Woensdag 13/11/2019

1 jaar na 22 maart

Aanslagen herdacht met minuut stilte in Zaventem en Brussel

Beeld BELGA

Met een minuut stilte op de luchthaven, een uur later gevolgd door eveneens een minuut stilte in het Brusselse metrostation Maalbeek, is vanochtend hulde gebracht aan de slachtoffers van de aanslagen van een jaar geleden. 

De plechtigheid, in aanwezigheid van koning Filip, koningin Mathilde en premier Charles Michel, was de eerste van een hele reeks herdenkingsmomenten die vandaag gepland zijn om de 32 doden en meer dan 300 gewonden van de aanslagen van 22 maart 2016 te herdenken.

De herdenking aan de vertrekhal van de luchthaven begon met een emotionele noot toen Eddy Van Calster het nummer 'Stars' bracht, opgedragen aan zijn vrouw Fabienne Vansteenkiste, een werkneemster van Brussels Airport die het leven liet tijdens de aanslag een jaar geleden.

Eddy Van Calster brengt het lied 'Stars'. Beeld BELGA

1 jaar na 22 maart: volg alle herdenkingen in dit liveblog

Namen van slachtoffers

Daarna werden de namen voorgelezen van de zestien mensen die omkwamen door de explosies op Brussels Airport. Nadat de koning een krans had neergelegd bij een herdenkingsplaat, werd om 7.58 uur een minuut stilte in acht genomen. Op de hele luchthaven vielen alle activiteiten ook even stil.

Honderden mensen, onder wie slachtoffers en hun families, politici, hulpdiensten en werknemers van de luchthaven, woonden de plechtigheid aan de vertrekhal bij. Een emotioneel moment voor velen. "22 maart 2016 zal voor altijd in ons hart blijven", klonk het.

Tot slot kwamen ook twee getuigen aan het woord. De Duitser Lars Waetzmann stond op het punt om met zijn vrouw Jennifer naar New York te reizen. Maar het lot besliste anders. Waetzmann raakte zwaargewond door de explosies in de vertrekhal, zijn vrouw liet daarbij het leven. "Het ondenkbare gebeurde", zei de Duitser. "Maar wat als we wat later zouden geweest zijn, wat als we wat trager hadden gereden? ", vroeg de man zich af, die zag dat die aanslag zowel "het ergste als het beste in de mens naar boven haalde".

"Zware beproeving"

Geert Raveel, brandweerman op de luchthaven, herinnerde zich dat hij, zijn collega's en alle mensen op de luchthaven op 22 maart "keihard in de realiteit werden gezet". De brandweerman noemde de dag van de aanslag en de dagen daarna emotioneel en lichamelijk een zware beproeving. "Maar ik wil alle mensen bedanken die door middel van alle vormen van herkenning hebben geholpen om deze dramatische gebeurtenissen te verwerken", sprak Raveel.

Beeld BELGA

Beschadigd beeld

Vanaf 8.30 uur is in een herdenkingspark aan de toegangsweg tot de luchthaven het beeld 'Flight in mind' van kunstenaar Olivier Strebelle ingehuldigd. Het bronzen beeld stond tot de aanslagen in de vertrekhal en raakte door de explosies zwaar beschadigd. De schade werd niet hersteld, zodat het beeld "een stille getuige blijft en een eerbetoon aan de slachtoffers".

Intussen verplaatsten het koningspaar en de aanwezige politici zich met het openbaar vervoer naar het metrostation Maalbeek in Brussel, waar om 9.11 uur eveneens een minuut stilte werd gehouden. Dat is het exacte tijdstip waarop een jaar geleden een bom ontplofte in een metrostel.

Beeld AP

Koning Filip en koningin Mathilde, met in hun zog de politici, kozen symbolisch voor de metro om in het station van Maalbeek te arriveren. Bij aankomst namen ze, zoals eerder op de dag in Zaventem, ruim de tijd om te spreken met slachtoffers, nabestaanden en personeelsleden van de Brusselse vervoersmaatschappij MIVB.

De koning legde een bloemenkrans neer aan de herdenkingsplaat in het metrostation. De krans werd gedragen door twee personeelsleden van de vervoersmaatschappij. Exact op het moment dat een jaar eerder de bom in de metro ontplofte, hielden alle aanwezigen een minuut stilte ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de terroristische aanslag.

Gedicht

Tijdens de herdenkingsplechtigheid was er eveneens ruimte voor enkele persoonlijke bijdragen van "liefde, verbondenheid en hoop". Kristin Verellen, die jarig is op 22 maart, bracht een gedicht voor haar overleden echtgenoot Johan van Steen. Christelle Giovannetti, een Brusselse leerkracht die de aanslag overleefde, maar terugkeerde naar het metrostation om te helpen waar kon, las een tekst voor over de hoop in bange dagen.

Minister-president van het Brussels Gewest Rudi Vervoort onthulde samen met Brussels minister van Mobiliteit Pascal Smet de herdenkingsplaat in het metrostation met daarop de duidelijke boodschap: 'We will never forget'.

Omwille van het bezoek stopten er geen metro's in Maalbeek.

Op 22 maart 2016 bracht om 7.58 uur een eerste zelfmoordterrorist zijn bom tot ontploffing in de vertrekhal van Brussels Airport, enkele tellen later gevolgd door een tweede. Het ging om Ibrahim El Bakraoui en Najim Laachraoui. Een derde terrorist, Mohamed Abrini, vluchtte weg. Zijn bom - met de zwaarste lading, zo zou later blijken - werd nadien gecontroleerd tot ontploffing gebracht.

