Zaterdag 07/12/2019

Rookpreventie

Accijnzen op tabak verlagen? "Onethisch en onverantwoord"

Rokende werknemers. Kankerspecialist Jacques De Grève: "Nul euro opbrengst uit tabaksaccijnzen, is dat niet ons ultieme doel?" Beeld Bas Bogaerts

Roken kan uw gezondheid ernstig schaden, en minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) ook. Dat vindt oncoloog Jacques De Grève. "De minister suggereert om de accijnzen op tabak te verlagen om de staatskas weer gevuld te krijgen. We zouden net moeten juichen omdat die verkoop daalt."

Professor De Grève, diensthoofd oncologie aan het UZ Brussel, is boos. Hij krijgt er op zijn dienst elk jaar meer dan tweeduizend nieuwe kankerpatiënten bij, onder wie veel (ex-)rokers. "Wat onze minister van Financiën oppert, is onethisch en onverantwoord uit de mond van een beleidsmaker. Je moet het maar durven, economie zo ver boven de volksgezondheid plaatsen."

Vorig jaar kreeg de overheid 151 miljoen euro minder aan tabaksbelasting binnen dan ze verwachtte. Minister van Financiën Van Overtveldt (N-VA) leidt daaruit af dat stelselmatige accijnsverhogingen hun grens bereiken. Door die hoge taksen zouden de Belgen hun sigaretten meer in het buitenland kopen, en omgekeerd zouden buitenlanders minder tabak bij ons inslaan.

Om die misgelopen overheidsinkomsten weer op peil te brengen, suggereert Van Overtveldt om die verhoogde tabaksaccijnzen weer te laten zakken. Sigaretten weer iets goedkoper maken dus. "Lagere tarieven mogen geen taboe zijn", zegt de minister.

Voor zijn collega-minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) blijft dat taboe duidelijk wél overeind. Zij schoot het idee van een accijnsverlaging onmiddellijk af. Premier Charles Michel (MR) schuift de tabakskwestie voor zich uit. Nu niet aan de orde, zegt hij. De regering zal er 'eventueel' tijdens de begrotingscontrole in februari of maart over praten.

Maar het kwaad is al geschied, vindt oncoloog Jacques De Grève. "Nog moreel fouter dan het voorstel zelf, is wat nu in het hoofd van de roker blijft hangen. Die onthoudt enkel: 'De minister relativeert de schadelijkheid van sigaretten, want hij wil ze goedkoper maken.'

"Iedereen weet hoe gevoelig rokers zijn aan excuses. Daarom is zo'n publieke uitspraak een minister onwaardig. Sigaretten nu goedkoper maken, doet alle ontradingsinspanningen van de afgelopen jaren teniet. Als je dan toch puur economisch wil redeneren: dat heeft ook veel gekost." En De Grève gaat verder: "We zouden net moeten juichen bij het nieuws dat de inkomsten op tabaksaccijnzen dalen. Het betekent in eerste instantie dat er mensen gestopt zijn met roken. Is een nulopbrengst uit tabaksaccijnzen dan niet ons ultieme doel als maatschappij?"

Beeld REUTERS

'Bewijzen!'

Het diensthoofd van het UZ Brussel slikt de ministeriële aannames niet zomaar. "Wie publiekelijk beweert dat de inkomsten niet dalen omdat de Belgen stoppen met roken, maar omdat ze hun sigaretten meer over de landsgrenzen kopen, moet dat bewijzen.

"Voor alle duidelijkheid: sigaretten duurder maken, werkt wél als ontradingsmiddel, zeker bij de meest cruciale groep: de jongeren. Voor hen weegt elke eurocent door. Hoe duurder de sigaretten, hoe minder jongeren beginnen roken. Punt. Vandaag rookt 18 procent van de bevolking. Dertig jaar geleden was dat tegen de 30 procent. Het doel is en blijft om dat onder 10 procent te krijgen."

"Als maatschappij aanvaarden we een zekere gezondsheidsschade ten voordele van de economie. Dat was zo in de steenkoolmijnen, dat is nu nog zo door luchtvervuiling. Maar dit economische discours over tabak is onaanvaardbaar."

"Economisch kortzichtig bovendien, want iedereen die kan tellen, weet dat het de gezondheidskost weer omhoog jaagt, zij het over twintig jaar. Zo lang duurt het gemiddeld voor de typische rokerskankers opduiken. Ik stel al mijn hoop in de minister van Volksgezondheid om te helpen dit idee verticaal te klasseren."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234