Maandag 29/11/2021

Aartsvijanden weer met getrokken messen tegenover elkaar

Weet u nog hoe Gary Kasparov in 1985 Anatoli Karpov onttroonde als wereldkampioen schaken? Hoe Kasparov en Karpov jarenlang een epische rivaliteit onderhielden, die wellicht uniek is in de geschiedenis van de sport? Niet minder dan 171 partijen speelden de twee frères ennemis tegen elkaar. Tussen 1984 en 1990 vochten ze vijf duels om het wereldkampioenschap uit en moesten ze in totaal, oog in oog, gedurende meer dan zeshonderd uur elkaars gezelschap dulden, uiteraard met getrokken messen.

Van onze medewerker

Wouter Janssens

Hoewel Kasparov in 1985 definitief de macht van Karpov overnam, bleef het verschil tussen de twee in de daaropvolgende jaren minimaal. Vorige woensdag zaten de twee gladiatoren in de arena van het Spaanse stadje Linares nog eens tegenover elkaar om een klassieke schaakpartij te betwisten. Het was al van 1996 geleden dat dat nog eens was gebeurd.

Een wolk van nostalgie trok door het Spaanse stadje: vele honderden mensen stroomden samen, schoolbussen vol dolenthousiaste kinderen kwamen van heinde en verre om de kamp met eigen ogen te aanschouwen. Zoals in de goede oude tijd was Kasparov echter onverbiddelijk streng: toen hij na twee minuten het podium verliet en pas enkele minuten later terugkwam, liet hij fotografen en fotograferende kinderen verwijderen. "Omdat de vijf voor hen gereserveerde minuutjes allang verstreken waren." Hoewel de twee tegenwoordig allang niet meer op voet van oorlog leven, zal een duel tussen Kasparov en Karpov wel altijd iets speciaals blijven.

Voor Karpov, die dit jaar vijftig wordt, was het negentien maanden geleden dat hij nog eens had deelgenomen aan een elitetoernooi. In Linares laat hij zien nauwelijks iets van zijn kracht en doorzettingsvermogen ingeboet te hebben. Maar de ex-wereldkampioen is trager geworden, beschikt over minder energie dan vroeger en blijkt niet volledig op de hoogte van de laatste theoretische ontwikkelingen.

De luidruchtige menigte kreeg dan ook te zien hoe de met wit spelende Kasparov (37) zijn vroegere rivaal in hun 172ste onderlinge duel inmaakte. De aanvalsspeler haalde het van de virtuoze verdediger in een spijkerhard gevecht dat vier uur duurde. Het is van 1990 geleden dat Karpov nog eens een partij van Kasparov won.

Na afloop analyseerden de twee de partij "als boezemvrienden", maar tegenover de journalisten was de boeman van Bakoe erg kort van stof: "Dit is precies wat ik nodig had om mijn persoonlijke problemen te vergeten", was het enige wat hij te melden had. Met wat voor soort problemen hij precies kampt, wilde hij niet vertellen. Ook van Karpov viel weinig te vernemen: nog steeds in gedachten verzonken spoedde hij zich vrijwel meteen naar zijn hotelkamer.

Het toernooi van Linares wordt wel eens het Wimbledon van het schaken genoemd. De nieuwe wereldkampioenen zijn er dit jaar echter niet bij: Anand (de officiële kampioen) omdat hij verplichtingen heeft tegenover zijn privé-sponsors in zijn vaderland India en Kramnik (de dissidente kampioen) omdat hij van de organisatie niet op dezelfde vergoeding mocht rekenen als Kasparov, die hij nota bene in november vorig jaar versloeg.

Er zijn in Linares dit keer slechts zes deelnemers die twee keer tegen elkaar spelen. In een interview voor het toernooi zei Kasparov dat "het Wimbledon van het schaken een gewoon ATP-toernooi geworden is". Bij afwezigheid van Anand en Kramnik zijn Peter Leko (21) en vice-wereldkampioen Alexej Sjirov (28) op papier Kasparovs grootste concurrenten.

De vrij kleurloze Leko moest al eens in het zand bijten tegen Kasparov. Sjirov haalde met enige moeite remise. Net als in Wijk-aan-Zee vorige maand werden er voor de partij tussen Kasparov en Sjirov geen handen geschud. De haat die de twee voor elkaar voelen, was naar verluidt haast tastbaar. Gedurende het grootste gedeelte van de partij deden beide kemphanen hun uiterste best om oogcontact te vermijden.

Kasparov begon sloom in Linares met drie remises (alle partijen in de eerste drie ronden eindigden overigens op remise), maar boekte vervolgens drie overwinningen op rij en leidt op vier partijen voor het einde met een vol punt voorsprong op Judit Polgar (24), de sterkste schaakster ter wereld.

Na een mager 1999 was 2000 een uitstekend jaar voor Judit. Hopelijk zet de Hongaarse de stijgende trend verder. Haar eerste remise met Kasparov ooit met zwart, was in ieder geval een flinke opsteker. De zesde deelnemer is Alexander Grisjoek (pas 17), die vorig jaar furore maakte op het WK in India. De jonge Rus laat zien klaar te zijn voor het grote werk, hoewel hij al moest buigen voor Kasparov en Sjirov, wat beslist geen schande is.

De stand na zes van de tien ronden: 1. Kasparov (Rusland) 4,5/6; 2. Polgar (Hongarije)3; 3. Sjirov (Spanje) 2,5; 4. Leko (Hongarije), Karpov (Rusland) 2; 6. Grisjoek (Rusland) 2.

