Vrijdag 23/08/2019

Aantal asielaanvragen stijgt, maar nationaal beleid kan daaraan weinig veranderen

De aanhoudende bombardementen en gevechten in de Syrische regio Idlib brachten een nieuwe vluchtelingenstroom op gang. Beeld AFP

Nieuwe cijfers van de Dienst Vreemdelingenzaken wijzen op een toename van het aantal asielaanvragen. Een nieuwe piek, die vooral te maken heeft met escalaties in conflicthaarden als Syrië en de Palestijnse gebieden, en waarop een staatssecretaris voor Asiel en Migratie weinig grip heeft. 

Het aantal asielaanvragen in België zit opnieuw in de lift. Dat blijkt onder andere uit het net vrijgegeven statistische jaarrapport van de Dienst Vreemdelingenzaken. In 2016 waren er nog 14.670 eerste aanvragen, in 2017 was dat gestegen tot 15.337. Zeker in vergelijking met het einde van de periode-Maggie De Block, in 2013, is dat een behoorlijke stijging van meer dan 3.000 asielzoekers. Vergeleken met crisisjaar 2015 liggen de cijfers dan weer veel lager. Drie jaar geleden vroegen nog 39.064 mensen asiel aan in België, een toestroom die pas afnam nadat de Duitse bondskanselier Angela Merkel in naam van de EU een akkoord met Turkije sloot.

Dat de toename zich ook in 2018 doorzet, blijkt ook uit recente rapporten van het Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen. In juli waren er 2.117 nieuwe aanvragen en dat is een gevoelige stijging van 21 procent vergeleken met de maand daarvoor.

“De stijging valt op maar het is nog te vroeg om daarvoor een sluitende verklaring te geven”, zegt woordvoerster Gabrielle Baes. “Wel zien we vergelijkbare toenames in andere Europese landen zoals Nederland en Oostenrijk.”

Syrische bommen

Toch lijkt het erop dat de toename deels te maken heeft met de zware bommencampagne in de Syrische regio Idlib, het laatste bolwerk van het anti-Assad-verzet: 328 van de nieuwe asielaanvragen in België werden ingediend door Syriërs.

Opvallend: ook het aantal Palestijnse kandidaat-vluchtelingen neemt toe. Dat heeft dan weer te maken met het recente grensgeweld aan de Gaza-strook en de Gaza-blokkade, die ervoor zorgt dat inwoners een groot tekort hebben aan drinkwater, gezondheidszorgen, elektriciteit, bouwmaterialen en zaaigoed. De situatie is dermate uitzichtloos dat veel Palestijnen in Europa een nieuwe toekomst komen zoeken.

Ook Afghanistan is zo’n conflict dat al jaren aan de gang is en daardoor van de radar van menige media is verdwenen. Maar de oorlog woedt nog in alle hevigheid. De taliban controleerden vorig jaar 70 procent van het grondgebied en bij de gevechten vielen 10.000 doden, onder wie 30 procent kinderen. Irak, Turkije en Eritrea blijven blijven eveneens in de top zes staan qua asielcijfers, allemaal herkomstlanden waar een zwaar conflict woedt of waar de politieke situatie instabiel is.

Deze aanhoudende conflicten verklaren waarom Europese verantwoordelijken als de Oostenrijkse premier Sebastian Kurz en ook de Belgische staatssecretaris Theo Francken ondanks hun gespierde asieldiscours weinig grip krijgen op asielstromen. 

“In tegenstelling tot wat politici als Francken beweren heeft de nationale of de Europese politiek weinig of geen impact op migratiebewegingen”, zegt expert Johan Wets (KU Leuven). “De Europese Commissie kwam al in 2003 tot die conclusie, dus die vaststelling is verre van nieuw. Toch zijn er steeds weer nieuwe politici die de indruk willen creëren dat ze greep kunnen krijgen op dit fenomeen. De deal met Turkije was daarop een belangrijke uitzondering, maar het blijft wel een uitzondering. Politieke retoriek heeft geen impact op de realiteit."

"Af en toe zie je wel grillige toenames of dalingen die je kan toeschrijven aan de situatie in het land van aankomst", zegt Wets. Toen Maggie De Block in december 2011 als staatssecretaris voor Asiel en Migratie aantrad, was er net een strenge winter in België en bracht CNN een item over het feit dat daklozen en dolende migranten in Brussel in de vrieskou moesten slapen. Dat zorgde voor een zeer tijdelijke daling van het aantal asielzoekers maar die had weinig met beleid te maken, wel met meteorologische omstandigheden.”

Uit de jaarstatistieken van de Dienst Vreemdelingenzaken blijkt dat het beleid van Theo Francken wél een belangrijke rol speelt inzake regularisaties. Beduidend minder personen verwierven buiten de asielprocedure een verblijfsrecht op basis van humanitaire of medische gronden. In 2014 waren dat er bijna tienduizend, in 2017 was dat gedaald tot 3.980. Dit heeft veel te maken met het feit dat aanvragers een zogenaamde retributie moeten betalen. Volgens Francken was deze retributie nodig om dubbele aanvragen te vermijden, tegenstanders werpen dan weer op dat enkel bemiddelde kandidaten nog een beroep kunnen doen op de regularisatieprocedure.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden