Zondag 04/12/2022

Aan de macht blijven doe je zo

Dertig jaar aan de macht maar het kan altijd langer. In Oeganda breit Yoweri Kaguta Museveni (71) opnieuw een vervolg aan zijn presidentschap. Hij paste alle trucjes toe uit deze handleiding voor Afrikaanse machthebbers, zoals gisteren nog: arresteer de oppositieleider.

1 Verdrijf een tiran

Oeganda kampte met diepe trauma's na het schrikbewind van Idi Amin. Onder zijn opvolger, Milton Obote, vonden nog eens honderdduizenden mensen de dood. Museveni veroverde de macht en gaf het land eindelijk stabiliteit. Op dat 'vredesdividend' hamert hij nog altijd.

Nelson Mandela was een doetje. Hij versloeg het apartheidsregime, maar stapte al na zijn eerste termijn op. Veel betere voorbeelden van onmisbare vrijheidsstrijders zijn Robert Mugabe in Zimbabwe en Paul Kagame in Rwanda.

2 Kies in het begin uw woorden zorgvuldig

"Het probleem van Afrikaanse leiders", zei Museveni kort na zijn aantreden, "is dat zij veel te lang aan de macht willen blijven." (Waarvan akte.) Zijn opmerking maakte hem geliefd bij de bevolking, zijn kiezers, en in het buitenland bij zijn donoren. Tegenwoordig ziet hij zichzelf eenvoudig als onmisbaar.

Vergelijkbare hulde was er voor Paul Kagame en voor Isaias Afewerki, de president van Eritrea en de man die inmiddels geldt als een van Afrika's wreedste dictators.

3 Leg duidelijke accenten in uw beleid

Museveni wist precies waaraan het in Oeganda schortte. Het onderwijs en de gezondheidszorg lagen in puin. Hij zorgde voor gratis basisonderwijs voor iedereen en sprak als een der eersten zonder taboes over de gevaren van hiv/aids. Dertig jaar later is de cirkel rond en zien de kenners het onderwijs en de gezondheidszorg van Oeganda opnieuw in de allerslechtste staat verkeren. Maar vrijwel niemand wijst Museveni daarvan als schuldige aan.

Een vergelijkbaar beeld geldt vrijwel overal in Afrika. Zo wordt in het land dat zich als laatste bevrijdde, Zuid-Afrika, het onderwijs tegenwoordig als 'nationale ramp' betiteld.

4 Schrijf een nieuwe grondwet

Hij was een van de eersten. Al in 2005 schrapte Museveni de passage in de grondwet die een limiet van twee presidentiële termijnen stelt.

In andere Afrikaanse landen vindt zijn voorbeeld steeds meer navolging. Zoals in Congo-Brazzaville, Rwanda en in zekere zin Burundi.

5 Negeer de oppositionele snobs in de hoofdstad

Voor de middenklasse is het toch nooit goed, zo weet Museveni. Hij richt zich op zijn trouwe electoraat, dat van de mensen op het platteland. Zij delen zijn liefde voor de echte zaken in het leven, zoals de schitterende Ankole-koeien met hun enorme hoorns.

Een Afrikaanse president vergeet nooit zijn afkomst. Zijn geboortedorp is de eigenlijke hoofdstad.

6 Ontmantel de onafhankelijke instituties

Museveni is erin geslaagd Oeganda feitelijk om te bouwen tot een eenpartijstaat. De president en zijn getrouwen hebben een vinger in vrijwel elke pap. Terecht kon hij zeggen: "Ik bezit al het geld in dit land."

Dit is in de rest van Afrika al even bekend. Zie ook: corruptie, patronage, cliëntelisme en nepotisme.

7 Scheld regelmatig op de ex-koloniale machthebber

Als het even niet meezit, heeft het Westen het gedaan en lonkt Museveni naar China. Hij hamert dan op 'Afrikaanse waarden' en beschuldigt zijn critici ervan 'de soevereiniteit' van Oeganda te ondermijnen.

Een meester in deze tactiek is natuurlijk Robert Mugabe, al doet de dictator van Gambia, Yahya Jammeh, soms ook enthousiaste pogingen.

8 Houd de krijgsmacht te vriend

Museveni is de opperbevelhebber die zijn soldaten bezighield met geld, wapens en de uitgifte van land tijdens de strijd tegen Joseph Kony in het noorden. Zijn Presidentiële Garde vormt de trouwste macht en wordt niet toevallig geleid door Muhoozi Kainerugaba, zijn zoon.

Afrikaanse presidenten weten dat zij drie plaatsen goed dienen te bewaken: de internationale luchthaven, het radio- en tv-station van de staatsomroep en het presidentieel paleis.

9 Organiseer met regelmaat verkiezingen

De gang naar de stembus biedt Museveni opnieuw de kans vele tientallen miljoenen euro's aan de staatskas te onttrekken. Na de verkiezingen in 2011 was Oeganda zowat blut. Donoren toonden hier begrip voor.

Wie kritisch is over de uitslag van Afrikaanse verkiezingen geldt als staatsvijand. Museveni liet gisteren oppositieleider Kizza Besigye nog eens oppakken, voor de vierde keer in acht dagen.

10 Pas op uw vrouw

Echt lastig werd het voor Museveni pas toen zijn vrouw Janet diep-christelijke bevliegingen kreeg en vervolgens politieke ambities toonde. Zij opereert nu nadrukkelijk in de schaduw.

Ellen Johnson-Sirleaf in Liberia is slimmer: zij is vrouw en vrijgezel. Ex-president Daniel arap Moi in Kenia schoof zijn eega aan de kant en bestelde bij opkomende lust gewoon de lezeres van het avondnieuws. Robert Mugabe is met zijn Grace het leven niet zeker.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234