Wit: Kasparov

Zwart: Karpov 1. e4 c6 2. d4 d5 3. e5 Lf5 4. Pc3 e6 5. g4 Lg6 6. Pge2 Pe7 7. Pf4 c5 8. dxc5 Pd7 9. h4 Pxe5 10. Lg2 h5 11. De2 P7c6 12. Pxg6 Pxg6 13. Lg5! (Karpov is een specialist van dit systeem, maar uitgerekend Kasparov, die het pas voor het eerst speelt, komt met een nieuwe zet.) Le7 14. gxh5 Pf8?! (Volgens Kasparov zijn Pxh4 of Lxg5 betere opties voor zwart.) 15. Pb5 Pd7 16. h6 Pxc5! 17. Lf4 Kf8?! (Kasparov: "Het kwaliteitsoffer Da5+ 18. c3 0-0-019. hxg7 Thg8 20. Lc7 Da4 21. Lxd8 Kxd8 22. Td2 Txd8 is interessant en biedt zwart enige compensatie.") 18. hxg7+ Kxg7 19. 0-0-0 Kf8 20. Kb1 a6 21. Pc7! Tc8 22. Lxd5! exd5 23. Txd5 Dxc7 24. Lxc7 Txc7 25. Tf5 Td7 26. c3 (Vermijdt het laatste valletje: 26. Dc4 Th7 27. Txc5? Txh4!) f6 27. Tg1 Pd8 28. Dg4 Ke8 29. Th5 Tf8 30. Txc5 Lxc5 31. Dh5+ en zwart geeft op.

Wit: Polgar

Zwart: Sjirov 1. e4 c5 2. Pf3 d6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pf6 5. Pc3 a6 6. Le3 e5 7. Pb3 Le6 8. f3 Pbd7 9. Dd2 b5 10. a4 b4 11. Pd5 Lxd5 12. exd5 Pb6 13. Lxb6 Dxb6 14. a5 Db7 15. Lc4 g6 16. Ta4 Tb8 17. Pc1 h5 18. Pd3 Lh6 19. Dxb4 Dc7 20. Da3 0-0 21. Pf2 Lc1 22. Pd3 Le3 23. Kd1!? Tfc8 24. Te1 Lh6 25. c3 Tb5 26. Lxb5 axb5 27. Tb4 Pxd5 28. Txb5 Dc4 29. Txd5 Dxd5 30. Kc2 Ta8 31. a6 Dc6 32. Ta1 e4 33. Pb4 Dc4 34. Da5 exf3 35. gxf3 Te8 36. Dd5! Te2+ 37. Kd1 Td2+ 38. Dxd2 Lxd2 39. Kxd2 Df4+ 40. Kc2 Df5+ 41. Pd3 Dxf3 42. Ta5 Da8 43. a6 d5 44. Pb4 d4 45. Pd5 dxc3 46. bxc3 Kg7 47. Kb3 en zwart geeft op.

Wit: Sjirov

Zwart: Grisjoek 1. e4 c5 2. Pf3 Pc6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pf6 5. Pc3 e6 6. Pdb5 Lb4 7. a3 Lxc3+ 8. Pxc3 d5 9. Ld3 d4 10. Pe2 e5 11. 0-0 0-0 12. h3 Te8 13. Pg3 Le6 14. f4 exf4 15. Lxf4 Pd7 16. Dh5 g6 17. Dh6 Df6 18. Lg5 Dg7 19. Dh4 Pce5 20. Lh6 Dh8 21. Pf5! Lxf5 22. exf5 Pxd3 23. cxd3 De5 24. Tf4 Pc5 25. Taf1! Pxd3 26. fxg6 fxg6 27. Tf7 Pc5 28. Tg7+ Kh8 29. Tff7 Pe6 30. Txg6! d3 31. Tg4 Tg8 32. Txh7+! en zwart geeft op.

Naast het elitetoernooi vindt in Linares momenteel ook een sterk evenement voor blinde schakers plaats. Onder hen ook een Belg, Piet Devos, regerend Belgisch en Vlaams jeugdkampioen bij de zienden. Piet doet het uitstekend tegen de Oost-Europese cracks.

De stand na zeven van de negen ronden: 1. Krylov (Rusland) 6; 2. Smirnov (Rusland), Berlinski (Rusland) 5,5; 4. Dukazewski (Polen) 5; 5. Devos 4; 6. Bjerring (Denemarken) 2,5; 7. Zoltek (Polen), Cabarcapa (Joegoslavië) 2; 9. Palacios (Spanje) 1,5; 10. Draghici (Spanje) 1.

Wit: Ke7, Td2.

Zwart: Ke5, pid4.

1. Td1 (Kd7?? Ke4) Ke4 (Kd5 2. Kd7! Ke(c)4 3. Kd6) 2. Kd6! (Ke6? d3!) d3! (Ke3 3. Kc5 of Kd5) 3. Kc5! Ke3 4. Kc4 d2 5. Kc3 en wit wint.

Deze studie is een remake van een wereldberoemde studie van Richard Reti uit 1928. (Wit: Ke7, Td4; zwart Ke5, pid5; de oplossing: 1. Td2!! d4 2. Td1!! Kd5 3. Kd7 Ke5 4. Kc6 Ke4 5. Kc5. Jammer genoeg is 1. Td3!! met hetzelfde idee even goed.)

Lalic-Baburin (2001)

Wit: Kg1, Da5, Tc1, Lg2, Pg5, pia4, f2, g3, h4.

Zwart: Kg8, Dh5, Tb2, Lc8, Lc5, pib6, d5, f7, g7, h7.

Wit aan zet speelt en wint met behulp van een fraaie petite combinaison.

In het elitetoernooi van het Spaanse Linares spelen de 'frères ennemis' Karpov en Kasparov na vijf jaar nog eens tegen elkaar

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234