Dinsdag 05/07/2022

ReportageWederopbouw na de watersnood

Achter de gevels in Pepinster en omstreken: ‘Sinds vorige week hebben we weer een toilet in huis’

Rachid, Myriam en Israel: 'Het is hier kil en vochtig, maar we hadden geen keuze.' Beeld Lieve Blancquaert
Rachid, Myriam en Israel: 'Het is hier kil en vochtig, maar we hadden geen keuze.'Beeld Lieve Blancquaert

Een halfjaar na de watersnood in Wallonië is er nog veel woede, verdriet en onmacht. Een hulporganisatie nam fotografe Lieve Blancquaert mee achter de gevels van enkele getroffen woningen. ‘Misschien heeft Di Rupo nog plaats in zijn huis?’

Lieve Blancquaert en Fien Sabbe

Rachid (47), Myriam (38) en Israel (5), Vaux-sous-Chèvremont

“We wonen in een huis op de hoek. De verbouwing was net af en toen kwam het water. Het overspoelde ons langs alle kanten, een draaikolk verwoestte de hele inboedel. We werden twee weken lang ondergebracht bij een gastgezin, daarna keerden we naar huis terug. Het is hier koud en kil en vochtig, maar we hadden geen keuze. We staan al maanden op de wachtlijst voor tijdelijk onderdak in een container, maar daar horen we niets meer van.

“Sinds vorige week is er eindelijk weer een toilet in huis. Dat zijn de leerlingen van de Victor Hortaschool in Evere komen installeren. U kunt niet geloven hoe blij we daarmee zijn. Daarvoor was het behelpen met het sanitair van het Rode Kruis. Douchen doen we daar nog altijd. We kunnen er ook terecht voor een warme maaltijd, al zijn het vooral de vrijwilligers die in het weekend lekker voor ons koken. Verzekerd tegen natuurrampen zijn we niet. Er is een dossier ingediend bij het Rampenfonds. Helaas, het blijft stil, al maanden geen nieuws.”

“We zijn alles kwijt, maar we hebben geluk gehad. Eenenveertig mensen zijn bij de overstroming gestorven, wij hebben tenminste elkaar nog. Mijn vrouw, onze dochter van 5, we houden de moed erin. Ook in grote tegenspoed blijven we geduldig, zo is het leven. Il faut garder le sourire.”

Christian (69), Pepinster: ‘Het is niet normaal dat alle hulp uit het noorden komt’

“Mijn moeder is in het water gestorven, ze was 89 en werd meegesleurd. Mijn zus heeft er alles aan gedaan om haar te redden, maar ze had de kracht niet om zich aan mijn zuster vast te houden.

“Ze verdiende het niet om zo te sterven. Dat doet mij nog het meeste pijn. Toch voel ik nu ook haar aanwezigheid. Ze is bij me, net als mijn overleden man. Die is hier ook om mij te beschermen. Alle materiële dingen zijn te vervangen, maar een moeder of een geliefde, dat is onvervangbaar.

Nadine: 'Weet je, het is hier echt oorlog. Er is een zwarte markt, corruptie, jaloezie...' Beeld Lieve Blancquaert
Nadine: 'Weet je, het is hier echt oorlog. Er is een zwarte markt, corruptie, jaloezie...'Beeld Lieve Blancquaert

“Zelf zat ik in mijn eigen huis, dat gelukkig sterk genoeg was. Ik was niet bang. Woede voel ik wél. Ik ben boos op mijnheer Di Rupo. Hij komt met zijn dwaze praat voor de camera’s de nieuwe brug openen, maar hiér hebben we hem niet gezien.

“Waarom hebben we de koning en de koningin niet kunnen spreken? Ze zijn even gepasseerd, hebben bloemen gelegd en zijn weer vertrokken naar hun warme paleis. Waarom niet nog eens terugkomen?

“Ik ben ook boos op het Rode Kruis. De koek wordt niet eerlijk verdeeld, er is veel onduidelijkheid over wie wat krijgt. Ook de ramptoeristen die hier komen rondneuzen en zomaar onze kapotte huizen betreden, maken me boos.

