Zaterdag 07/12/2019

Aanstelling beheerder hoogspanningsnet blijft trein der traagheid

De laatste voorbereidingen lijken getroffen, de beheerder van het Belgische hoogspanningsnet Elia kan nu echt van start gaan. Of toch bijna. Elia moet nog een klacht bij de Raad van State intrekken tegen de statuten.

brussel

Josse Abrahams

Elia is een hoofdrolspeler bij de liberalisering van de Belgische elektriciteitsmarkt. Het door Electrabel en de gemeenten gecontroleerde bedrijf moet het hoogspanningsnet beheren. Via dat net worden grote hoeveelheden stroom getransporteerd, ook door alternatieve spelers op de markt. Het hoogspanningsnet is dus van cruciaal belang voor de concurrentie op de elektriciteitsmarkt. Alleen moet het bedrijf officieel aangesteld worden en daar knelt het schoentje al maanden.

In het voorjaar bereikten de gemeenten en Electrabel wel een akkoord over de verdeling van het aandeelhouderschap, maar daarmee waren de problemen nog niet van de baan. Staatssecretaris Deleuze speelde de bal toe aan de twee partners binnen Elia die er maar uit moesten geraken. Nu blijkt dat de regering wel degelijk een rol te spelen heeft. Elia heeft namelijk twee klachten lopen bij de Raad van State over de statuten. Eén klacht is bijna ontmijnd en draait om het technische reglement van de netwerkbeheerder. Dat was volgens Elia te stringent op het vlak van de verantwoordelijkheid. Zo moest Elia in de oorspronkelijke bepaling het evenwicht garanderen in het aanbod, ook al beschikt het zelf niet over de productiemiddelen. In de nieuwe formulering moet Elia met alle middelen die het ter beschikking heeft dat evenwicht handhaven, beheren en herstellen. De ministerraad keurde de aanpassing van het reglement op 23 mei goed.

Eenzelfde goedkeuring verwacht Elia ook voor het tweede punt van bezwaar, de tariefstructuur. Die is niet in overeenstemming met de vennootschapswet, met het technische reglement en voert geen duidelijke scheiding door tussen controle en operationeel beheer van het net. Elia hoopt dat de regering op dezelfde manier tewerkgaat als bij de aanpassing van het technisch reglement. In dat geval wordt de klacht bij de Raad van State eveneens ingetrokken. Hoofd van de juridische dienst Jacques Vandermeiren denkt dat alles nog voor de zomer in orde komt. Dat was ook de datum die Olivier Deleuze had vooropgesteld. Maar zeker is het halen van die tijdsgrens niet.

De inzet is nochtans groot. Hoe langer de benoeming van Elia uitblijft, hoe langer het duurt voor de elektriciteitsmarkt geopend wordt. Zo is het controleorgaan Creg niet bevoegd zolang Elia niet officieel bestaat. Boze tongen beweren dan ook dat Elia en dus vooral hoofdaandeelhouder Electrabel, er alle voordeel bij heeft om tijd te winnen en de komst van concurrenten te vertragen.

De nieuwe raad van bestuur van Elia is ondertussen wel klaar. Daarin zetelen zes onafhankelijke bestuurders tegenover zes mensen uit politieke wereld en door Electrabel afgevaardigd. De onafhankelijke bestuurders zijn Luc Van Nevel van Samsonite, Hilde Lagae, advocaat en gewezen rechter-commissaris voor Lernout & Hauspie, Jan Coene van Picanol, Clement Meersman van Deceuninck, Thierry Willemark van Touring en Pierre Meyers van ex-Cockerill-dochter CMI. Francis Vermeiren (VLD), Johan De Roo (CD&V) en Claude Grégoire, gedelegeerd bestuurder van SPE zetelen voor de gemeentelijke aandeelhouders Publi-T in de raad van bestuur en Electrabel vaardigt Willy Bosmans, Etienne Snijers en KUL-professor Ronnie Belmans.

In het kader van de presentatie van het jaarverslag van Elia over de werking van zijn voorganger CPTE, bleek gisteren ook dat de netwerkbeheerder het steeds moeilijker krijgt om investeringen te doen. De publieke opinie, milieubewegingen en buurtbewoners zijn steeds meer gekant tegen bijkomende hoogspanningskabels of verdeelposten van elektriciteit. Elia wil bijvoorbeeld een nieuwe verdeelpost bouwen in het dorpje Valentinoise in de provincie Namen. De investering moet een verbetering opleveren van de elektriciteitscapaciteit aan de zuidgrens, dicht bij de Franse centrale van Chooz. Een vergadering met buurtbewoners leerde dat men niet echt zit te wachten op de investering, en dat is volgens de mensen van Elia dan nog zacht uitgedrukt. De directie van de netbeheerder sloofde zich gisteren alvast uit om de milieu- en omgevingseffecten zoveel mogelijk te minimaliseren, maar het werkte blijkbaar niet bij de plaatselijke bevolking.

Een gelijkaardig probleem kan verregaande gevolgen hebben voor de stroomvoeding van de hst op het traject Luik Brussel. Een ondergrondse lijn van 150 kV van Tihange naar Avernas liep door milieuproblemen sterke vertraging op. Het gevolg is dat de eerste ritten van de trein waarschijnlijk met één voeding zullen gebeuren, namelijk die van de post van Brustem bij Sint-Truiden. De voeding vanuit Tienen zal eveneens op zich laten wachten. Wanneer de hst op 12 december dit jaar op het nieuwe traject tussen Brussel en Luik zal rijden, zal hij maar vanuit één post stroomtoevoer hebben. Bij Elia is men er niet helemaal gerust op. Eén breuk in de kabel door een onhandige aannemer kan de trein doen stilvallen.

Elia maakt ondertussen ook werk van energiebesparing. Een decreet van de Vlaamse regering verplicht de netwerkbeheerder om er bij zijn eindverbruikers, de grote afnemers, op toe te zien dat ze 1 procent stroom per jaar minder verbruiken. Lukt dat niet, dan moet Elia zelf boetes betalen. De afnemers zelf, grote bedrijven en intercommunales, kunnen rekenen op investeringssteun in functie van de terugverdientijd van de investering. De operatie zal Elia naar eigen zeggen 3 miljoen euro kosten en een besparing opleveren van 20 GWh. En die kosten zullen worden doorgerekend aan de eindgebruiker, dus ook aan de gewone consument. Het gaat om 8 eurocent per MWh. Dat de gewone consument zal moeten betalen, was iets dat al door de Sociaal Economische Raad voor Vlaanderen (Serv) werd aangekaart. Enerzijds deelt de Vlaamse regering gratis elektriciteit uit, anderzijds wordt de factuur verhoogd met de kosten voor energiebesparing.

Elia krijgt het steeds moeilijker om investeringsprojecten met succes bij buurtbewoners te verdedigen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234