Maandag 25/01/2021

'Aan zijn blik weet ik genoeg'

Nergens zijn mensen zotter van de koers dan in Vlaanderen, heimelijk wil iedereen een beetje Tom Boonen zijn. Zeker in de Ronde. Maar hoe voelt dat voor hem en zijn ploeg zelf? Twee dagen in het wiel van Boonen en co. op Vlaamse kasseien en in De Panne leert alvast dit: 'Dit is de enige week waarin gewoontes bijgeloof worden.'

Tomtrans staat in witte letters op een grote rode truck, Poolse passant onderweg naar de Vlaamse Ardennen. En dan draait de radio op woensdagochtend 'Ashes to Ashes': My mother said / to get things done / You'd better not mess / with Major Tom.

Het is toeval, het heeft niks te betekenen, toch schrijf je het op. Als een mantra voor de tegenstanders voor de renner die zondag voor de vierde keer de Ronde kan winnen? En een week later voor de vijfde keer Parijs-Roubaix. Later zegt Patrick Lefevere: "Tom is nooit een recordjager geweest. Maar op lange termijn is dit natuurlijk wel iets. Stel dat het lukt: hoe lang zal het duren voor iemand dat zou verbeteren?"

Dat zegt Lefevere op donderdagmiddag in De Panne, daar rijden we in dit verhaal straks naartoe, nu wordt op woensdagochtend op de parking van een hotel in Oudenaarde de fiets van Tom Boonen in elkaar gezet. Hij koerst niet vandaag. Hij traint vandaag. Wat vroeger not donewas, doet hij (en ook Fabian Cancellara) al even: de Driedaagse van De Panne-Koksijdezit niet in zijn voorbereidingsweek voor de Ronde van Vlaanderen. Nu stapt Tom Steels, ingepakt, op een scooter met gps, hij zal straks Boonen en met de kopman ook Zdenek Stybar, Iljo Keisse, Nikolas Maes, Stijn Vandenbergh en Mario Trentin bijna 185 kilometer door de Vlaamse Ardennen leiden. Steels: "Achter zo'n scooter gaat dat snel."

En dan zegt woordvoerder Alessandro Tegner: "Tom Steels is een goed voorbeeld van hoe Patrick Lefevere dit team heeft samengesteld. Het is een groep mensen met dezelfde visie en hetzelfde doel. Iedereen wil altijd meer doen. Steels is bijvoorbeeld de man die de wereldkampioenschappen ploegentijdrit van 2012 en 2013 minutieus voorbereidde. Eerst verkende hij het parcours, dan praatte hij dat door met een aantal renners, met hun feedback ging hij weer op pad en maakte een nieuwe gefilterde versie: aan die pizzeria daar de bocht nemen, daar ligt het asfalt zo... noem maar op. We wonnen met een honderdste verschil op de tweede. Dan weet je wat dit waard was."

Dat wielrennen een detailsport is geworden, zelfs de Ronde van Vlaanderen. De fiets van Boonen heet Roubaix, op het frame staan alle oud-winnaars van de helleklassieker, zelf vindt Boonen dat gevaarlijk: is dat het lot niet uitdagen? Maar 'afplakken' zal wel geen optie zijn, fiets is overigens een te gewoon woord voor deze machine, ook daarin: elk detail zal tellen. En weg zijn ze, via Oudenaarde en de Edelare voor een paar uur rondjes draaien waarin toch vaak de bordjes Oudenaarde, Melden, Ronse, Oudenaarde, Melden en Ronse terugkeren.

'Koester de Grote Koers' schreef de betreurde radiomaker Jan Wauters, in een column die al in 1997 gebundeld werd in Tong uit de mond. Wauters waarschuwde toen al voor wat de commercie met de Ronde zou doen, maar hij schreef ook: 'Gelukkig herinnert de Ronde ons ook nog aan het verscholen land van Maarkedal, Schorisse en zijn holle wegen, de Kortekeer, en heel soms het uitzicht op ruimte.'

Waarom rondjes rijden

'24. Tom Boonen. US Postal Service. Z.T.' Zo vind je in de grotten van het internet de uitslag van de Ronde van Vlaanderen van 2002 terug. Boonen eindigde in een groep van bijna vijftig renners anoniem op 2'37 van winnaar Andrea Tafi. Die Tafi reed toen voor Mapei-QuickStep, vol-Italiaanse ploeg, op dat moment niet geleid door Patrick Lefevere. Woordvoerder van dat team was Alessandro Tegner, die nu deze auto bestuurt waarmee we de Oude Kwaremont een eerste keer oprijden. "We waren buitenlanders en als je als buitenlandse ploeg de Ronde van Vlaanderen komt winnen, dan voelt dat aan alsof je op vreemd grondgebied iets gaat stelen en dat je er vlug mee terug naar je land gaat."