“Weet je, het is hier echt oorlog. Er is een zwarte markt, corruptie, jaloezie. In Pepinster krijgen de mensen eten van de gemeenschap, maar er komt ook volk uit Verviers gratis sandwiches halen om ze nadien elders voor 2 euro te verkopen. Ik ken ook een vrouw die uit alle geschonken kleren de mooiste merken komt zoeken om ze op internet te verkopen. We zijn in oorlog. Begrijp je dat?

Zicht op de overkant van de straat vanuit het huis van Christian. ‘Ik ken veel mensen die de hele dag in bed liggen omdat er geen verwarming is.’ Beeld Lieve Blancquaert
Zicht op de overkant van de straat vanuit het huis van Christian. ‘Ik ken veel mensen die de hele dag in bed liggen omdat er geen verwarming is.’Beeld Lieve Blancquaert

“Ik ken veel mensen die de hele dag in bed liggen omdat er geen verwarming is. De meeste huizen zijn nog koud en nat. Hoe doet een alleenstaande moeder met kinderen dat? De woorden ‘verwarming en warmte’ hebben sinds de catastrofe voor mij een totaal andere betekenis. Het is toch niet normaal dat bijna alle hulp uit het noorden komt en niet uit Wallonië?

“Ik besef dat er veel kosten aan mijn huis zijn, en misschien leef ik nog maar tien jaar, maar toch wil ik hier blijven wonen. Zo’n grote ramp zal niet nog eens gebeuren. Het is niet de fout van de natuur, het zijn de mensen die de boel kapotmaken. Ook de opwarming van de aarde is de fout van de mensen.”

Fabienne (59) en Luigi (63), Trooz: ‘Nee, wij zijn niet moedig. We hebben alle moed verloren’

“We zijn halsoverkop vertrokken, met in een strandzak een stuk brood, een fles water, twee tandenborstels, twee onderbroeken. Tja, wat moet een mens op zo’n moment? Al het andere lieten we achter en is verloren. Ik wilde naar mijn moeder, een straat verderop. Ze is 90 en dementerend. We konden niet meer door. Ik dacht: ik zie haar niet levend terug. Maar mijn moeder heeft de oorlog meegemaakt. Ze zag het water, ging naar boven, trok haar pyjama aan en kroop in bed. ‘s Ochtends werd ze door de brandweer met de boot opgepikt. Twee dagen later kreeg ze een herseninfarct. Het gaat niet goed met haar.

“We wonen nu bij onze oudste zoon. Een geluk, jawel, maar niet evident, al die maanden met zes in een kleine woning. We willen voortmaken, maar de werken in het huis schieten niet op. De verzekering ligt dwars. Het is altijd te duur, te veel, niet nodig. Schade aan het dak blijkt niet gedekt. Ook voor schade aan tuin en terras komt de verzekering niet tussenbeide. Te veel dossiers. En de schade binnen wordt uiteindelijk maar voor de helft vergoed. Overal tracht de verzekeringsmaatschappij onderuit te komen.

Fabienne en Luigi: 'Waarom betalen wij eigenlijk jaar na jaar die dure verzekeringspremie? Zouden we daar niet beter mee ophouden?' Beeld Lieve Blancquaert
Fabienne en Luigi: 'Waarom betalen wij eigenlijk jaar na jaar die dure verzekeringspremie? Zouden we daar niet beter mee ophouden?'Beeld Lieve Blancquaert

“Waarom betalen wij eigenlijk jaar na jaar die dure premie? Zouden we daar niet beter mee ophouden? Waarom betalen wij belastingen? Om te worden geholpen als dat nodig is, toch? Maar men keert ons de rug toe en kijkt de andere kant op. Als er camera’s zijn, dan zijn ze daar plots, de politici. Di Rupo breed glimlachend op de foto voor een vrachtwagen met hulpgoederen, we worden daar niet goed van. Bij de ménsen moet hij zijn, hier in onze vernielde huizen, bij de slachtoffers die geliefden verloren.

“Mijn vriendin is haar zoon van 23 kwijt, een sterke jongen, meegesleurd door het water. Toen hij na tien dagen werd gevonden, wilde ze hem zien. Het was beter van niet, zei men. Maar ze wilde zo graag. Alleen zijn voeten even aanraken, was genoeg. Het mocht niet. Kunt u zich dat voorstellen?

“Nee, madame, wij zijn niet moedig. Wij hebben alle moed verloren. Veertig jaar al zijn we samen, we hebben veel meegemaakt en zijn het zelden oneens. Nu moeten we nog maar de grote baan oprijden op weg hiernaartoe en we beginnen al te discussiëren. Het is de spanning, de frustratie omdat het niet opschiet. Omdat die verdomde verzekering niet doet wat moet. Omdat de regering niet naar ons omkijkt, omdat er geen hulp komt van de gemeente. Zes zelfmoorden telt Trooz ondertussen, zes. Waar zijn ze dan, de hoeders van dit land, waar zijn ze?”

Francis (50), Thérèse (48), Emilien (16) en Clara (15), Chênée: ‘Het wachten duurt veel te lang’

“We hebben hier al vaker met natte voeten gestaan, maar dit hadden we nog nooit meegemaakt: in geen tijd klom het water twee en een halve meter hoog. Meubels vielen om, de mazouttank brak in twee stukken. De geur gaat maar niet weg.

“Momenteel gebeurt er niets: de stilte aan de kant van de verzekering is oorverdovend. We kunnen niet verder, er zijn geen centen. De chauffagist is gekomen om de radiatoren van de muren te halen zodat de bepleistering kon worden verwijderd. We konden hem niet betalen, maar hij vertrouwt erop dat we dat op een dag wel zullen doen.

Francis, Thérèse, Emilien en Clara: 'Uurlonen schiet de hoogte in. Wie geholpen wil worden, betaalt woekerprijzen.' Beeld Lieve Blancquaert
Francis, Thérèse, Emilien en Clara: 'Uurlonen schiet de hoogte in. Wie geholpen wil worden, betaalt woekerprijzen.'Beeld Lieve Blancquaert

“Maar lang niet iedereen laat zijn hart spreken zoals de man van de verwarming dat doet. Er wordt veel misbruik gemaakt van de wanhoop en de vermoeidheid van de mensen. Uurlonen schieten plots de hoogte in. Wie geholpen wil worden, betaalt nu vaak woekerprijzen.

“Warmer dan 15 graden krijgen we het hier echt niet. Emilien en Clara hebben examens en studeren is op die manier lastig. Emilien praat er niet veel over; ook met zijn vrienden heeft hij het liever over andere dingen. Clara mobiliseert al wie ze kent om te komen helpen. Ze zijn sterk, onze kinderen. Zij zijn het die ons moed inspreken, zij zijn het die hun armen om ons heen slaan als het ons, hun ouders, weer maar eens te veel wordt.

“Maar ook voor hen is het verschrikkelijk. Hun huis is geen thuis meer.”

“De spanningen zijn nog het ergste. Tussen mijn vrouw en mij, tussen ons en de kinderen. Het spijt ons zo, maar we zijn gestrest en gefrustreerd. Het wachten duurt veel te lang. Vijf maanden zonder enig zicht op beter.

“We voelen ons vergeten en in de steek gelaten. Gelukkig is er de solidariteit van over de taalgrens. Daar staan we nog elke dag van te kijken. Elk weekend zijn ze daar, de helpende handen uit Leuven, Tongeren, Tienen, Brugge, Oostende, Kortrijk, Brussel ook. Van in het begin, en nog steeds, komen ze op zaterdag hier aan. “We weten nu wel heel zeker dat een Belg voor alles toch een Belg blijft, of hij nu in Vlaanderen of Wallonië woont. De politici drijven ons uiteen, maar on s’est réunis. Als deze ellende achter de rug is, organiseer ik een grote barbecue. Om hen te bedanken.

“En op de dag dat Vlaanderen onder water komt te staan, weet ik wat me te doen staat! Je bouge mes fesses et j’y vais. Ik hef mijn gat op en ik ben weg.”

Jacky (55) en Nadine (50), Trooz: ‘Misschien heeft Di Rupo nog plaats in zijn huis?’

“Vandaag zijn het die verdomde verzekeringen die alles zo moeilijk maken. We wachten al twee maanden op een tegenexpertise. Zelfs al zie je het niet meteen, het water zit tot in de nok en het gebouw heeft zich verplaatst. Er zijn overal barsten, de garagepoort kan niet meer dicht, alles staat scheef en het huis beweegt als je op de eerste verdieping loopt. Ooit een prachtig huis dat we met onze eigen handen helemaal tot in de puntjes hadden afgewerkt. Nu is het een krot.

