Zaterdag 31/10/2020

Achtergrond

Aan tafel, het eten is geprint!

Beeld rv

Zoals 3D-printen steeds vaker in onze huiskamers gebeurt, printen we straks in onze keuken pizza of koekjes. De makers mikken alvast op de massa, want de voordelen lijken legio: ecologisch, verser dan de winkel, op maat...

Van boerderij tot eettafel, maar dan 2.0: dat is het idee. Aan de basis van dat concept ligt 3D-printen. Alhoewel die technologie zich nog in de vroegste stadia bevindt, belooft men nu al een efficiëntere voedselproductie, met minder afval en meer maatwerk. De eerste 3D-voedselprinters worden hoofdzakelijk gebruikt voor commerciële doeleinden, maar dankzij allerhande nieuwe toepassingen en lagere prijzen lonkt de massamarkt.

"Het is nog vroeg dag", zegt Gary Shu, senior manager bij XYZprinting in New Taipei City, Taiwan. Hij noemt 3D-voedselprinten "een nichemarkt binnen een nichemarkt". Shu maakt deel uit van een vijftienkoppig team dat zich bezighoudt met de toepassing van industriële 3D-printtechnologie op voedsel. Vorig jaar tijdens International CES, de jaarlijkse vakbeurs voor de consumentenelektronica-industrie, stelde zijn bedrijf de XYZ Food Printer voor. Sindsdien zijn de eerste honderd printers al bijna uitverkocht, elk met een prijskaartje van zo'n 2.295 euro.

Het toestel heeft drie capsules die kunnen worden gevuld met de ingrediënten voor het printen van koekjes, pizza, pasteitjes of scones, die je daarna kunt afbakken. Een en ander wordt ingevoerd via digitale bestanden en het proces duurt 10 tot 12 minuten. Alle ingrediënten die door het mondstuk passen, kunnen worden afgedrukt. "Het eerste wat men ons vroeg op de vakbeurs was waarom er geen oven in verwerkt zat", vertelt Shu. "We proberen een nieuwe markt te veroveren, dus we wilden het niet al te ingewikkeld te maken. In de toekomst kan dat zeker."

Beeld rv

De meeste XYZ Food Printers zijn verkocht aan China, in de eerste plaats aan bakkerijen en voedselbedrijven. Een Australische voedselketen kocht twee printers op proef en is nu aan het onderhandelen over een grote bestelling. Verpleeghuizen in Singapore en Japan gebruiken de XYZ-printers voor speciale diëten.

Haute cuisine

Het feit dat je dankzij voedselprinten op maat gemaakte voeding kunt aanleveren, opent tal van deuren, zegt Hod Lipson, directeur van het Creative Machines Lab aan Columbia University. "Dankzij deze technologie kan de consument voedsel afdrukken met een voedingswaarde die aangepast is aan zijn biometrische gegevens en DNA", vertelt Lipson. "Dus in plaats van een boterham uit de supermarkt te eten, kun je iets eten dat speciaal voor jou gebakken is. Dit kan de ontbrekende schakel zijn tussen voeding, geneeskunde, en de maaltijd op je bord."

Foodini.Beeld rv

Voedsel printen is ook duurzaam. "3D-printen biedt zeker voordelen voor het milieu", stelt Joseph F. Coughlin, oprichter en directeur van het AgeLab (MIT). "We zullen minder uitgeven aan verpakking. Bovendien zal er minder brandstof worden verbruikt, en zal de uitstoot lager zijn, omdat producten in grotere hoeveelheden kunnen worden aangeleverd, die je bovendien gemakkelijk kunt opslaan."

Zoals steeds als het gaat om nieuwe technologie, zijn er ook hindernissen. Ronan Ye, de oprichter van 3E Rapid Prototyping, in China, zegt dat op dit moment "3D-printen alleen kan worden gebruikt voor de vormgeving van voedsel", en dat "de mate waarin mensen bereid zijn 3D-geprint eten te accepteren ook een probleem is". Hij gelooft dat in de toekomst een 3D-printer eiwitten zal kunnen synthetiseren om zo voedsel te maken met dezelfde structuur als vlees. De huidige printers kunnen "gebak, snoep en dergelijke op maat maken, maar als u haute cuisine wilt, dan denk ik dat er toch nog heel wat zal moeten gebeuren", stelt hij.

Chef-kok Paco Pérez verkent de mogelijkheden van het 3D-printen van eten in Miramar, zijn restaurant in Spanje, dat eerder bekroond werd met twee Michelin-sterren. Hij gebruikt daarvoor Foodini, een 3D-voedselprinter ontworpen door Natural Machines uit Barcelona. "Op dit moment zijn we aan het experimenteren met meringues en emulsies."

Gelinkt aan Fitbit

De Foodini kost ongeveer 3.675 euro en ze worden het vaakst aangekocht door professionele keukens, zegt Lynette Kucsma, mede-oprichter van Natural Machines.

Natural Machines verwacht dat 3D-voedselprinters binnen afzienbare tijd deel zullen uitmaken van de dagelijkse keukenapparaten. Maar voor dat zal gebeuren, aldus Kucsma, zullen de printers ook eten moeten kunnen bereiden. Haar bedrijf werkt op dit moment aan een voedselprinter met een kookfunctie. Die zou op de markt komen voor zo'n 1.835 euro.

"Denk ik dat je in de toekomst een oven, een magnetron, een fornuis en een 3D-printer die kookt, nodig zult hebben?", zegt Kucsma. "Waarschijnlijk niet. Wel zullen functies samengenomen worden, met slimmere apparaten als resultaat." Die nieuwe wereld van op maat gemaakte maaltijden en snacks zal volgens haar gelinkt worden met het internet, zodat je activity tracker Fitbit bijvoorbeeld aan je voedselprinter laat weten dat je die ochtend niet bent gaan sporten, zodat je een licht ontbijtje voorgeschoteld krijgt.

Beeld rv

Een 3D-printer vlak aan de keukentafel zou ook betekenen dat er minder voedseladditieven en conserveringsmiddelen nodig zijn. Een bord 3D-geprinte ravioli is bijvoorbeeld verser dan de ravioli uit de winkel, die in een verre buitenlandse fabriek werd geproduceerd. Pastamerk Barilla heeft dit begrepen, en in mei presenteerde het een pastaprinter. Je moet alleen water en griesmeel toevoegen en het toestel print pasta in verschillende vormen, waaronder drie die niet met de hand kunnen worden gemaakt.

Iets verder stroomopwaarts in de voedselproductieketen vind je de FarmBot Genesis van Rory Aronson. De FarmBot (2.755 euro per stuk) kan in een bescheiden moestuintje allerhande gewassen planten, ze water geven en onkruid wieden. FarmBot is volledig open source, wat betekent dat je de hardware-plannen, software en databestanden gratis kunt downloaden. "We gaan een spannende tijd tegemoet", besluit Aronson.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234