit: de islamistische PKS (zij springt van 2 bij de vorige stembusgang naar 7 procent nu) en de Democratische Partij (PD) van de gepensioneerde generaal Susilo.

Said: "Waarom Megawati zo zwaar werd afgestraft. Heel simpel: omdat ze niets heeft gedaan. De dochter van de eerste president, Soekarno, is een verwend meisje dat opgegroeid is in een paleis. Ze is bovendien niet omringd door verstandige mensen. En: ze neemt geen advies aan."

De bevolking is ontgoocheld in de zogeheten Reformasi van Megawati. Dreigt die ontgoocheling niet bitterheid en geweld te veroorzaken?

Said: "Nee, dat geloof ik niet. Mensen zeggen nu wel dat we onder Soeharto enige welvaart en stabiliteit hadden, maar heel veel mensen hebben toen erg geleden. En je moest je mond houden. Dat zorgde voor periodieke gewelddadige uitbarstingen. Nu kun je zeggen wat je wilt. Ik kan hier vertellen dat de president niets uitvoert en stom is, zonder dat de politie of het leger me vervolgens komen halen. Dat is een uitlaatklep, heel belangrijk."

Ook u gelooft dat de presidentsverkiezingen een strijd worden tussen twee gewezen generaals. Waarom?

Said: "Kijk, Megawati zou misschien nog een kans kunnen krijgen als ze haar verontschuldigingen zou aanbieden, en het volk om een nieuwe kans vragen. Maar dat doet ze vast niet, ze vindt ook niet dat haar iets te verwijten valt.

"Het feit dat onze volgende president een generaal wordt, stoort me niet wegens het feit dat je dan een autoritairder bestuur mag verwachten, want dat zal niet eens echt zo zijn. Ik geloof dat de volgende regering het lichtelijk beter zal doen dan de huidige (wat niet moeilijk zal zijn), en dus zal de volgende president er iets beter uitkomen dan deze. Dat betekent dat mensen zullen gaan vinden dat gepensioneerde militairen betere staatslieden zijn dan burgers, en dat is volgens mij erg problematisch."

Vijf jaar geleden waren de verwachtingen van de bevolking hoog gespannen. Men wilde dat de KKN, 'kolusi, korupsi, nepotism' werd aangepakt. Waarom heeft de PDI-P niet beter gepresteerd?

Raillon: "Omdat de politieke cultuur niet is veranderd. Je hebt veel geld nodig om een verkiezing te winnen, geld dat je dan achteraf moet terugbetalen. 'Money politics', noemen ze dat, en het gebeurt nog steeds. Niet alleen de cultuur, ook de spelers zijn gebleven. Er zijn erg veel gewezen Nieuwe Orde-mensen (lieden die deel uitmaakten van de Soeharto-kliek) die zich bij de PDI-P hebben aangesloten.

"Het feit dat de verkiezingsuitslag zo gefragmenteerd is en niemand echt een mandaat kreeg, geeft aan dat de bevolking dat ook heeft begrepen. De boodschap is: de hele politieke klasse is verziekt, we rekenen niet op hen."

Opmerkelijk is wel dat Jakarta anders heeft gestemd dan de rest van het land. Daar doen de partij van generaal Susilo en de islamistische PKS het goed. Beide overtuigen een vijfde van de kiezers.

Raillon: "Ik vind dat enigszins verontrustend, dat de Indonesische elite gefascineerd is door een partij als de PKS, die dergelijke simpele oplossingen voorstaan. En ik weet wel, veel mensen stemden PKS niet wegens de religie maar wegens hun beloftes van schone politiek. Deze mensen zijn niet alleen altijd in smetteloos wit gekleed, ze beweren ook een einde te willen aan alle kwalijke, corrupte praktijken. Maar hoe naïef kun je zijn, hoe kan de elite geloven dat een religieuze partij de grote schoonmaak zal organiseren?"

Het allerbelangrijkste zijn de presidentsverkiezingen van 5 juli. Het staatshoofd heeft in Indonesië veel macht. Wie haalt het?

Raillon: "Dat is koffiedik kijken, maar het wordt een strijd tussen twee gepensioneerde generaals. Tussen Wiranto (voor Golkar), de gewezen stafchef van het leger die op de vingers werd getikt wegens de gebeurtenissen in Oost-Timor net voor die regio onafhankelijk werd. En anderzijds ex-generaal Susilo, de gewezen raadsman van Megawati, die door haar man op de vingers werd getikt en daardoor erg veel bijval kreeg. Susilo staat bekend als een democraat, gematigd, hervormingsgezind. Maar krachtdadig is hij niet."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234