Maandag 05/12/2022

Aan de bron van luxe

Een oogverblindende puinzooi. Dat is de eerste kwalificatie die zich opdringt als je de marmergroeven bezoekt van de Italiaanse plaats Carrara, synoniem met de steensoort die bij uitstek doet denken aan koele luxe.

Joost Overhoff

Het moest er dit keer wel van komen. Carrara is typisch zo'n plaats waar je meestal langs rijdt, terwijl je je vergaapt aan de witte wonden die de marmerindustrie in de hellingen van de Apuaanse Alpen geslagen heeft. Het is een spektakel waartegen de Middellandse zee aan de andere kant van de weg het even af moet leggen. En je weet: "Ooit moet je er heen, ooit moet je dat witte van dichtbij gaan zien".

Nu is het zover. Als je de nacht hebt doorgebracht in de bed & breakfast van Carlo, dan moet je wel. Want hij vertelt je bij het ontbijt dat hij vroeger 'marmerman' is geweest. Gevaarlijk werk, maar een intermezzo in het Hollandse 'Spijknis' was erger. Vier maanden hield hij het er maar uit. Toen keerde hij terug wegens ernstig zontekort.

Carlo vertelt over vroeger en nu. Over hoe de Romeinen marmer wonnen, hoe hij het deed, en zoals het tegenwoordig gaat. De Romeinen boorden gaten, staken daar houten palen in en gaven die vervolgens water. Wachten, wachten. Tak! Het marmer barstte onder druk van het uitzettende hout. Later werden de mensen minder geduldig, en hoefden ze dat ook niet meer te zijn. Springstoffen zorgden ervoor dat de berg sneller in handen kwam van beeldhouwers en rijken. In stukken, brokken, blokken. Maar ook dat was een hele kunst, net zoals de ingewikkelde zaagsystemen met draden en katrollen.

Nu vindt Carlo er weinig meer aan. Diamantzagen "snijden door de berg als boter", zegt hij, "en de berg gaat er daardoor lelijker uitzien". Lelijk of niet, de bergen boven Carrara hebben nog altijd een onweerstaanbare aantrekkingskracht. Volle toeristenbussen zwaaien er moeizaam omhoog door de haarspeldbochten, temidden van zware vrachtwagens en personenauto's. Allemaal op weg naar de witte wereld. Een wereld van steen. En stof.

Boven lijkt het op een wirwar van karikaturen. Mensen die leven met het vooroordeel dat Italië een chaos is waar op wonderbaarlijke wijze toch iets uitkomt, komen hier volledig aan hun trekken. Wanorde, rotzooi. Een Arabisch spreekwoord wijst erop dat "een roos wordt gevoed door drek". Dat lijkt heel toepasselijk als je hier in het rondkijkt, aan het begin van een keten die meestal eindigt in dure glad- en glanzendheid. Een roos in een cementen plantenbak laat raden naar haar kleur. Zo staat ze daar, onder het marmerstof, naast een van de barakken waarin marmeren prullaria staan uitgestald. Er vlakbij draait een wasmachine op volle toeren. Dit is een wereld, hierboven, waar toerisme botst op werk. Zwaar, vuil, link werk. Iedere groeve heeft zijn eigen ziekenwagen, en niet voor niets.

In de barakken zoemen de toeristen als bijen langs de marmeren kopieën en kopietjes van de David van Michelangelo, 's werelds best verkochte tuinkabouter. Buiten, letterlijk op een steenworp afstand, een echte groeve. 'Verboden Toegang' staat er, maar niemand die zich eraan houdt. Torenhoge kranen, watergekoelde zagen, loodrechte wanden van marmer. Hoger op de berg rijden vrachtwagens nog verder omhoog. De zon breekt door. Hoofdpijnlicht. Hoe deden de Romeinen dat, zonder zonnebril? Lang hou je het hier niet vol. Wat dat betreft, komt het niet slecht uit dat je wordt teruggeroepen door iemand van het marmerbedrijf. "Te gevaarlijk hier."

Ach, een toerist meer of minder valt hier toch niet op? "Toeristen interesseren ons geen bal", zegt de marmerman met een ontwapenende eerlijkheid. Hij grijnst. "Het gaat ons om de boete."

Het gevaar laat niet lang op zich wachten. Een enorme shovel doet een recordpoging achteruitrijden met marmerblok. Een Deense toerist gaat op een groot stuk marmer staan om toch nog zoveel mogelijk te zien, fles bier in de hand. Temidden van de chaos ziet hij er uit als een standbeeld. Op sokkel.

Van de groeven bij Fantiscritti leidt een natte, nauwe tunnel richting Colonnata, een heus dorpje waar de weg eindigt in een pleintje. Verder kun je niet. Hier staat een monument voor De Gevallen Marmerheld, tegen de achtergrond van het decor waar Colonnata van leeft. Maar ook op de weg terug naar beneden kun je worden geveld. De kolossale vrachtwagens rijden op de smalle weg vol gas door de bochten omhoog, bevrijd als ze zich lijken te voelen van het grote gewicht dat ze eerder naar beneden droegen. In een van die bochten is het al eens mis gegaan. Er staat een marmeren minimonumentje. Bij de bron van luxe is het leven rauw.

Castelnuovo Magra, tel. 0039/187/67.40.43

Twee tips voor goed eten:

* Il Mulino del Cibus in Castelnuovo Magra, een tot wijnpaleis omgebouwde graanmolen. Originele keuken. In handen van drie enthousiaste musketiers.

* Capannina Ciccio in Bocca di Magra, het historische eetadres voor schrijvers, schilders en beeldhouwers uit Carrara.

Dit is een wereld, hierboven, waar toerisme botst op werk - zwaar, vuil, link werk

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234