Woensdag 19/06/2019

Uitwijzing asielzoekers

Aanpassingen vreemdelingenwet roepen vragen op over mensenrechten

Eind oktober werd de radicale imam Shahyh Alami uit Verviers naar Nederland overgebracht wegens zijn activiteiten als haatprediker. Een aanpassing van de wet moet dit soort verwijderingen van het grondgebied vergemakkelijken. Beeld Photo News

Een wetsontwerp laat DVZ vreemdelingen sneller het land uitzetten. Ook al zijn ze in België geboren en nog nooit veroordeeld. Juristen wijzen erop dat de rechten van niet-Belgen op de helling komen.

Tot nu toe is het wettelijk mogelijk om vreemdelingen zonder veroordeling het land uit te zetten, tenzij ze hier geboren zijn of zijn aangekomen voor hun twaalfde. Die bepaling schrapt het wetsontwerp. Het is de belangrijkste wijziging aan de vreemdelingenwet en past in de strijd tegen radicalisering en terrorisme. Wie niet de Belgische nationaliteit heeft en een bedreiging vormt voor de nationale veiligheid of openbare orde riskeert verwijdering.

De stemming in de Kamer op donderdag is waarschijnlijk niet meer dan een formaliteit. Het wetsontwerp van staatssecretaris voor Asiel en Migratie Francken (N-VA) is al door de ministerraad en de Commissie Binnenlandse Zaken geraakt, waar de meerderheidspartijen én cdH voor stemden. 

Vermoeden van onschuld

Nochtans hebben Open Vld en CD&V hier lang mee geworsteld, want het ontwerp roept ook vragen op. Matthias Somers van de progressieve denktank Minerva stelde eerder in De Morgen dat het vermoeden van onschuld overboord gaat voor mensen die hun hele leven in ons land wonen.

"Er zijn een aantal zaken in dit wetsontwerp waar we het moeilijk mee hadden", geeft Nahima Lanjri van CD&V toe. "Uiteraard willen ook wij criminelen en terroristen streng straffen. Maar mensen die hier geboren en getogen zijn naar een land sturen waar ze nooit of amper hebben gewoond, dat gaat voor ons zeer ver. Daarom hebben we een aantal strikte waarborgen laten opnemen, zoals de proportionaliteitstoets en het hoorrecht." 

Dat eerste houdt in dat de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) onder andere rekening moet houden met de band tussen de vreemdeling in kwestie en zijn land van herkomst. Het hoorrecht bepaalt dat vreemdelingen de DVZ per brief kunnen antwoorden en zo eventueel de beslissing beïnvloeden.

De meerderheidspartijen wijzen erop dat iedereen nog altijd het recht zal hebben om in beroep te gaan tegen de uitwijzing bij de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen.

Professor migratierecht Ellen Desmet (UGent) laat een ander beeld zien. Volgens haar tast het wetsontwerp vooral die waarborgen aan.

"In principe beschikt de vreemdeling over vijftien dagen hoorrecht, maar die termijn kan de overheid inkorten als ze dat ‘nuttig of noodzakelijk acht’. Het hoorrecht kan ook helemaal vervallen, bijvoorbeeld als Staatsveiligheid zich ertegen verzet."

Ook een beroepsprocedure bij de Raad zal voortaan moeilijker zijn. Tot nu werkte die opschortend, waardoor de vreemdeling in België kon blijven in afwachting van de uitspraak. Maar het wetsontwerp maakt daar een einde aan. 

"
De opschorting zal enkel nog gelden voor bepaalde categorieën vreemdelingen en alleen als er geen 'dwingende redenen van nationale veiligheid' zijn", zegt professor Desmet. 

De DVZ krijgt met deze wetsaanpassingen het voorrecht om te oordelen of iemand een gevaar is voor België en om die persoon uit het land te verwijderen. Die moet dan vanuit het buitenland zijn gelijk proberen te halen, ook al woont hij of zij al een heel leven in België.

In zijn column stelde Matthias Somers dat "de administratie hierdoor iemand kan bestraffen, louter op grond van vermoedens, zonder dat een rechtbank zich moet uitspreken over zijn schuld of onschuld." 

Balans doorgeslagen?

Professor strafrecht Frank Verbruggen (KU Leuven) nuanceert dat. "De vreemdelingenwet hanteert andere criteria. Er is geen veroordeling nodig om iemand het land uit te zetten." Toch houdt het gevaren in volgens hem. "Je moet erover waken dat die uitzetting geen verbanning is. Dan gaat het om straffen, en die kunnen alleen rechters uitspreken in ons land."  

Desmet wijst erop dat de overheid altijd een evenwicht moet zoeken tussen de strijd tegen terreur en criminaliteit enerzijds en de rechten van het individu anderzijds. Maar ze vraagt zich af of de balans niet is doorgeslagen. 

"Dit zijn toch wel ingrijpende aanpassingen, met de bedoeling om het efficiënter te laten verlopen, maar met het risico dat individuele rechten niet worden gerespecteerd." 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden