Zondag 18/04/2021

Interview

Aangevallen actrice: "Ik had geen zin meer om te leven"

Loubna Abidar. Beeld Frederic Stucin/Pasco
Loubna Abidar.Beeld Frederic Stucin/Pasco

Actrice Loubna Abidar is aangevallen in Casablanca. Als ze aangifte doet, wordt ze weggelachen door de Marokkaanse politie. De reden voor die hoon: in de film Much Loved speelt Abidar een prostituee. "Ik heb geen misdaad begaan, wel een film gemaakt."

Much Loved is een film van Nabil Ayouch, die in Frankrijk is geboren, maar vijftien jaar geleden naar Marokko is verhuisd. "Het land is het onderwerp van de meeste van mijn films. Om met recht en reden zulke films te maken, vond ik dat ik daar moest wonen." Het Marokko dat uit zijn films opdoemt, is geen land om fier op te zijn.

Much Loved volgt vier prostituees in Marrakesh. Voor westerse ogen is de film allesbehalve controversieel, maar in Marokko viel hij niet in goede aarde. Of beter: het nieuws over de film. Want meteen na de vertoning ervan op 19 mei in Cannes, brandde in Marokko de controverse los, terwijl niemand daar de film al had gezien. Regisseur Ayouch en zijn hoofdrolspeelster Loubna Abidar werden met de dood bedreigd. Ze doken onder, verlieten het land en leefden maanden uit een koffer.

Twee maanden geleden zijn ze allebei teruggekeerd naar Marokko. Ayouch vertelde onlangs nog dat hij zich ondertussen zonder bodyguards in Marokko durft te vertonen. Abidar twijfelde of dat verstandig was, maar heeft het vorige week toch gedaan, met de gekende gevolgen: aangevallen en aangerand door drie mannen. Overigens ontkent de Marokkaanse politie haar versie van de feiten en heeft ze een klacht tegen Abidar ingediend wegens smaad. De actrice heeft besloten om het land te verlaten. "Met pijn in het hart, maar ik wil niet langer in angst leven."

Wij spraken met Abidar voor ze werd aangevallen: "Er wordt gezegd dat de film een negatief beeld ophangt van Marokko en de Marokkaanse vrouw schade toebrengt. Larie! Dit is een film over vier vrouwen. Ze zouden van overal kunnen komen."

Een beeld uit de film 'Much Loved'. Abidar speelt de rol van Noha, de leidster en hoedster van een groepje van vier prostituees. Beeld rv
Een beeld uit de film 'Much Loved'. Abidar speelt de rol van Noha, de leidster en hoedster van een groepje van vier prostituees.Beeld rv

Uit de open brief van Loubna Abidar

'Ik heb mijn hele ziel in de film gelegd. Hij werd geselecteerd voor Cannes, het was prachtig. Maar meteen na de presentatie kwam een haatcampagne op gang in Marokko'

'Op Facebook en Twitter wordt mijn naam duizenden keren per dag in verband gebracht met 'de vuile hoer'. Als een meisje zich slecht gedraagt, dan zegt men haar: 'Je zult eindigen als Abidar''

'Op donderdag 5 november ben ik met ontbloot gelaat naar Casablanca gegaan. Ik werd aangerand door drie jonge mannen. Ze dwongen me in hun auto, terwijl ze me sloegen en beledigden'

'Ik heb besloten om Marokko te verlaten. Het is mijn land, ik hou ervan, ik heb er mijn leven en dochtertje, ik heb vertrouwen in de maatschappelijke dynamiek, maar ik wil niet meer in angst leven'

Waarom wilde u in deze film spelen?
"Het onderwerp zelf: ik heb veel respect voor de prostituees van Marrakesh. Ik trek eenmaal per week naar een hamam en daar kom ik hen altijd tegen. Ik ben afkomstig uit een arme volkswijk, de plek waar de meesten van hen ook zijn opgegroeid. Het zijn mijn vriendinnen, ze zijn altijd goedgeluimd. Ze doen goed werk. Ze verdienen het om te worden geëerd. Het verraste me wel dat het door een man is. Ik had verwacht dat het een regisseuse of toch een scenariste zou zijn geweest. Knap van Nabil."

null Beeld © rv
Beeld © rv

Hoe hebt u hem ervan overtuigd om u de rol te geven van Noha, de leidster en hoedster van het groepje van vier prostituees?
"Ik had van een castingdirecteur te horen gekregen dat Nabil een nieuwe film wilde maken over prostituees, een thema dat mij dus aansprak. Daarenboven droom ik al sinds ik vijftien jaar geleden Ali Zaoua heb gezien om met hem te werken. Helaas wilde hij geen professionele actrices. Ik heb mijn stoute schoenen aangetrokken, me vermomd en tegen Nabil gezegd dat ik een prostituee was. We hebben twee uur gepraat, de volgende dag mocht ik terugkomen voor een test en heb ik onthuld wie ik was. Hij heeft me toen aangeboden om consultant te zijn voor de film."

