Woensdag 25/11/2020

'Aan alles is een grens, behalve aan de liefde'

Antwerpse lijsttrekster Meyrem Almaci (groen!) en haar moeder

Moeder Sehri:

Het zijn grote namen waarmee de jonge groene kandidate Meyrem Almaci (31) straks de Antwerpse politieke arena instapt: Bart Somers, Inge Vervotte, Christine Van Broeckhoven. 'Ik ben trots dat ze zover geraakt is', zegt haar moeder Sehri (67). 'Alleen moet ze beleefd blijven in debatten. Ook al heeft ze gelijk, ze moet nederig luisteren naar wie meer ervaring heeft. Zo hoort het.'

Door Peter-Jan Bogaert Foto jimmy kets

Een mooie lenteavond in Sint-Gillis-Waas. De Turkse roots van Meyrem Almaci zitten op een terras gezellig bij elkaar liters thee te drinken. Moeder Sehri is 67 en, in tegenstelling tot haar dochters, geen babbelmuts. "Dat moeten ze van mijn moeder hebben", zal ze later zeggen. "Of van hun of mijn vader. Zeker niet van mij."

Meyrem is haar zesde telg uit het kroostrijke gezin van negen kinderen. Hun wortels liggen in Yalvac, een dorpje in de bergen van Centraal-Turkije dat ze in 1974 inruilden voor 't Kalf, een gehucht van Sint-Gillis-Waas.

Meyrem is in het nieuwe huis geboren en heeft enkel herinneringen aan het ouderlijke dorp van de naar eigen zeggen wat saaie vakanties die ze er doorbracht met haar ouders. De zestien jaar oudere zus Emine, die tolkt voor de moeder, heeft het eerste daglicht wel in Turkije gezien en trekt er regelmatig met haar gezin naartoe.

Dat levert alvast één verschil op: ze vindt dat Meyrem het Turks van haar moeder niet goed genoeg vertaalt. Het ontbreekt haar aan abstracte kennis om de nuances uit te leggen. Precies het probleem van veel allochtonen met het Nederlands. Moeder Sehri volgde ooit een basiscursus Nederlands, maar na de dood van haar man kwam het er niet meer om haar verder toe te leggen op de taal.

"Waarom zijn we gekomen? Ik vraag het me ook nog altijd af", zegt moeder Sehri, met wat bitterheid in de stem. Vader Almaci had veel ervaring als handarbeider in Turkije. Twee jaar voor hij migreerde, had hij een vaste job als conciërge van een school. Sehri: "Achteraf bekeken waren we misschien toch beter gebleven. Het is allemaal wat te mooi voorgesteld."

Zus Emine vult aan: "We zijn hier met verkeerde gedachten gekomen en werden hier ook om de verkeerde gedachten verafschuwd. Het waren misverstanden aan de twee kanten."

"Maar ja", zucht moeder Sehri: "Vrienden van mijn man waren ook al gekomen en hij heeft zich laten overhalen." Een eerste job bracht hem in Limburg, om treinsporen naar de gesloten mijnen af te breken. Later werkte hij voor een firma in Sint-Niklaas die ijzeren putdekseltjes produceerde. Hard werk.

Het eerste plan was om vijf jaar te blijven en dan terug te keren. Sehri: "En kijk, we zitten hier al 33 jaar. Nu nog terugkeren? Het is te laat, ik heb bijna geen dichte familie meer die in Turkije woont en al mijn kinderen wonen hier. Ik ga wel een keer per jaar voor een langere tijd terug."

Van zijn pensioen heeft vader Almaci, door zijn dochters omschreven als een zachtaardige sociale man, niet lang kunnen genieten. Hij leed aan epilepsie en de hoop dat hij in België een betere behandeling kon vinden, bleek ijdel.

Sehri is altijd thuis gebleven. Om voor haar gezin te zorgen. "Het isolement was groot. Ik sprak de taal niet en het leven hier was totaal anders dan ik gewoon was in Turkije. Het enige waaraan ik mij recht hield, waren mijn kinderen. Als ze gekleed waren en goed gevoed op het einde van de dag, was ik content."