“Waar moeten we beginnen? Ik begrijp die verzekeringsmannen niet. Ik moet van alles kunnen bewijzen met aankoopfacturen, maar alles is weggespoeld door het water. We hadden letterlijk niets meer, geen schoen, geen onderbroek, niets.

“Het is hard om al die dingen te verliezen maar nog harder is de onmacht die we nu ervaren. Het voelt alsof ze ons niet geloven.

Jacky en Nadine: 'Onze dochter van 16 heeft hier geen voet meer willen binnenzetten.' Beeld Lieve Blancquaert
Jacky en Nadine: 'Onze dochter van 16 heeft hier geen voet meer willen binnenzetten.'Beeld Lieve Blancquaert

“Al maanden staat er hier dag en nacht een droogmachine te blazen maar de vochtigheidsgraad blijft hetzelfde. Alleen onze elektriciteitsrekening gaat steil naar boven. Hoe we dat allemaal zullen moeten betalen, is mij een raadsel.

“Op het moment van de overstromingen waren we op vakantie in Tenerife. We volgden alles op televisie en ik werd er gek van. Zo snel mogelijk naar huis terugkeren was wat ik wilde, maar je huis in zo’n staat terugvinden, is echt een klap in je gezicht.

“Onze dochter van 16 heeft hier zelfs geen voet meer willen binnenzetten. Ze is helemaal van slag door wat er gebeurd is. We kunnen er ook heel moeilijk met haar over praten. De materiële gevolgen zijn één ding, maar wat zullen de psychologische gevolgen zijn? We horen al van veel mensen die zelfmoord hebben gepleegd. In Trooz alleen zijn het er al zes. Hoeveel gaan er nog volgen?

“Nu huren we nog een huisje drie kilometer verderop, maar daar moeten we binnenkort uit. Misschien heeft Mijnheer Di Rupo nog wat plaats in zijn huis? Als Walen en brave belastingbetalers voelen we ons compleet in de steek gelaten.

“Iedereen is hier weg, de buurt is kapot en het is te dicht bij het water. Hier opnieuw komen wonen krijg ik aan mijn vrouw en dochter niet meer verkocht. De angst zit diep, heel diep.”

Nadine (59), Ensival: ‘Ik heb fysiek en psychisch geen plaats voor een kerstfeest’

“Mijn excuses dat het hier zo koud en rommelig is. Ik kan hier niemand goed ontvangen en ondertussen ontbreekt het mij aan de moed om op te ruimen. Mijn hele huis is nat, rot en stinkt. Was ik maar verdronken, dan had ik dit allemaal niet meer moeten meemaken. Ik voel mij heel slecht, alle energie en goesting in het leven is verdwenen.

Nadine: 'Was ik maar verdronken, dan had ik dit allemaal niet meer moeten meemaken;' Beeld Lieve Blancquaert
Nadine: 'Was ik maar verdronken, dan had ik dit allemaal niet meer moeten meemaken;'Beeld Lieve Blancquaert

“Op de dag van de catastrofe moest ik vluchten naar de tweede verdieping en vanaf mijn bed zag ik het water razendsnel stijgen. Ik hoorde van overal uit de cité mensen urenlang schreeuwen. Het was beangstigend, maar ik kon op dat moment alleen aan mijn mama denken die hier om de hoek woonde en al 84 jaar is. Gelukkig heeft mijn zus haar net op tijd kunnen redden, maar terugkeren naar haar huis zal ze nooit meer doen. Ik wil zelfs niet dat ze het ziet, ze zou de schok niet overleven. Ze is letterlijk alles verloren. Er is voor haar geen enkele herinnering over. Alsof ze nooit bestaan heeft.

“Uiteindelijk zat ik hier van woensdag tot en met vrijdag vast, maar de grote ellende is pas echt daarna begonnen. Toen het water wegtrok, kwam de omvang van de ramp naar boven. Dat was hallucinant, maar eigenlijk is het ergste nu dat alles zo traag gaat.

