Dinsdag 07/12/2021

'Abou Jahjah is een échte Antwerpenaar'

De Antwerpse schrijver Jeroen Olyslaegers (35) werkt momenteel aan een toneelbewerking van De Loteling (1850) van Hendrik Conscience. Vorige week donderdag gaf hij het publiek in Studio Tokio een voorsmaakje van de tekst. Uitgaand van de vaststelling dat Conscience een Antwerpenaar was die 'vluchtte' naar de Kempen stond Olyslaegers uiteindelijk stil bij de figuur van Abou Jahjah. "Ik vind iemand zoals Abou Jahjah het prototype van de Antwerpenaar. als hij ooit een snor laat groeien, hoop ik dat de Antwerpse snorrenclub de ballen zal hebben om hem voor te dragen als Snor van het Jaar."

Jeroen? Uitleggen!

"Toen ik die woorden uitsprak (op 21 november, KvdB) wist ik nog niet dat Jahjah een politieke partij ging oprichten. Daarmee is de cirkel helemaal rond. Hoeveel politieke bewegingen zijn er hier al niet ontstaan? Allemaal sproten ze voort uit een typisch Antwerps onbehagen. En het is precies dat gevoel dat ons allemaal kenmerkt. Het wantrouwen van Jahjah tegenover de politie doet me zeer sterk denken aan het onbehagen dat ik hier elke dag opvang bij de bakker of in de frituur. Autochtone Antwerpenaars klagen dan wel niet over racisme, maar ze zijn ook niet te spreken over de politie. Ze vinden de flikken onbekwaam, onbeleefd, klantonvriendelijk en lui. Politiebaas Luc Lamine doet nu wel inspanningen, en ook het stadsbestuur is eindelijk in actie geschoten, maar de Antwerpenaar ziet dat niet. Hij blijft achterdochtig."

Antwerpenaars zijn beroepsklagers.

"Zoiets ja. Waarom ontstaat zo'n AEL van Jahjah niet in Brussel? Daar is de situatie toch veel meer gespannen. Nee, hij kiest voor Antwerpen. Omdat het Vlaams Blok hier zeer sterk is. In Antwerpen kun je de boel véél sneller doen ontvlammen. Dewinter moet maar gewoon Jahjah letterlijk citeren en iedereen is verontwaardigd."

Hoe staat u tegenover het Jahjah-fenomeen?

"Ik ben een observator. Ik zie dat de sfeer grimmiger is geworden. Wat mij wel irriteert, is dat het Antwerps stadsbestuur Jahjah omschrijft als een 'vreemde'. Het is niet omdat hij vragen stelt die pijn doen dat we hem moeten verketteren. De politiek en de media hebben alleen aandacht voor Jahjah en niet voor de oorzaken van zijn succes. We hebben onze les nog steeds niet geleerd.

Wat bedoelt u daarmee?

"Eerst hebben we twintig jaar naar de lichtbak gekeken die Philip Dewinter heet in plaats van naar de voedingsbodem van het Vlaams Blok: het onbehagen, het wantrouwen dat alomtegenwoordig is in deze stad. Nu staren we ons weer blind op Jahjah waardoor de échte problemen weer geen aandacht krijgen. Dat vind ik zeer gevaarlijk."

Uw tekst ging eigenlijk over Conscience...

"Pas op! ik heb Jahjah niet met Conscience vergeleken. Ik heb er alleen op willen wijzen dat er onder het oppervlak van die burgerlijke negentiende-eeuwse romans van Conscience een zelfde soort onbehagen zit dat wij, Antwerpenaars, nu nog steeds kennen. Conscience trok aan het eind van de negentiende eeuw naar de Kempen omdat hij de grootstad een gruwel vond: een oord van verloedering, ontucht en verderf. Enkel in de natuur, in de idyllische Kempen kon een mens nog geluk en geborgenheid vinden, zo schreef hij. Welnu, dat verlangen naar het beheersbare, het knusse, het gezellige en het rustige is vandaag haast universeel. Je merkt dat niet alleen in Antwerpen, maar ook in Nederland en in de rest van de westerse wereld. Hier komt Jahjah die droom aan diggelen slaan en dat maakt hem tot een grote bedreiging. Het besef dat onze waarden en normen drastisch veranderd of zelfs verdwenen zijn, maakt mensen bang. Die angst richten ze op alles wat 'anders' is."

Boezemt Jajah u angst in?

"Nee. Jahjah steekt nu de kop op, omdat deze tijd een Jahjah nodig heeft. Als hij niet bestond, dan zouden wij hem zelf uitvinden. We hebben hem nodig. Als boksbal."

Karl van den Broeck

De Loteling-bewerking van Jeroen Olyslaegers is volgend voorjaar te zien bij KVS/de bottelarij. Meer info: www.kvs.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234