Negen kinderen, dat lijkt veel.

Sehri: "Het waren er eigenlijk elf. Het eerste en het derde kindje zijn vroeg gestorven."

Emine: "Vader vond het ook wel wat veel en ze kreeg altijd op haar kop van haar eigen moeder. (iedereen lacht) Zoveel kinderen. Dat was enkel in Oost-Turkije nog de gewoonte, niet meer in onze streek. Maar ze wou het echt."

Meyrem is als zesde geboren. Wat betekent die naam eigenlijk?

Sehri: "Alle namen zijn gekozen door mijn man. Het is een variant op Meryem, wat Maria betekent. Een Bijbelse figuur die ook in de islam aanbeden wordt. Maria, de moeder van de profeet Jezus, zal de eerste vrouw zijn die het paradijs zal betreden, staat in de Koran. Ik lees nog iedere dag in de Turkse vertaling van de Koran."

Was Meyrem een speciaal kind?

Emine: "Gooi het er maar allemaal uit. Het is je kans (lacht hartelijk)"

Sehri: "Ze stelde altijd maar vragen, vragen, vragen. In het Turks, in het Nederlands. Ze was heel nieuwsgierig en ik heb me dikwijls kwaad moeten maken op haar. Ik moest haar altijd in het oog houden. Als ze ergens niet bij kon, pakte ze een stoel en klom dan overal op. Ze is vaak gevallen."

Meyrem: "Ik ben eens op een oude tv geklommen en met mijn voet door de beeldbuis geschoten. Je kunt het nog altijd zien aan mijn been. Een ander litteken, aan mijn hoofd, heb ik overgehouden door op straat te spelen. Ik dacht dat ik onder een deur van een vrachtwagen kon. Niet dus.

"Ik ben ook eens weggelopen uit de kleuterklas. Ik kon niet stilzitten en op een dag had ik besloten om op stap te gaan. Naar het bos om braambessen te plukken. Toen ik wat later doodgemoedereerd thuiskwam, waren mijn ouders erg boos."

Had je een leuke schooltijd?

Meyrem: "We zaten in een katholieke kleuterschool. En op Aswoensdag kreeg ik een kruisje op het voorhoofd. Ik wist echt niet waarvoor dat diende en ik veegde het er meteen af. Maar dat was buiten de school gerekend. Het moest en zou erop staan. Zelfs een week lang. (iedereen lacht) Maar al bij al denk ik dat mijn kleutertijd best leuk was.

"In het begin was het moeilijker: ik kon me niet altijd goed uitdrukken in het Nederlands. Dan is het niet makkelijk om iets terug te zeggen. Ik herinner me nog dat ik op een dag met henna op mijn handen naar school was gegaan. 'Beeeuh', hielden de andere kinderen hun neus op. 'Je hebt kaka op je handen.' Ik kon alleen zeggen dat het 'niet waar' was. Dat heeft me pijn gedaan. Nu ik het vertel, voel ik opnieuw die pijn. Die taalachterstand heb ik gelukkig snel kunnen wegwerken in de lagere school."

Door veel boeken in het Nederlands te lezen?

Meyrem: "Ja, maar de leesmicrobe heb ik veeleer toevallig gekregen. Onze imam had mijn ouders geadviseerd om ons niet te laten zwemmen met de klas, want het was gemengd. Dat uurtje vrij moesten we in de voormiddag doorbrengen in de schoolbibliotheek. Zo heb ik veel kunnen lezen. Eerst alle boeken voor mijn leeftijd, daarna de boeken die voor oudere jaren bestemd waren. Ik begreep niet alles, maar de woorden zijn wel blijven hangen.