Dat, zegt Tegner, zegt alles over de Ronde in Vlaanderen. En over de Ronde in dit team. In 2003 ging hij voor Lefevere werken. "Eén van de eerste dingen die Lefevere me toen toonde, waren jullie kranten de weken voor de klassiekers. Al die pagina's over de koers. 'Zo belangrijk is wielrennen in Vlaanderen', zei Patrick. Dit is geen wielerwedstrijd, zelfs in Italië voelen we dat dit voor jullie veel meer is."

Clichés knakken de koers niet, ze leeft ervan. Dus ja: Vlaanderens Mooiste. En dus ja: 'La Settimana Santa' is het Italiaans dat hij gebruikt voor wat wij 'De Heilige Week' noemen. En dus is het niet te gek dat een mevrouw haar hek afstoft en een andere op de Paddestraat of de Haaghoek of was het misschien op de Molenberg of in Roborst - wat een prachtige naam - naar buiten komt, in de handen klapt, "komaan Tom", en dat een wielertoerist net voor de Eikenberg de samengetroepte Belkin- en Omega Pharma/QuickStep-renners, voorbijzoeft en even probeert voor te blijven. We zijn allemaal coureur in het diepste van onze gedachten en we willen allemaal even Tom Boonen zijn. Stel u dat maar eens voor: even voelen hoe dat moet zijn. De armen in de lucht. Maar wat als je zijn benen even mocht voelen? Even die kracht mogen hebben? Dat zie je op de Taaienberg. En op de Oude Kwaremont. En dan nog eens op de Koppenberg. Dames en heren: Tom Boonen vlamt, jawel hoor.

Hij ziet er ook ontspannen uit en bij een plaspauze en tijd voor een banaan na de Paddestraat, hoor je dat ook. "Die mannen van Belkin gingen niet hard genoeg", zegt hij eerst. En dan, in zijn typisch Kempentaaltje: "Gisteravond heb ik op tv gezien dat je een GAS-boete kunt krijgen als je een bananenschil weggooit." Dan passeren we de Kanarieberg en de Kaperij en je vraagt je af waar ze de hellingen blijven halen. Vraagt Tegner zich ook af, als we nog maar eens langs de enorme viptent op de Oude Kwaremont passeren. Wij missen de Muur en iemand zegt: "Daarom noemen ze dit toch de klassiekers. Ik begrijp ook niet waarom Milaan-Sanremo niet meer op de Via Roma aankomt. En hier: jullie hebben de grote luxe een koers te kunnen organiseren die van punt A naar punt B rijdt. Waarom moeten we dan rondjes rijden?"

Je zou het aan Boonen zelf willen vragen, maar praten doet hij vandaag niet met ons. "Iedereen is vrijdag welkom op de persconferentie." Na een laatste spurtje, de Roubaix testend op een lang vlak stuk (zoals er in de finale van deze Ronde amper zijn), keert hij terug naar het hotel. Eet en ziet op tv Sacha Modolo de tweede rit in de Driedaagse winnen en hij is blij dat hij er niet tussen zit: "Al die jonge spurters..." Het gevaar nu te vallen is te groot, het risico niet te nemen, Tom Boonen en deze vijf andere mannen moeten zondag in Brugge aan de start staan. Dat telt.

Het is donderdag geworden en in de lobby van 'Hostellerie Le Fox' zit Patrick Lefevere. De laatste twintig jaar won hij negen keer de Ronde van Vlaanderen. En elf keer Parijs-Roubaix.

Moet nog iemand overtuigd worden van het belang van deze twee wedstrijden voor zijn ploeg? "De Ronde begint niet deze week", zegt hij. "Ze begon al bij de Omloop Het Nieuwsblad. Vanaf dan start een campagne tot aan Roubaix. En iedereen beleeft die op zijn manier. Voor Boonen is dat sinds jaar en dag: via Parijs-Nice en Milaan-Sanremo naar de Ronde. Zonder de Driedaagse. Niki Terpstra rijdt dan weer liever geen Milaan-Sanremo, maar wel hier. Dat zegt eigenlijk alles: dit is de enige week waarin gewoontes wel eens bijgeloof worden."

Zo'n gewoonte is bijvoorbeeld dat Lefevere tijdens die Driedaagse in dit hotel zit, van chef Stéphane Buyens, hij kookt met twee sterren op zijn muts. "Het is het enige sterrenrestaurant dat we met de ploeg tijdens het seizoen bezetten. We huren alle kamers af en iedereen kijkt uit naar de kabeljauw. De beste van hier tot Tokio. Hier nemen we onze eigen kok ook niet mee, dat zou een slag zijn in het gezicht van de chef."