“Ik voel mij echt in de steek gelaten. In het begin was er nog de adrenaline en de energie van iedereen. De kapotte meubels werden afgevoerd, de muren afgekapt, de wereld leek ons te steunen en naar ons te luisteren. Maar de laatste maanden staat alles stil.

“Het is wel vreemd dat er vandaag alleen maar Vlaamse vrijwilligers komen. Alsof de Walen geen hart hebben. Dat kan toch niet? Zelfs onze burgemeester is enkel gekomen op het moment dat de koning en de koningin op bezoek kwamen. Daarna is ze terug op vakantie vertrokken.

“De gedachte dat ik hier moet blijven wonen, maakt me echt bang. Voorlopig kan ik nergens anders naartoe, maar elke druppel water die uit de lucht valt, voelt als een bedreiging. Ik geloof dat elke mens recht heeft op een veilige plek en dit hier is voor mij op geen enkele manier veilig. Hier ben ik bang. Men zegt dat ik depressief ben en dat zou wel kunnen, maar wat kan ik doen? Dit jaar is er geen kerstfeest voor mij. Zowel fysiek als psychisch heb ik daar geen plaats voor. Ik ga de feesten aan mij laten voorbijgaan.”

René (66) en Agnes (66), Trooz: ‘Niemand gelooft dat het alleen de schuld van de regen was’

“Drie van mijn zes vissen hebben het op deze verdieping overleefd. De andere drie zijn gaan zwemmen in de straat, in het grootste aquarium ooit, en zijn niet meer teruggekomen. Op het moment van de grote overstroming was ik niet thuis maar wel in de buurt, en per toeval kwam ik mijn vriend Alain op zijn tractor tegen. Met die tractor hebben we uiteindelijk twaalf mensen kunnen redden op het eilandje. Alle huizen daar zijn compleet verwoest. Die mensen komen nooit meer terug.

René en Agnes: 'Mijn vrouw en ik zijn optimistisch: we leven nog.' Beeld Lieve Blancquaert
René en Agnes: 'Mijn vrouw en ik zijn optimistisch: we leven nog.'Beeld Lieve Blancquaert

“Onze reddingsactie heeft een grote betekenis voor mij; machteloos toekijken kan ik niet. Ik wist dat mijn vrouw Agnes alleen thuis was, maar ze is sterk en voorzichtig. We wonen hier al eenenveertig jaar, maar dit hadden we nog nooit gezien. Het zal ook nooit meer gebeuren, want het is een stommiteit geweest van mensen die de controle over de stuwdammen hebben. Natuurlijk is er de opwarming van het klimaat en viel er die dag enorm veel regen, maar de fout ligt vooral bij het beheer van de dammen.

“Niemand hier in het dorp gelooft dat het alleen de schuld van de regen is geweest. Er is een grote menselijke fout gebeurd, maar dat is natuurlijk lastiger om toe te geven dan een fout van de natuur. Wie moet er opdraaien voor een fout van de natuur? Zo kunnen ze de hete aardappel allemaal aan elkaar doorgeven en wij zijn daar nu het slachtoffer van. Mijn vrouw en ik zijn optimistisch, we leven nog, dat had evengoed anders kunnen zijn en gelukkig hebben we onderdak gevonden bij onze dochter en de drie kleinkinderen. Het is allemaal wat krap, maar het lukt voorlopig nog.

“We zijn natuurlijk wel gefrustreerd als we zien dat ze met alle mogelijke middelen veertig mensen ophalen in Afghanistan en hier de mensen op hun dak lieten zitten zonder dat er ook maar één helikopter kwam helpen. Op zulke momenten voel je dat dit land onbestuurbaar is. Er komt dan wel eens zo’n minister met rubberlaarzen langs, maar die verdwijnt dan alweer even snel.

“Ons hoofd staat niet naar feesten. Ik denk dat ik ook met kerst en Nieuwjaar in het huis zal werken. Dat is het enige wat me vandaag bezighoudt, het enige wat ons rest te doen. Doordoen.”

Met dank aan de organisatie ‘Herent helpt’, die deze reportage mede mogelijk maakte. Voor meer info: Herent helpt - de slachtoffers van de watersnood - Facebook.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234