Zondag 05/04/2020

Aanslag New York

Aanslag New York is politiek geschenk aan Trump: president maakt meteen werk van de tragedie

Sayfullo Saipov in een federale rechtbank.Beeld REUTERS

Sayfullo Saipov neemt dinsdag afscheid van zijn vrouw en kinderen en rijdt een paar uur later een fietspad in Manhattan op. Het gevolg: acht doden, twaalf gewonden en een politiek geschenk aan president Donald Trump. Die grijpt de terreuraanslag aan om het Congres ervan te overtuigen het greencard-visumprogramma, waarmee Saipov in de VS terecht kwam, af te schaffen.

Sayfullo Saipov heeft een baard en een vrouw met een sluier, maar wat weet hij nou helemaal van de Islam? "Ik zei altijd tegen hem: hé, je bent veel te emotioneel. Lees meer boeken. Leer je godsdienst eerst", zegt medevrachtwagenchauffeur Abdoela, tevens  imam in een door Saipov bezochte moskee in Florida, woensdag tegen The New York Times. "Dat is de belangrijkste ziekte in de moslimgemeenschap."

Afscheid

Saipov (29) neemt dinsdag afscheid van zijn vrouw en drie kleine kinderen in Paterson in New Jersey, huurt om iets over twee uur een pick-uptruck en rijdt een half uur later de George Washington-brug over naar Manhattan. Daar koerst hij over de brede weg langs de Hudson naar het zuiden, om bij het voetbalveld van Pier 40 ineens het parallelle fietspad op te sturen, de populaire Hudson River Greenway.

Anderhalve kilometer verder heeft hij zijn doel bereikt. Acht doden, twaalf gewonden. Hij roept dat Allah groot is, zwaait met twee neppistolen en wordt neergeschoten. In zijn truck vindt de politie een briefje waarin staat dat "Islamitische Staat altijd zal blijven bestaan." Het is een aanslag volgens het boekje, exact zoals beschreven in de online propaganda van de terreurbeweging. De FBI maakte woensdag bekend dat er nog een tweede persoon werd gezocht in verband met de aanslag, een 32-jarige Oezbeek. Die is inmiddels gevonden.

Saipov is woensdag ondervraagd door de politie. Hij vertelt dat hij al een jaar lang een aanslag wilde plegen. Op twee telefoons die in zijn auto werden gevonden stonden 90 propagandafilmpjes en duizenden foto's van Islamitische Staat. Hij zegt  geïnspireerd te zijn door Aboe Bakr Al-Bagdadi, de leider van Islamitische Staat. Hij heeft Halloween uitgekozen om zo veel mogelijk slachtoffers te maken. Vorige week huurde hij al eens een pickup truck om bochten te oefenen. Hij overwoog vlaggen van IS aan de auto te hangen, maar besloot dat niet te doen omdat dat te veel zou opvallen. Hij zegt dat hij ook het voet/fietspad van de Brooklyn Bridge op wilde, om zo veel mogelijk slachtoffers te maken.

Wat zijn actie naast de slachtoffers heeft opgeleverd is een politiek geschenk aan president Donald Trump. Die was er als de kippen bij om twee zondebokken aan te wijzen voor de terreuraanslag: het visumprogramma dat Saipov toegang tot de Verenigde Staten heeft gegeven, en de Democratische Senator Chuck Schumer die daarvan de bedenker was.

Diversity Visa Lottery Program

"De terrorist kwam ons land binnen via het zogenoemde Diversity Visa Lottery Program, een juweeltje van Chuck Schumer. Ik wil [een immigratieprogramma] gebaseerd op verdiensten", twittert Trump. "Het klinkt leuk. Het is niet leuk. Het is niet goed. Ik ga Congres vragen om onmiddellijk te beginnen om dit programma te lozen."

Daarmee maakt Trump meteen politiek werk van de tragedie. Dat doet hij niet altijd. Nog dagen na de aanslag in Las Vegas, waarbij een oudere man met automatisch gemaakte geweren vorige maand 59 concertbezoekers doodschoot, vond Trump het "te vroeg" om de discussie over nieuwe (wapen)wetten te voeren.



Het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Veiligheid bevestigt dat Saipov in 2010 een van de winnaars was van de zogeheten greencard-loterij. Jaarlijks krijgen vijftigduizend gelukkigen op deze manier een ticket voor de Amerikaanse Droom, de grootste attractie van de wereld. Dankzij de ingreep van Schumer uit 1990, goedgekeurd door Republikeinen en president Bush, zouden nationaliteiten die ondervertegenwoordigd zijn in Amerika voorrang krijgen.

