Zaterdag 24/08/2019

Reportage

Aan tafel tijdens de iftar-maaltijd: “Tijdens de ramadan komt je beste zelf naar boven”

Gastvrouw Ayshe Alieva (l.) deelt theetjes uit aan de aanwezigen na de iftar-maaltijd. Beeld Illias Teirlinck

Het project IFTARMEE.BE probeert verschillende culturen onder hetzelfde dak te brengen voor een iftar-maaltijd, het breken van de vasten na zonsondergang. Een week ver in de ramadan, ging De Morgen graag in op de uitnodiging. 

De zon blaast bijna haar laatste adem uit boven de Gentse Dampoort wanneer ik aanbel bij het huis van Ethem Bukey (27) en Ayshe Alieva (26), een maand getrouwd en volgens de islamtraditie nu ook ingetrokken in hun nieuwe woning. Een plechtiger ontvangst kan een mens zich bijna niet bedenken. In het gangpad staat de hele familie nogal zenuwachtig te wachten om me de hand te schudden. Vader Ayhan, moeder Guluzar, zus Esma en het bevriende koppel Ramazan en Elif passeren allemaal de revue met een zo warm mogelijke “welkom”.

Met geleende pantoffels word ik richting de living geleid, waar de eerste momenten in de zetel nogal onwennig zijn. Om de onderkoelde relatie tussen media en religie een beetje te ontdooien, merk ik op dat het nogal lastig moet zijn met die lange, warme dagen tijdens het begin van deze ramadan. “Ja, maar de eerste week is sowieso altijd de lastigste”, zegt gastheer Ethem. “Het vergt een zekere aanpassingsperiode om jezelf dat nieuwe ritme eigen te maken. Na een week went het wel.”

400 gastgezinnen

Een nieuw ritme dat niet mals is, zeker niet in jaar 1438 op de islamitische maankalender. Die is tien à twaalf dagen korter dan de zonnekalender en dus verschuift de vastenmaand langs de seizoenen, een cyclus die zich na 33 jaar herhaalt. Het verschil tussen putje winter en slome zomerdagen is gigantisch voor moslims die moeten vasten van fajr, de dageraad, tot maghrib, zonsondergang. Deze ramadan loopt van 27 mei tot en met 25 juni en dus blijven de dagen langer en wellicht ook warmer worden richting het Suikerfeest, dat het einde van de vastenperiode inluidt. 

Om 3.15 uur hebben deze mensen in het vroegste ochtendgloren hun laatste vocht en voedsel ingenomen of, zoals vader Ayhan, een laatste sigaret gerookt. Pas om 21.45 uur mogen deelnemende moslims die vasten doorbreken, tijdens de iftar. “Maar de ramadan is meer dan niets eten en drinken. Het is een periode waarin je jezelf op alle mogelijke manieren verbetert en meeleeft met mensen die het minder hebben. Je beste zelf komt naar boven”, zegt Ethem.

Hij is vanavond de gastheer, zijn jeugdvriend en leeftijdsgenoot Ramazan degene die het traditionele samenzijn heeft georganiseerd. Als Oost-Vlaams vertegenwoordiger van Fedactio, een sociaal-culturele koepelvereniging van de Turkse gemeenschap, zet hij mee zijn schouders onder het project IFTARMEE.BE, waarbij moslim families hun huis open stellen voor de iftar-maaltijd. 400 gastgezinnen over heel België doen mee en ondertussen hebben 562 mensen zich ingeschreven om op de uitnodiging in te gaan.

Twee van die genodigden zijn Jacqueline, masterstudente tandheelkunde, en haar Saudische vriend Jamil, assistent aan de tandheelkundige faculteit van het UZ Gent, die ondertussen ook op de zetel zijn beland. “Omdat ik een essay schrijf over sociaal geëngageerde middenveldorganisaties ben ik op het project gestoten. Voor Jamil, die zelf aan de ramadan deelneemt, leek het een tof idee om nieuwe contacten te leggen en zelf was ik best nieuwsgierig”, zegt Jacqueline, die ook een mondje Arabisch praat.

De maaltijd, bestaande uit groentjes en een soort dichtgevouwen pannenkoek met kip. Beeld Illias Teirlinck

Verrijking

Ondertussen nadert de klok  21.45 uur en wordt de maaltijd klaargezet. Wanneer het verlossende tikje weerklinkt, is er echter eerst nog een moment van zelfreflectie, waarbij de palmen voor het aangezicht worden gelegd. “Wat daar gezegd wordt, is tussen jezelf en god”, licht Ethem toe. Pas dan kan de iftar-maaltijd beginnen. Eerst een pittige linzensoep en Turks brood, daarna gebakken aardappelen, salade en een soort dichtgevouwen pannenkoek gevuld met kip en bechamelsaus. Er wordt goed gegeten, maar vooral gulzig gedronken. Logisch, gezien de drukkende temperaturen overdag.

Met de kelen gesmeerd en ook de gebeden na de maaltijd gehoord, komen de gesprekken nu helemaal los. Van vaderlijke dromen om de derde generatie een betere toekomst te verschaffen tot Ethems voorliefde voor Bollywood-films en Bruce Lee. Of van de legendarische autostoet bij Turkse trouwfeesten tot de zangtalenten van Ramazan.

“Het zijn zulke kleine dingen die mensen kunnen samenbrengen”, is Ramazan heilig overtuigd. Niet toevallig is hij geboren in en vernoemd naar de maand die hij nu in een positief daglicht probeert te plaatsen. “Er zijn zeker vooroordelen die niet kloppen, maar met die iftar-maaltijd willen we mensen vooral op een spontane, gezellige manier in dialoog laten treden. Over religie hoeft het zelfs niet te gaan, als ideeën uitgewisseld worden tussen verschillende culturen kan het alleen maar een verrijking zijn.”

Van links naar rechts: gasten Elif, Ramazan Kocaklioglu, Guluzar, Ayhan, Jamil en Jacqueline keuvelen na de maaltijd. Beeld Illias Teirlinck

Dat laatste was het zeker en vast, zowel de maaltijd als de gesprekken. Nadat de typische zoetigheden naar binnen zijn gewerkt met thee en koffie is het al bijna middernacht en dus tijd om onder de lakens te kruipen. Voor hen heel eventjes weliswaar. Over drie uur moeten ze alweer uit de veren om de dageraad te snel af te zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden