Donderdag 04/03/2021

Energie

‘Aan u de keuze: windmolens of kerncentrales?’ Eneco eist antwoord van politiek in ongeziene advertentie

Een windpark op de Noordzee. Beeld ANP
Een windpark op de Noordzee.Beeld ANP

In een paginagrote advertentie viseert energiebedrijf Eneco zijn concurrent Engie Electrabel. Het bedrijf stelt de Belgische politiek voor de keuze: ‘Windmolens laten draaien of een kerncentrale aanzetten?’

“Beste leiders, beste experten: België heeft nood aan meer hernieuwbare energie. Laten we er daarom alles aan doen om onze duurzame ambitie mogelijk te maken en volop inzetten op een energietransitie met hernieuwbare én flexibele energiebronnen”, schrijft Eneco in de advertentie die vandaag in verschillende kranten verschijnt, waaronder De Morgen en Het Laatste Nieuws. Volgens het energiebedrijf, dat in november 2019 van Nederlandse in Japanse handen is overgegaan, maken we een ‘stille energiecrisis’ door in België: bedrijven die groene energie produceren, worden in ons land doodgeknepen door de kerncentrales van Engie Electrabel.

Dat zit zo. Sinds de lockdown op 18 maart is het elektriciteitsverbruik in België drastisch gedaald. Veel bedrijven werken op halve kracht of zijn volledig gesloten. Tegelijk blijft het aanbod hoog: de meeste kerncentrales draaien en dankzij het goede weer doen ook de zonne- en windmolenparken hun duit in het zakje. Het resultaat is een uitzonderlijke daling van de elektriciteitsprijzen de voorbije anderhalve maand. In de weekends duiken de prijzen geregeld onder nul. Bedrijven die elektriciteit produceren, moeten de industrie dan betalen om elektriciteit te verbruiken. Op het stroomnet moeten vraag en aanbod namelijk steeds in evenwicht zijn.

De open brief van Eneco Beeld Eneco
De open brief van EnecoBeeld Eneco

Slinks manoeuvre

In deze crisissituatie zorgt de aanpak van Engie Electrabel, de uitbater van de Belgische kerncentrales, voor wrevel. Het Frans-Belgische energiebedrijf laat zijn nucleair park voluit draaien ondanks het overaanbod op de elektriciteitsmarkt. Volgens Engie Electrabel is er momenteel nood aan een stabiele bevoorrading – bijvoorbeeld voor de ziekenhuizen. Bovendien is de productie van de kerncentrales niet eenvoudig terug te brengen, klinkt het. 

De (groene) concurrentie denkt er anders over. Zij zien hier een slinks manoeuvre in, aangezien het nu vooral de windparken op zee zijn die regelmatig worden uitgeschakeld om een overbelasting op het net te vermijden.

“Omdat men de kerncentrales niet zomaar kan afregelen of stilleggen, domineert een overvloed aan nucleaire energie ons land”, schrijft Eneco in zijn advertentie. “Daardoor ziet Eneco zich verplicht een groot deel van zijn 104 windmolens stop te zetten om zo een teveel aan productie te vermijden. Het is als een verbod op biogroenten van je lokale teler omdat de niet-duurzame massaproducent de markt blijft overspoelen.” Volgens Eneco dreigt België zijn internationale voortrekkersrol op het gebied van windenergie te verliezen. “Op deze manier raken we in sneltempo achterop. (...) We kunnen volop goedkope en groene energie leveren. Zonder tekorten. Met een positieve impact op de factuur. Helaas blijven we vasthouden aan centrales die niet mee zijn met hun tijd omdat ze te weinig flexibel zijn.”

Kernuitstap

Wat op de achtergrond meespeelt, is de aankomende beslissing over de kernuitstap. Volgens de paars-groene wet uit 2004 moeten alle Belgische kerncentrales sluiten tegen 2025. Uitbater Engie Electrabel heeft de politiek al meermaals om duidelijkheid gevraagd over deze timing – recent nog in een brief aan premier Sophie Wilmès (MR). In de Wetstraat lijkt stilaan een consensus te groeien dat de meest recente kerncentrales, Doel 4 en Tihange 3, moeten openblijven tot na 2025 om de stroombevoorrading van het land te kunnen garanderen. Het alternatief is dat er snel en zwaar geïnvesteerd wordt in nieuwe gascentrales en/of in groene energiebronnen.

De kerncentrale van Tihange. Beeld © Bart Leye
De kerncentrale van Tihange.Beeld © Bart Leye

Het federaal parlement buigt zich morgen over de kwestie. Voor Groen en Ecolo is de keuze alvast duidelijk. Volgens de partijen kan het niet dat de kerncentrales van Engie Electrabel de hernieuwbare concurrentie in de rode cijfers duwt. De groene energiebronnen moeten daarom voorrang krijgen om te produceren. “We zien momenteel hoe belangrijk het is om een flexibel energiesysteem uit te bouwen”, zegt Kamerlid Tinne Van der Straeten (Groen). “In de toekomst zullen er alleen meer zonne- en windparken bijkomen, die op goede dagen grote hoeveelheden elektriciteit zullen produceren. Het kan niet dat kerncentrales dan voorrang behouden zoals vandaag.”

Niet iedereen is het daarmee eens. Een energiespecialist, die liever anoniem wil blijven omdat hij geen kant wil kiezen tussen Eneco en Engie Electrabel, zegt: “De advertentie van Eneco gaat er ver over. Ze is hemeltergend. Ja, windparken op zee worden momenteel uitgeschakeld vanwege de negatieve prijzen op de elektriciteitsmarkt. Dat klopt. Maar die windparken krijgen hier wel financiële steun voor. Na 72 uur negatieve prijzen krijgen ze subsidies. Bovendien zijn die eerste 72 uur ingecalculeerd in de vaste groene subsidies die deze windparken ontvangen.”

Norther, het grootste Belgische windpark op de zee waarvan Eneco de helft bezit, ontkent dit. “Er is een uitzondering: wanneer de prijzen meer dan zes uur negatief blijven, krijgen we geen steun. En door de coronacrisis is dat vaak het geval. Op paasmaandag doken de prijzen bijvoorbeeld dertien uur na elkaar onder nul”, zegt operationeel directeur Thierry Aelens. Volgens hem heeft Norther de afgelopen weken “ruim 1 miljoen euro” verlies gemaakt door afschakelingen van het windpark.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234