"Lezen was sindsdien een passie. Ik heb alles gelezen van Jan Terlouw, Thea Beckman, Roald Dahl... Matilda, een heerlijk boek van hem. Als je vraagt naar mijn rolmodellen, wel dat is ze: Matilda, een jong ondeugend meisje dat het opneemt tegen de strenge directrice. (lacht)

"Het enige spijtige aan de zaak is dat ik pas op latere leeftijd heb leren zwemmen. Zeven jaar geleden heb ik lessen gevolgd. Ik zie me nog altijd in dat zwembad met al die senioren. (slaat de handen voor haar ogen en schudt het hoofd) Ik zwem af en toe, maar echt goed zal ik nooit kunnen. Vooral in de diepte heb ik te veel schrik."

Meyrem, jij hebt a.s.o. gevolgd. Een bewuste keuze?

Meyrem: "Alweer toeval. Mijn ouders waren al naar Turkije op vakantie vertrokken en samen met mijn twee jaar oudere zus heb ik me ingeschreven in het a.s.o.. Ik was eigenlijk voorbestemd om, zoals de meeste meisjes van allochtone afkomst, de richting snit en naad van het b.s.o. van het volgen. Het toenmalige PMS, nu CLB, had ook geadviseerd dat ik 'iets met mijn handen' moest doen, omdat ik veel fantasie bleek te hebben en nooit kon stilzitten. Maar ik en naaien: dat was goed fout. Ik kan me goed inleven in mensen die kansen zien en ze niet kunnen nemen. (tot haar zus) Jij had evengoed a.s.o. kunnen doen in plaats van b.s.o.."

Emine (knikt): "Maar ja. Hoe ging dat? De directrice van het b.s.o. kwam ons thuis inschrijven. Het was zo klaar. Wisten wij en onze ouders wat de gevolgen waren?"

Sehri, volgde je als moeder de schoolresultaten op?

Sehri: "Ik vond het wel vreemd dat ze zo weinig moest naaien in het begin en dat ze alleen maar thuiskwam met boeken. (lacht) Het is pas later, als ze aan de universiteit zat, dat ik doorhad dat het haar menens was met dat studeren."

Meyrem: "Ik schaam me er nu wel voor, maar ik kon mijn ouders eigenlijk alles wijsmaken. En ik heb er ook gebruik van gemaakt dat ze weinig Nederlands verstonden. Een rode cirkel rond een cijfer? Een negatieve opmerking in mijn agenda? Ik kon het thuis allemaal uitleggen. Ook op het oudercontact kunnen allochtone kinderen hun ouders een rad voor de ogen draaien, want wij vertaalden zoveel of zo weinig als we wilden."

Sehri, welke toekomst had je voor Meyrem in gedachten?

Sehri: "Ik ben niet veel met haar naar het oudercontact gegaan, maar op het einde van haar humaniora vroeg ik wel aan de juffrouw of ze advocaat kon worden. Ze zei ja. Dat vond ik een mooi beroep. Mijn man zei wel: 'Advocaten, dat zijn allemaal leugenaars', maar goed. Meyrem kon goed babbelen, vandaar."

En? Was het een goede keuze?

Meyrem: "Neen. Een typisch voorbeeld van een foute keuze. Mijn ouders kenden niet zoveel beroepen: dokter, verpleegster, advocaat. In dat rijtje leek advocaat het meest op mijn lijf geschreven.

"Ik heb het een jaar geprobeerd, maar de studie vond ik inhoudelijk tegenvallen. Je moest te veel vanbuiten leren en met de andere studenten was het contact niet altijd even positief omwille van mijn achtergrond.

"Om mijn studiebeurs niet te verliezen moest ik wel het jaar uitdoen en kon ik het jaar erop enkel een opleiding volgen aan een hogeschool. Het is pas dan dat ik bewust heb gekozen voor wat ik echt wou doen: een bachelor sociaal-cultureel werk. Ik heb dat echt graag gedaan, ook al was het hard werken. De opleiding heeft veel van me gevraagd, meer dan latere universitaire opleidingen. Want ik wou voor mezelf nog verder studeren: ik heb nog moraalwetenschappen gevolgd om uiteindelijk mijn master in de vergelijkende cultuurwetenschappen te behalen."

