Vrijdag 18/10/2019

Terrorisme

Aanslagen in Berlijn en Ankara: propaganda van dode IS-kopman blijft 'eenzame wolven' beïnvloeden

Beeld EPA

Zowel de bloedige vrachtwagenaanslag in Berlijn als de politieke moord in Ankara kunnen het werk zijn van 'eenzame wolven', mogelijk beïnvloed door cyberpropaganda van Islamitische Staat. "De voorbije maanden werd een boodschap herhaald van de voorbije zomer gedode IS-woordvoerder om ongelovigen met voertuigen te doden", zegt Belgisch jihadisme-waarnemer Pieter Van Ostaeyen over Berlijn.

Frans contraterreur-expert Claude Moniquet ziet zowel achter de aanslag in Berlijn en de politieke moord op de Russische ambassadeur in Turkije mogelijk de hand van Islamitische Staat (IS).

"Er waren waarschuwingen. De voorbije weken zijn er vanuit IS precieze bedreigingen geweest tegen meerdere landen: Rusland, Turkije maar ook Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. We bevinden ons in een periode waar IS moet aantonen dat ze nog altijd bestaan, ondanks de zware verliezen die ze lijden", zegt hij.

De voorbije weken werd IS vooral in Irak de duimschroeven aangedraaid. Daar wordt de stad Mosoel belegerd door een coalitie van Iraakse regeringstroepen en Koerdische peshmerga's, die training kregen van Duitse regeringssoldaten én nu vechten met munitie die wordt geleverd door Duitsland. Vorige week nog leverde de Bundeswehr 3,5 miljoen patronen aan de Koerdische Peshmerga in Erbil.

Belgisch jihadi-watcher Pieter Van Ostaeyen wil niet zo ver gaan om de twee aanslagen van gisteren met elkaar te verbinden. "We mogen geen voorbarige besluiten trekken." Wel merkte hij in de voorbije maanden op het internet op dat IS in zijn cyberpropaganda tegen de westerse coalitie opriep om aanslagen te plegen, met een modus operandi zoals vanavond in Berlijn.

Beeld AFP

Cyberpropaganda 

Van Ostaeyen: "Men speelde voortdurend boodschappen af van Abu Muhammad al-Adnani al-Shami, de tweede man van IS die eind augustus in de provincie Aleppo werd gedood door een luchtbombardement om met voertuigen aanslagen te plegen zoals in Nice."

Deze boodschap kan dus in Berlijn een 'eenzame wolf' hebben aangezet, net zoals Mohamed Lahouaiej Bouhlel tijdens de Franse feestdag op 14 juli dit jaar 86 mensen doodde op de Promenade des Anglais. Overal in Europa zullen kerstmarkten nu extra beveiligingsmaatregelen moeten nemen, zoals het plaatsen van reeksen zware betonblokken. In Duitsland zullen alvast veel vragen gesteld worden bij de beveiliging van vanavond.

Nog maar vorige week raakte bekend dat een twaalfjarige Duitse jongen met een Iraakse achtergrond op 26 november probeerde een aanslag te plegen op de kerstmarkt in het Duitse Ludwigshafen. Volgens het tijdschrift Focus werd ook deze jongen beïnvloed door met IS. Hij probeerde een zelfgemaakt explosief op de kerstmarkt in de stad tot ontploffing te brengen, maar faalde doordat de ontsteking het niet deed. Op 5 december ondernam de jongen daarop een tweede poging tot een aanslag. Ditmaal bij het raadhuis van Ludwigshafen. Ook deze aanslag mislukte.

Duitse politie blokkeert de toegangswegen naar de kerstmarkt na het incident met de vrachtwagen. Beeld REUTERS

De voorbije jaren was al herhaaldelijk gewaarschuwd voor aanslagen tegen kerstmarkten en andere massa-evenementen in de eindejaarsperiode. Maar de terreurexperten waarschuwen om in de keuze voor een kerstmarkt een religieuze betekenis te zoeken. De daders kiezen de locaties vooral omdat er veel volk bijeen is, eerder dan zich te richten op het kerstgebeuren.

Gebombardeerde steden 

Voor moslims is de geboorte van Jezus evenzeer een heilige gebeurtenis die uitgebreid beschreven staat in de Koran. Er viel vanavond eerder een andere symboliek op: het bloedbad vond plaats vlakbij de Duitse Gedächtniskirche, een gebombardeerde kerk uit WOII die is ingericht als monument om de waanzin van oorlogen te gedenken. Het leek wel alsof de daders wilden wijzen naar de gebombardeerde steden van Syrië en Irak.

Duitsland zette zich al langer schrap voor een terreuraanslag van grote schaal. In Syrië en Irak vechten sinds enkele jaren honderden geradicaliseerde Duitsers. Cijfers over het aantal Duitse Syrië-strijders die nu nog een bedreiging vormen, lopen uiteen maar het zijn er volgens verschillende bronnen vele tientallen. In september vorig jaar zei Hans Georg Maassen, het hoofd van de Duitse staatsveiligheid, dat 740 Duitse salafisten naar Syrië en Irak trokken. Minstens 120 van hen zijn gedood, één derde keerde terug onder overheidstoezicht, maar de helft blijft voortvluchtig.

Foto van de hulpdiensten die toesnellen in de Turkse hoofdstad Ankara. Daar werd vandaag de Russische ambassadeur Andrey Karlov neergeschoten. Beeld EPA

Veel strijders zijn gelokt door de jihadistische propaganda-organisatie Millatu Ibrahim, opgericht door Oostenrijks haatprediker Mohamed Mahmoud (alias Abu Usama al-Gharib) en Denis Cuspert, de Duitse rapper Deso Dogg. Beiden zouden in Syrië zijn omgekomen, al is dat nooit onafhankelijk bevestigd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234