Initiatiefnemer Schumer

Overigens was initiatiefnemer Schumer ook lid van de Bende van Acht, een groep senatoren die in 2013 het immigratieprogramma wilde hervormen. Onderdeel daarvan was de afschaffing van de loterij. Het wetsvoorstel kwam door de Senaat, maar werd afgeschoten door Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden.

Saipov is een van de 4.059 Oezbeken die in 2010 via de loterij naar Amerika zijn gekomen, blijkt uit cijfers van de Amerikaanse overheid (ter vergelijking: er waren dat jaar 117 Belgische en zo'n tweehonderd Nederlandse gelukkigen). Hij vindt onderdak bij Oezbeekse kennissen van zijn vader in Ohio. "Hij was heel kalm", aldus de toenmalige dochter des huizes, Dilnoza Abdoesamatova, woensdag tegen de Cincinnati Enquirer. "Hij werkte altijd. Hij ging niet naar feestjes ofzo."

Hij zet een eigen transportbedrijfje op en trouwt in 2013 met de dan 19-jarige Nozima Odilova. Maar toch heeft hij het lastig, vertelt een kennis, vrachtwagenchauffeur Mirrakhmat Moeminov, woensdag tegen persbureau Reuters. Saipov spreekt slecht Engels en slecht Russisch. 'Hij was teruggetrokken, nerveus, soms agressief. Daardoor had hij weinig vrienden. Hij was hij eenzaam, hij leefde in zijn eigen wereld.'

Florida

In 2015 vertrekt Saipov naar Florida, waar hij een tijdje in de buurt van Tampa woont. Daar ziet een bevriende imam die ook op zijn huwelijk is geweest, Abdoela, dat hij snel boos wordt en radicaliseert. "Hij had een karakterprobleem. Maar ik had nooit gedacht dat hij zo ver zo gaan", zegt hij tegen de Times.



Hij raakt verder in de problemen als hij verkeersboetes krijgt, die niet betaalt, en zijn verzekering kwijtraakt. Een paar maanden geleden zou hij de motor van zijn truck hebben opgeblazen, aldus Moeminov. "Dat was waarschijnlijk het ergste van alles."

Woensdag blijkt dat Saipov op de radar stond van inlichtingendiensten. Volgens ABC zou hij als "contactpersoon" genoemd zijn door terreurverdachten in een ander onderzoek. Hij zou zijn ondervraagd door contraterreurdiensten, waarbij echter geen aanwijzingen zijn gevonden om hem vast te houden. Van de andere verdachten is er één spoorloos, aldus ABC.

Hofleverancier

Oezbeken zijn de afgelopen jaren in diverse terreurzaken opgedoken. Het land is een van de hofleveranciers van Islamitische Staat. Het afgelopen jaar pleegden (etnische) Oezbeken aanslagen in Istanboel (39 doden bij schietpartij in nachtclub), Sint-Petersburg (14 doden bij bomaanslag in metro) en Stockholm (4 doden door vrachtwagen in menigte).

Amerika had al ervaring met terroristen uit de voormalige Sovjet-republieken in Centraal-Azië. De bomaanslag op de marathon van Boston in 2013 was het werk van twee Tsjetsjenen uit Kyrgizië. 

De afgelopen jaren zijn vier immigranten uit Oezbekistan veroordeeld wegens terreurplannen. Vrijdag nog werd de 27-jarige Abdoerasoel Joerabojev in Brooklyn tot vijftien jaar cel veroordeeld voor zijn poging zich aan te sluiten bij IS in Syrië; als dat niet zou lukte, zo had hij aan undercover agenten verteld, had hij een aanslag willen plegen op president Obama of op het pretpark van Coney Island. Hij werd samen met een 19-jarige Oezbeekse huisgenoot gearresteerd toen ze op het vliegtuig wilden stappen. Ook hun financier werd opgepakt.

Joerabojev was overigens ook toegelaten via de visumloterij. Twee andere Oezbeekse veroordeelden kwamen binnen op een studentenvisum, en als vluchteling.

Saipov, die uiteindelijk als Uber-chauffeur in New Jersey de eindjes aan elkaar knoopt,  was de enige die zijn plannen kon uitvoeren. Volgens de politieaanklacht ligt hij nu tevreden in het ziekenhuis. Hij eist een IS-vlag in zijn kamer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234