"Vervolgens heb ik elke stap van de film mee begeleid: ik heb de interviews met de prostituees georganiseerd waarop het scenario is gebaseerd, ik heb een hand gehad in de kostuums en decors en ik heb dialogen geschreven. Want Nabil is in Frankrijk opgegroeid en zijn Arabisch is heel netjes. Hij beheerst het argot van de straat niet. Na acht maanden was het hem wel duidelijk hoeveel liefde ik jegens die vrouwen koesterde, hoe sterk ik gemotiveerd was om de rol van Noha te spelen. Et voilà!"

null Beeld rv
Beeld rv

Dat moet lastig te combineren zijn geweest met uw andere werk voor de film.
"Klopt, ik arriveerde als eerste op de set en vertrok als laatste. Ik heb mijn ziel en mijn zaligheid verkocht voor deze film. Dat vond ik niet erg, want ik verwachtte dat ik na de première in Cannes door liefde zou worden overspoeld. Het tegendeel was waar: doodsbedreigingen en een proces. Na Cannes heeft het bijna vijf maanden geduurd voor de film in Frankrijk uitkwam: maanden waarin ik me heb moeten verstoppen, vijf maanden hel. Ik was mijn zelfvertrouwen kwijt, had geen zin meer om te leven."

"Ik prijs me gelukkig dat ik een sterke vrouw ben, zo niet had ik me van kant gemaakt. Zó diep zat ik. Ik denk niet dat in de geschiedenis van de cinema een actrice dit over zich heen heeft gekregen."

Wat is er gebeurd nadat u uit Cannes naar Marokko terugkeerde?
"De eerste weken heb ik samen met de andere actrices in een flat gewoond, beschermd door bewakingsagenten. De spanning liep zo hoog op dat ik op een gegeven moment Marokko heb moeten verlaten. Eerst naar Brazilië, waar ik mijn dochtertje bij de familie van haar vader heb achtergelaten, daarna ben ik naar Europa gekomen, waar ik telkens voor enkele dagen in een stad verbleef en vervolgens weer vertrok."

"Maar dat is geen manier van leven. Ik had geen vaderland meer, geen vrienden, geen familie. En neen, ik heb geen misdaad begaan. Ik heb alleen een film gemaakt."

"De release in Frankrijk eind september was een keerpunt: veel Marokkanen in Frankrijk hebben de film gezien. Ik ken zelfs Marokkanen die tijdens dat eerste weekend het vliegtuig hebben genomen naar Parijs om mijn film te bekijken. Op de sociale media hebben velen laten weten dat Much Loved helemaal geen schande is voor Marokko en dat de hetze ridicuul was. De gemoederen zijn daardoor bedaard en ik ben teruggekeerd naar Marrakesh. Ik weet dat velen zich nu schamen om hun aanvankelijke reacties, óók mensen uit de Marokkaanse theater- en filmwereld."

null Beeld rv
Beeld rv

Denkt u dat u in Marokko nog kunt werken als actrice?
"Daar heb ik momenteel zelfs geen zin in. Ik beperk me voorlopig tot Frankrijk. Ik heb trouwens al een pak aanbiedingen. Nabil is zijn volgende film nog aan het schrijven, dus of er een rol voor mij is weggelegd, weet ik nog niet. Als hij me vraagt, dan zal ik zeker niet weigeren."

Wat zal de invloed zijn van deze hele zaak op de Marokkaanse cinema?
"Niet zo groot, denk ik. De dapperen zullen zich hierdoor niet laten afschrikken en in de toekomst aan zelfcensuur doen. En de lafaards zullen lafaards blijven."

Voor een film over prostitutie is er relatief weinig naakt te zien. Hoe was het om die naaktscènes te spelen?
"Een ervan was heel lastig. Niet als actrice, want ik denk dat ik perfect heb gedaan wat Nabil wilde. Maar als islamitische was het moeilijk: ik was bang voor de blik van de anderen. Gelukkig is die scène met veel respect gemonteerd. Als actrice heb ik wel een paar andere moeilijke momenten gehad: de twee scènes waarin Noha haar moeder opzoekt. In die scènes heb ik écht gehuild. Dat was geen acteren meer."

null Beeld rv
Beeld rv

Ziet u de toekomst hoopvol tegemoet?
"Ik ontvang nog altijd bedreigingen: via e-mail of telefoon. Al is het verminderd. Er is ook tegen mij betoogd. Dat is er gelukkig niet meer bij. Ik durf de straat op te gaan, maar nog niet zonder lijfwachten. Ik denk dat het in Marokko nooit nog anders zal kunnen. Je hebt maar één gek nodig... (zwijgt) Ik geloof niet dat deze heksenjacht het resultaat is van een toevallige samenloop van omstandigheden. Iemand zit hierachter!"

Nabil Ayouch vertelde me dat hij niet gelooft in een samenzwering.
"Daarin verschillen we van mening. Dit is georkestreerd. Hoe kan er anders zo'n haatcampagne ontstaan zonder dat iemand de film heeft gezien? Je hoorde en las ook steeds dezelfde slagzinnen, zoals 'Je hebt de Marokkaanse vrouw vernederd' of 'Jullie zijn betaald door joden om ons te bekladden'."

Misschien is dat het effect van sociale media, waar iedereen elkaar nabauwt.
"Misschien, maar ik geloof niet in het toeval."

Bio Loubna Abidar

- 30 jaar

- Opgegroeid in een volkswijk van Marrakesh

- Much Loved is haar eerste hoofdrol

- Voordien speelde ze voornamelijk bijrollen, zowel op de planken als voor de camera

- Engageerde zich al op jonge leeftijd voor vrouwenrechten

- Heeft een dochter

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234