Zaterdag 16/10/2021

Aanstellerij is een levensbehoefte

Schrijver Jeroen Olyslaegers legt uit hoe trefzekere burgerparticipatie de spelregels van de samenleving verandert.

Anja Hermans die in haar eentje de kerncentrale van Doel te kijk zet. Het actiecomité StRaten-generaal dat zich in de Lange Wapperbrug heeft vastgebeten: Jeroen Olyslaegers verwelkomt de acties als belangwekkende vormen van nieuwe burgerparticipatie: 'Sinds de veroordeling van Anja Hermans hebben de mensen die dit voor elkaar krijgen een naam gekregen: aanstellers.'

Soms kan een mens supporter zijn zonder dat het iets met sport te maken heeft. Ik hoorde mezelf de veroordeelde Anja Hermans op 'Phara' aanmoedigen. Ik had bijzonder graag gehoord dat ze haar acties omtrent de belabberde veiligheid van de kerncentrale van Doel voor ons allemaal gedaan had. En dat de veroordeling die ze heeft opgelopen vanwege haar 'aanstellerij' onze bezorgdheid mee heeft veroordeeld. Maar achteraf gezien hoefde zij dat helemaal niet te zeggen. Het meestal nogal brave publiek van 'Phara' lachte uitbundig over de absurditeiten van de rechtspraak en de kommer en kwel die ze had veroorzaakt bij de bewakingsploeg van Doel die plots nu ook diende te bewaken, stel je voor. Nee, dat meisje met piercings en dreadlocks, ooit veroordeeld voor laakbare feiten, had de woorden 'algemeen belang' zelfs niet nodig om haar punt te maken. Mensen geloven haar ook zonder dat het expliciet moet worden vermeld. We weten dat de leugen heeft getriomfeerd in de rechtszaal. We weten ook dat we aanstellers nodig hebben.

Minstens even grote aanstellers zijn de mensen die de Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel (BAM) sinds jaren het vuur aan de schenen hebben gelegd. Sinds 2005 hebben Peter Verhaeghe en Manu Claeys van StRaten-generaal verzet aangetekend tegen de Lange Wapperbrug en het dossier van de Oosterweelverbinding. Twee burgers hebben een kei in de rivier gelegd. Wat voorheen werd afgedaan als de bittere oprispingen van de eeuwige querulanten die Antwerpenaars blijken te zijn, heeft nu een onderzoek opgeleverd naar mogelijke alternatieve tracés, en in het geval van Ademloos: hopelijk een heus referendum waar mensen die wonen en werken in de stad ook hun zeg kunnen doen. Achteraf lijkt het misschien vanzelfsprekend, maar dat is het geenszins. Die aanstellers hebben een werking uitgebouwd samen met vrijwilligers, mensen die vergaderingen in elkaar steken, ons allemaal informeren en actie voeren. Niemand onder hen verdient hier iets mee, wel integendeel. Dit werk wordt gedaan omdat mensen oprecht bezorgd zijn over de wereld waarin we leven. Het is opvallend hoe professioneel en doelbewust deze campagnes tot hier toe verliepen. Het is ook hilarisch hoe minister Van Mechelen (Open Vld) er nu in geslaagd is om pro-actief en vooral totaal stoemelings StRaten-generaal en de participatie van de burger te steunen door vorige week nog maar eens plat op de buik voor de Lange Wapperbrug te pleiten (zonder het onderzoek te hebben gelezen). Van Mechelen maakte immers door zijn voortvarendheid van heel de Oosterweelverbinding een heet hangijzer voor de komende verkiezingen. Voetbal is me iets te hermetisch als sport, maar heet dat geen 'own goal'? Het is dan ook fijn om te zien dat burgemeester Janssens en minister Van Brempt meteen de kaart van het gezond verstand hebben getrokken. Zij, en samen met hen de sp.a, kunnen niet anders. Een mens vraagt zich soms af wie de echte aanstellers in dit dossier zijn, maar kom: het is allemaal prima. Leve de onhandigheid! Leve de zenuwachtigheid! En ja, leve de verkiezingen!

Ik kan me wel voorstellen dat een politicus in dit tijdsgewricht het wel al eens lastig heeft met zijn of haar kiezer, opgesloten in een kooi, en af en toe gevaarlijk grommend als je de opiniepeilingen mag geloven. Ik kan me ook voorstellen dat zo'n volksvertegenwoordiger de media beschouwt als een dompteur die dreigt dat - overigens vrij makke - dier uit de kooi te halen. Maar daar zijn sussende spindoctors voor die lichtjes dronken op hun eigen profetie de politieke wereld op hun therapeutische wenken bedienen. Maar geen spindoctor kan op tegen organisaties van vrijwilligers die zich geroepen voelen om wantoestanden aan te klagen en alternatieven voor te stellen. Geen mens kan op tegen gezond verstand, mits het gepaard gaat met grote koppigheid. Daarom zie je regelmatig politici wat wezenloos reageren op zulke acties, als basketspelers die plots op een voetbalveld terecht zijn gekomen. Trefzekere burgerparticipatie heeft immers een groot gevolg; ze verandert het spel. Deze organisaties weten ook wat journalisten doet watertanden, ze kunnen net zo goed mensen op straat mobiliseren als een politieke partij van wat voor kleur ook. En daar plukken wij allemaal de vruchten van.

Ik zelf ben een mens die de dingen graag gadeslaat vanuit mijn leesstoel, met een goed glas wijn binnen handbereik. En ja, ik lach wat af, maar af en toe word ik ook kwaad of bezorgd. Hier en daar zal ik wel eens een zaak steunen door er iets over te schrijven of zeggen. Maar om dag in dag uit met één zaak bezig te zijn, vergaderingen bij te wonen, mijn gezin af en toe in de wachtkamer te dumpen voor de goede zaak... nee, dat kan ik niet opbrengen. Mij zal je ook niet zien in een onbewaakte rioolpijp omdat die toevallig uitkomt onder een kerncentrale en om daarna een uur op en neer te springen voor een bewakingscamera... sorry nee, geen tijd en vooral geen ballen voor om dat te doen. Sinds de veroordeling van Anja Hermans hebben de mensen die dit allemaal wel voor elkaar krijgen een naam gekregen: aanstellers. Laat het een geuzennaam zijn. Het gaat over hoop, beste lezer. We hebben aanstellerij nodig.

Vandaag in De Gedachte in De Morgen ook nog:

'De slechtste boeddhist ter wereld': JUDITH WARNER, auteur van de beststeller 'Perfect Madness: Motherhood in the Age of Anxiety'.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234