Even tussendoor over die kabeljauw: hij komt uit IJsland, weegt 8 à 9 kilo en wordt elke dag geleverd. "Er komt meer vis binnen op Oostende Airport dan in de vissershaven van Oostende", zegt Buyens. "Als hij hier is, is hij een dag geleden gevangen. Perfect. Vis moet 24 uur rusten voor je hem eet. En stilaan is dat het geheim van de winnaar geworden: wie de kabeljauw van 'Le Fox' heeft gegeten, wint de Ronde van Vlaanderen. Ooit heb ik Stijn Devolder er moeten van overtuigen, hij had geen zin in kabeljauw. Enfin, hij at toch. En won. Een jaar later vroeg hij er zelf naar. En won weer." Tja: hoe zit dan dit jaar? Boonen slaapt hier niet? "De 'chefs tip' heet Niki Terpstra."

Met bijgeloof win je geen wedstrijden en Lefevere vertelt: "Het wielrennen is de jongste vijf jaar ongelooflijk veranderd. Dat is niet nieuw, maar ik ga je een voorbeeld geven. Ik heb 77 man in dienst, waarvan 30 renners zijn. De rest is omkadering. En dat zit in het hele specifieke vaak. Eén man is bijvoorbeeld Rolf Aldag (Duitse ex-renner, die onder meer in de grote Telekom-ploeg van Walter Godefroot reed, RVP). Aldag houdt zich alleen bezig met wat we 'development' noemen: de nieuwe ontwikkelingen in de fietsen."

Ploeg met reputatie

"Specialized (het fietsmerk van dit team, RVP) heeft een 'development budget' dat groter is dan de hele omzet van sommige andere constructeurs. In de winter zijn ze twee keer gaan testen op de kasseistroken van Roubaix. Stybar, Van Keirsbulck en Terpstra waren daarbij, drie renners dus, maar van Specialized waren die dag liefst zeventien mensen aanwezig. Twintig keer moesten ze over die stroken rijden. Bij een eerdere test hadden ze zelfs de opdracht om te proberen hun wielen kapot te rijden."

Niks aan het toeval dus: als Boonen zondag met zijn Roubaix rijdt in plaats van met zijn Venge dan is dat het resultaat van die testen. "Ooit hebben we de grote vergissing gemaakt om Museeuw met die fameuze vrouwenfiets van Bianchi over de kasseien te sturen. Daar leer je uit. We hebben het parcours helemaal ontleed."

Dat doen ze niet bij Milaan-Sanremo? "Natuurlijk zijn we die Pompeiana (de voorziene nieuwe helling in de finale die uiteindelijk geschrapt werd, RVP) gaan filmen. En we verkennen ook Luik-Bastenaken-Luik en de Amstel." Maar toch.

En dan weer Tom. Vorig jaar in de Ronde viel hij. "Ik was tien minuten voor het peloton in een busje met Bakala (de Tsjechische geldschieter, RVP)toen ik hoorde dat hij gevallen was en heb meteen gezegd: 'Geen Roubaix.' Zoals we eind juli, met zijn blessure aan het zitvlak, beslisten: het seizoen is gedaan. Dat betekent dat we bewust zijn seizoen stopten terwijl we hem nog vijf maanden voluit betaalden. We zetten zulke renners niet op de ziekenkas en de grote meeting bij het WK in Firenze hebben we beslist om onze verzekering hoger te zetten dan wat de UCI vraagt. Maar als ploeg hebben we een reputatie."

Die reputatie voel je ook deze week. Lefevere vertelt nog hoe hij Boonen in oktober terugzag en toen al zag: hij ziet er goed uit. "Hij blonk." Ploegleider Wilfried Peeters, die overigens in diezelfde maand oktober al vijf keer het weer vernieuwde parcours van de Ronde van Vlaanderen ging verkennen, zegt hetzelfde. "Ik ken Tom zo goed. Aan zijn blik weet ik genoeg." En dan gebeurde de week voor Milaan-Sanremo wat alle kranten en boekjes uitsmeerden en waar nu liever niet meer over gepraat wordt. Alleen nog dit: Lore, de vriendin van Tom, had een miskraam en hij gaf daardoor forfait voor de Primavera. "Toen ik hem vorige week in Waregem terugzag, schrok ik", zegt Lefevere nog. "Ik had het me minder erg voorgesteld. Maar ik zag dat hij verdriet had gehad."