De bommen brachten een ravage teweeg in de vertrekhal van de luchthaven. Zestien mensen kwamen om het leven en er vielen vele tientallen gewonden.

Om 09.11 uur werd ons land opnieuw opgeschrikt door een zelfmoordaanslag. Deze keer blies Khalid El Bakraoui zich op in de tweede wagon van de metro die even daarvoor het station van Maalbeek was uitgereden. Net zoals in Zaventem vielen hier zestien dodelijke slachtoffers.

Minuut stilte op de metro. Beeld REUTERS

Nog meer herdenkingen

Ook op andere plaatsen werd om 9.11 uur een minuut stilte in acht genomen. Op de Grote Markt in Brussel verzamelden het stadspersoneel en hulpverleners om de aanslagen te herdenken. De Brusselse stadsdiensten hielden er samen met burgemeester Mayeur (PS) en het schepencollege van de Stad Brussel een minuut stilte, gevolgd door een lang applaus.

De politie en brandweer van Brussel waren op 22 maart 2016 als eerste ter plekke in het metrostation Maalbeek en ook de Brussels stadsdiensten hielpen die dag waar nodig. Onder de 20.000 werknemers van de Stad Brussel zijn er kennissen of familie die zelf slachtoffer waren van de aanslagen of rechtstreeks betrokken zijn.

Aan het standbeeld van Manneken Pis verzamelden de Brusselse brandweer, Brussels schepen voor Cultuur Karine Lalieux (PS), een afgevaardigde van Brussels staatssecretaris voor Brandbestrijding en Dringende Medische Hulp, Cécile Jodogne (DéFI) en leden van de Orde van Manneken Pis. Speciaal voor de herdenking kreeg het plassende mannetje een nieuwe brandweeroutfit aangekleed.

Beeld BELGA

Ook in de Europese instellingen zijn vandaag de terroristische aanslagen in Brussel herdacht. "De terroristen hebben gefaald, omdat wij hun haat en geweld hebben beantwoord met een hernieuwde vastberadenheid om de democratie en het vreedzaam samenleven in verscheidenheid te verdedigen", zo blikte Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker terug.

In het Berlaymontgebouw hielden Juncker en de eurocommissarissen een minuut stilte in acht ter nagedachtenis van de slachtoffers. De voorzitter betuigde zijn medeleven aan alle families en nabestaanden van de slachtoffers. Bij de aanslag in het metrostation Maalbeek kwam ook een medewerkster van de Commissie om het leven. 

Beeld EPA

Koning Filip: "Teder zijn"

Na afloop van de herdenking in Maalbeek trok het koningspaar naar het Shumanplein, voor het derde plechtige moment van de dag. Daar hield de koning een toespraak voor tal van Belgische en Europese hoogwaardigheidsbekleders, slachtoffers en nabestaanden van de aanslagen. "Laten we weer leren luisteren naar elkaar, elkaars zwakheden erkennen en daaraan werken. En laat ons vooral durven teder zijn", klonk het. 

In zijn toespraak bedankte de koning de hulpverleners en veiligheidsdiensten, sprak hij zijn steun uit voor de slachtoffers en nabestaanden van terreur en noemde hij het essentieel dat zij steun en begeleiding krijgen.

Beeld AFP
Beeld BELGA

"Met ontelbare slachtoffers over de hele wereld deelt u de diepe wonden veroorzaakt door moorddadige waanzin", vervolgde koning Filip. "Het is de verantwoordelijkheid van ons allen om onze samenleving menselijker en rechtvaardiger te maken. Laten we weer leren luisteren naar elkaar, elkaars zwakheden erkennen en daaraan werken. En laat ons vooral durven teder zijn. Op deze dag van bezinning en herdenking is ons land u dit engagement verschuldigd."

Lees meer over de speech van de koning: "Aanslagen sloegen diepe wonde"

Ook de zus van één van de slachtoffers van 22 maart, de vader van het Belgische slachtoffer van de aanslag van nieuwjaarsnacht in Istanboel namen vervolgens kort het woord, net als iemand die in naam van de hulpverleners sprak.

Beursplein loopt weer vol voor bezinning

Vanmiddag zijn zo'n 500 mensen samen gekomen aan de trappen van de Brusselse Beurs om een bezinningsmoment te houden als herdenking van de aanslagen in België. Het Koor van de Munt en leerlingen van het Instituut Anneessens-Funck zorgden voor een muzikaal moment. Ondertussen schrijven mensen weer boodschappen van hoop in krijt op de grond en worden er bloemen neergelegd.

De Beurs groeide na de aanslagen uit tot dé herdenkingsplaats waar mensen in eerste instantie in stilte samen kwamen voor een moment van bezinning en de stoep werd gekleurd met boodschappen van hoop in krijt. Nadien werd het dagelijks een ontmoetingsplek voor duizenden mensen die er bloemen neerlegden en samen zongen voor of stilstonden bij de slachtoffers van de aanslagen.

Beeld BELGA
Beeld BELGA

Een jaar na de aanslagen herleefde die sfeer even tijdens een bezinningsmoment, waaraan ook burgemeester Yvan Mayeur (PS) en de schepenen van de Stad Brussel, en medewerkers van het Rode Kruis van Sint-Lambrechts-Woluwe deelnamen.

Op initiatief van de religieleerkrachten zongen leerlingen van het Instituut Anneessens-Funck een medley met daarin het vrolijke 'Happy' van Pharrell Williams. Daarna bracht het Koor van de Munt enkele meer ingetogen nummers.

Om 16 uur volgt er nog een groot herdenkingsmoment aan de Brusselse Beurs op initiatief van het collectief #TousEnsemble#SamenEen#AllUnited. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234