Zes jaar voortstuderen voor een meisje uit een allochtoon arbeidersgezin met negen kinderen dat het niet breed heeft. Dat is toch uitzonderlijk?

Meyrem: "Ik weet het. En ik ben mijn ouders heel erg dankbaar voor de kansen die ik heb gekregen. Voor hetzelfde geld hadden ze me gevraagd om vanaf mijn achttiende mee te voor het gezinsinkomen in te staan. Maar opnieuw heb ik geluk gehad: in mijn laatste jaar humaniora bleek ik voor vijf vakken de beste van het jaar. Mijn ouders waren de enige allochtone familie in de zaal en bovendien was het hun dochter die bij de klassieke prijsuitreiking keer op keer naar voren mocht. Ze kregen van iedereen felicitaties en aanmoedigingen."

Je bent nu onderzoekster aan de VUB. En niet toevallig gespecialiseerd in 'allochtonen en hoger onderwijs'.

Meyrem: "Vlak na mijn studies zat ik in een debat over dat thema. Op het einde van sloot ik spontaan af met de woorden dat ik afgestudeerd was en op zoek was naar werk. Toen bleek er net een prof van de VUB in de zaal te zitten die op zoek was naar iemand. De VUB was toen, samen met de Artevelde Hogeschool in Gent, als enige bezig met onderzoek daarover. Achter mijn rug om heeft hij naar mijn resultaten aan de unief gevraagd en een paar dagen later kreeg ik een telefoontje. En zo ging de bal aan het rollen."

We zitten net in de periode dat veel laatstejaarsstudenten moeten kiezen. Wat kun je allochtonen en hun ouders adviseren?

(Emine schuift wat dichterbij en geeft teken aan haar kinderen dat ze ook moeten luisteren, 'want dit is belangrijk')

Meyrem: "Informeer je eerst over het onderwijslandschap. Welke richtingen zijn er? Bekijk folders, zoek op internet, ga naar studiedagen. Welk beroep wil je doen? En sluit de opleiding die in je gedachten had daarbij aan? Praat met mensen die de opleiding hebben gevolgd, praat met mensen die het beroep uitoefenen. Beantwoordt dat werkelijk aan je interesse en talenten? Je hoeft niet per se naar de unief om verder te studeren, een hogeschool is even interessant. Maak je keuze op basis van je talenten, niet op basis van status.

"Het is ook niet vanzelfsprekend om meteen van het b.s.o. of t.s.o., waar nu heel wat allochtone leerlingen zitten, naar de unief te gaan. Ik wil niemand zijn toekomst ontnemen, maar als je dat écht wilt, begin dan eerst met een hogeschoolstudie, of doe brugcursussen om je basiskennis bij te spijkeren en studeer dan verder. De opleidingen b.s.o. en t.s.o. bereiden studenten nauwelijks voor op het hoger onderwijs.

"Dat je de taal goed moet beheersen is vanzelfsprekend, zowel voor ouders als voor studenten. En dan gaat het om de abstracte taalkennis die ze in het hoger onderwijs gebruiken."

Je bent nu lijsttrekker voor Groen! in Antwerpen. De kans is groot dat je verkozen wordt. Zeg je dan een potentiële academische carrière vaarwel?

Meyrem: "Voorlopig wel. In het jaar 2000 mocht ik voor de eerste keer gaan stemmen. Ik wou groen stemmen, maar Agalev kwam toen niet op in Sint-Gillis-Waas. Dan heb ik met een groep anderen zelf maar een afdeling uit de grond gestampt. Ik was al jaren bezig met het groene gedachtegoed. Ik zat in een milieubeweging, ook in de jeugdbeweging. Ik was erg actief. Ik heb ook nog karate gevolgd en badminton gespeeld. Ik kan niet stilzitten. (lacht)

"Mijn politieke engagement in de partij nam toe en op een bepaald moment moet je dan een keuze maken. Voilà."

Sehri, betreur je haar keuze niet?