Dat zag ook dokter Yvan Vanmol: zestiger, al sinds 1981 (toen debuterend bij Splendor) ploegdokter in het wielrennen, sinds meer dan twintig jaar aan de zijde van Lefevere. En dus al tien jaar bij Tom Boonen. "De ochtend van 'Dwars door Vlaanderen' zag ik zijn blik: doodvermoeid. Maar de week voordien had hij een nacht lang in het ziekenhuis doorgebracht, zonder slaap, je kan dat vergelijken met een jetlag na een transatlantische vlucht. Dat is exact hetzelfde. 's Avonds, na de koers in Waregem, was het de eerste keer in tien jaar dat hij mij vroeg: 'Denk je dat ik nog in orde ga zijn voor de Ronde?'" Nadien kwam de val in Harelbeke. Nadien kwam de vijfde plaats in Gent-Wevelgem. De geruststelling ook: zijn ogen blonken weer.

Maar die vraag zei alles. Die vraag is trouwens alleszeggend over de Ronde en Parijs-Roubaix voor deze hele ploeg. "Ik geef het zelfs toe voor mezelf", zegt Vanmol. "Zoals Boonen piekt naar deze klassiekers, zo zit ik ook in mekaar. Na Parijs-Roubaix valt het allemaal een beetje weg voor mij. (lacht) Ik ben geen man van de rondes."

Alles moet wijken

Buiten komt de ochtendrit van de Driedaagse aan en met nog anderhalve kilometer te rijden, spurt Vanmol naar zijn kamer 302 in 'Le Fox' om de finish te zien. Hij voorspelt een valpartij, Lotto-renner Kenny Dehaes doet dat ook, Van Mols hartslag gaat ook na meer dan dertig jaar nog omhoog. "Buiten de koers ben ik iemand die heel graag naar concerten ga. Zo'n dertig per jaar, zeker. Alleen vanaf Dwars door Vlaanderen tot na Parijs-Roubaix moet zelfs dat wijken. De avond voor Waregem ben ik nog naar Gregory Porter in de AB geweest, het beste concert dat ik ooit zag. Nadien niks meer."

En zo wijkt ook voor de renners alles, zegt hij. "Deze periode is de enige waarin de renners te vroeg op de afspraak in het hotel zijn. Twintig jaar geleden kwam ik op de kamers om wat te babbelen met de renners. Als ik dat nu doe, dan moet je voorbij hun laptops en smartphones. Alleen deze periode wijkt zelfs die smartphone. Guillaume Van Keirsbulck is mij al vijf keer komen vragen of ik denk dat hij er zal bij zijn tijdens de Ronde van Vlaanderen. Dat weet ik niet en het is niet aan mij om daarover iets te zeggen. Maar het zegt genoeg."

De namiddag passeert, de tijdrit ook, Guillaume Van Keirsbulck wint verrassend de Driedaagse van De Panne-Koksijde. Niki Terpstra trapt zijn pedaal kapot, verliest de Driedaagse, en zal vloekend zijn kamer binnenstappen. Lefevere: "Zolang dit zondag niet gebeurt, is er niks aan de hand."

Natuurlijk zal Terpstra dan rijden. Als Nederlander zegt hij: "In 2008 reed ik de Ronde voor het eerst. Ik reed de Muur op in de kopgroep en het leek alsof je een arena binnenreed. Zo mooi was dat. En zo leeft de koers in Vlaanderen. Het blijft de belangrijkste koers, al moet ik zeggen dat hij qua parcours niet meer de mooiste is. (lachje)En voor onze Italiaanse ploegleider was Milaan-Sanremo natuurlijk wel de belangrijkste koers van het jaar."

Tom Boonen. Niki Terpstra. Ook wel zeker zijn Stijn Vandenbergh en Zdenek Stybar en Iljo Keisse. En dan? "Dat maken we pas vrijdag bekend", zegt Wilfried Peeters dan. "Stel dat ik dat al op woensdag doe en een van de geselecteerden valt nog. Dan moet ik een reserve oproepen, maar hoe gemotiveerd zal die zijn? Die voelt zich toch tweede keuze. Elk jaar moet ik renners ontgoochelen. Ooit met Kevin Hulsmans die meteen zijn boeltje pakte en afdroop. Niet mogen meerijden, dat doet pijn."

Hoeveel scheelt winnen en verliezen zondag? "Niks in geld", zegt Lefevere nog. "Dit is niet zoals Anderlecht dat de Champions League wint. Maar the winner takes it all. We hebben nu achttien koersen gewonnen, maar als we de Ronde of Roubaix niet winnen, dan moet ik in Luik-Bastenaken-Luik aan de pers verantwoording afleggen. Het is het verschil tussen een Grand Cru en een Grand Cru Classé."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234