Sehri (knikt): "Ik maakte me vroeger veel zorgen. Dat ze haar studies zou verwaarlozen door al die vergaderingen. Maar goed, ze kon het combineren. En nu is het haar keuze. Het is alleen jammer dat haar vader haar nooit heeft zien afstuderen. Het is ook jammer dat ze nu misschien geen professor meer zal worden. Dat zouden mooie momenten geweest zijn."

Volg je de politiek wat?

Sehri: "Nee, niet echt. Ik kijk wel wanneer mijn dochter op televisie komt voor een debat. Ik ken al die mensen niet, maar ik ben wel trots dat ze zover geraakt is. Ik let er wel op of ze er moe of ziek uitziet. Ik vraag haar ook dat ze beleefd blijft in de debatten. Ook al heeft ze gelijk, ze moet nederig luisteren naar wie meer ervaring heeft. Zo hoort het in onze cultuur. Als je iemand hard aanpakt, krijg je dat terug."

Meyrem (tot haar moeder): "Natuurlijk heb ik respect voor mijn politieke tegenstanders. Het is niet omdat ik er hard tegenaan ga in een debat dat we achteraf geen even goede vrienden kunnen zijn."

Meyrem, vraag je soms je moeders advies?

Meyrem: "Zeker. De samenleving is veel meer dan het kleine wereldje van de politiek. Het is niet enkel de mening van een onderzoekster Almaci, een partijvoorzitter als Bart Somers of een minister Inge Vervotte die telt. Ik ben eigenlijk zeer blij met het milieu waaruit ik kom. Mijn traject was niet gemakkelijk, maar heeft mijn blik wel verruimd.

"Mijn familie, die vaak met totaal andere zaken bezig is dan de Wetstraat, houdt me met beide voeten op de grond. En vaak merk ik dat de oplossingen van de politiek in de praktijk niet altijd zo vanzelfsprekend zijn. Dat niet iedereen kan studeren wat hij wil of gaan werken hoe en waar hij wil. Dat er mensen in een uitzichtloze situatie zijn terechtgekomen die geen boodschap hebben aan de slogan dat ze maar werk moeten zoeken. Waarmee ik niet wil zeggen dat dit iedereen ontslaat van de eigen verantwoordelijkheid.

"Als ik met mijn moeder over politiek praat, besef ik dat ik met concrete voorbeelden meer bereik dan met grote academische theorieën. Dat het niet vanzelfsprekend is om als minder bemiddelde een energiezuinige diepvriezer te kopen als die een stuk duurder uitvalt dan een die energie verslindt. En dat het daarom nuttiger zou zijn om aan de producten productnormen op te leggen."

Sehri, lig jij wakker van de klimaatveranderingen?

Sehri: "Ja... Vroeger sneeuwde het elk jaar dikke pakken in ons dorp. Dit jaar heeft het er helemaal niet gesneeuwd, en de gronden staan er droog. Dat is niet goed voor de groenten en de bomen. In de Koran staat letterlijk dat we goed voor onze aarde moeten zorgen. Het is 1.400 jaar geleden al gezegd, maar mensen denken nog te veel aan hun eigen belang. Het is pas als ze zelf kinderen en kleinkinderen krijgen dat ze plots aan de aarde denken.

"Urbanus heeft dat ook toegegeven in een interview. Het is pas met de geboorte van zijn dochter dat hij milieubewuster is geworden."

Urbanus?

Sehri: "Ja, die ken ik van op tv Die vind ik heel grappig. Net als Gaston en Leo vroeger. En André van Duin. Weten jullie nog... (Sehri vertelt blijkbaar een aangebrande sketch, die veel hilariteit op het terras oplevert maar geen officiële vertaling)"

Meyrem, zijn er groene standpunten die kunnen botsen met je Turkse achtergrond?

Meyrem: "Ik denk het niet. Ik ben bijvoorbeeld een overtuigd lid van Gaia, ook al ben ik het soms niet eens met hun wijze van actievoeren. Thuisslachtingen voor het Offerfeest heb ik ook absoluut liever niet en dus pleit ik ervoor om bindende alternatieven uit te werken per gemeente. Daarnaast is er de vraag of je ook halal kunt slachten met verdoving. Die discussie moeten we dringend in onze gemeenschappen voeren.

"Op ethisch vlak zie ik ook geen probleem. Ik ga sterk uit van de universele rechten van de mens die de fundamentele vrijheden van de mens vastleggen."

En de Turkse genocide op de Armeniërs in 1915? In Nederland zijn daar Turkse progressieve politici over gestruikeld.

Emine: "Sorry dat ik antwoord in jouw plaats, maar ik vind dit een wat ongepaste vraag aan iemand die zo jong is die overigens niet in Turkije is geboren." (heftige discussie)

Meyrem: "Laten we zo het stellen: Ja, daar is iets gebeurd wat onaanvaardbaar was en de omvang had van een genocide. Ik heb er geen probleem mee om dat te erkennen. Maar laten we niet vergeten dat er in die woelige periode ook heel wat Turken zijn gesneuveld. Want die kant van het verhaal houdt ook vele Turken bezig. Het is goed dat het onderzocht wordt en naar wat ik begrepen heb, is Turkije daar ook mee bezig.

"Wat me wel een beetje stoort, is de selectieve verontwaardiging. Elk land heeft, helaas, donkere periodes gekend. Het koningshuis zal het niet graag horen, maar was Leopold II niet verantwoordelijk voor de afschuwelijke gebeurtenissen in Congo? En wat hebben Frankrijk, Nederland en Groot-Brittannië niet gedaan in hun kolonies? Elk land moet zijn geschiedenis op dat vlak onder ogen durven te zien."

Sehri, waar zie je Meyrem eindigen? Straks Kamerlid en later...?

Sehri: "Ik vraag me niet zoveel meer af. Ik leef van dag tot dag. Als God het wil, hoop ik dat ze haar politieke carrière kan voortzetten."

Je dochter is getrouwd met een Vlaming. Toch niet liever een Turkse schoonzoon gekregen?

Sehri: "Ik moet eerlijk zijn en zeggen dat ik veel gehuild heb toen ze zei dat ze ging trouwen met een Vlaming. Ik ervoer dat als een soort falen. Ofwel was onze cultuur niet goed genoeg voor haar, ofwel heb ik die haar niet goed genoeg bijgebracht, zodat ze het op een ander heeft moeten zoeken. Nu weet ik dat dat niet waar is."

Emine: "Ze kwam dan bij mij klagen. Dat het een zonde was. En ze vroeg zich af of het toch niet haar schuld was. Hoe het toch kwam dat we onze cultuur niet zo geliefd hebben gemaakt bij haar."

Sehri: "Nu besef ik dat Meyrem gelukkig is. En dat is het belangrijkste. Aan alles is een grens maar niet aan de liefde, hé."

Ondertussen is er ook een kind op komst...

Meyrem: "Ja, in september. Het eerste wat mijn moeder me lachend zei, was: 'Ik hoop dat het een kindje wordt met blauwe ogen en blond haar, want dat zie ik graag.' (iedereen lacht)"

Hebben jullie al een Turkse of een Vlaamse naam in gedachten?

Meyrem: "We hebben nog niet gekozen. Maar in ieder geval zal het een naam zijn die begrijpbaar is in de twee talen. En op de geboortekaartjes zal zeker Almaci-De Ryck staan, zowel mijn naam als de naam van mijn man. Ik ben er een groot voorstander van dat kinderen de naam van hun moeder krijgen."

Sehri (knipoogt ondeugend): "Doe maar de twee namen samen. Almaci-De Ryck. Dan weet iedereen dat je met een gefortuneerde man bent getrouwd."

Meyrem:

Ik kon mijn ouders alles wijsmaken. Ik heb er ook gebruik van gemaakt dat ze weinig Nederlands verstonden. Daar schaam ik me nu voorSehri: Ik heb veel gehuild toen Meyrem zei dat ze ging trouwen met een Vlaming. Ik ervoer dat als een falen. Nu weet ik dat dat niet waar is

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234