Donderdag 01/10/2020

Kop op, België

"9/11 gaat nu nooit meer weg. It's part of life. Welcome to the club"

Ook het buitenland leeft mee met de slachtoffers van de terreuraanslagen in Brussel. Vooral New York, Londen, Madrid en Parijs kennen de angstkramp die terreur met zich meebrengt, maar weten ook dat het gewone leven zich - wonder boven wonder - altijd weer herstelt.Beeld photo_news

Buitenlandcorrespondenten Peter Giesen (Parijs), Lia van Bekhoven (Londen) en  Michiel Vos (New York).

"Hou van het leven"

Peter Giesen is buitenlandcorrespondent voor De Volkskrant in Parijs.

Wakker worden in 2016: volgens een alert op mijn telefoon heeft zich "minstens één ontploffing" voorgedaan op het vliegveld van Zaventem. Vroeger dacht ik in zo'n geval: het zal wel een gastank zijn. Nu voel ik een bal in mijn maag. Het is weer zover.

Na de aanslagen van 13 november voelde Parijs dof aan. Er liepen nog meer zwaarbewapende militairen dan voorheen. In winkels, musea en bibliotheken moest ik mijn jas opendoen om te laten zien dat ik geen bomgordel droeg. De gedachte aan de aanslagen was nooit ver weg. "De sirenes van de brandweer en de ziekenwagens klinken anders dan voor 13 november", zei een chansonschrijver die ik trof op het terras van A La Bonne Bière, een van de getroffen cafés.

Peter Giesen.Beeld kos

Ik ben niet bang dat mij persoonlijk iets overkomt. Dat geldt ook voor de meeste Parijzenaars die ik spreek. De terreur van 13 november was ook zo willekeurig dat je er geen rekening mee kunt houden. Niet meer naar een café, restaurant of concert gaan, daar is geen beginnen aan. Wat veel zwaarder drukt, is het gevoel dat Frankrijk op de drempel van een nieuwe periode staat. "Je voelt de oorlog", zei een jongen die ik na de aanslagen sprak op de Place de la République. "Er zullen nieuwe aanslagen komen. De jaren die voor ons liggen, zullen niet de mooiste zijn."

Een mens kan slecht met zo'n loodzwaar gevoel leven. De afgelopen maanden ebde de angst langzaam weg. De controles werden minder streng, de lente kondigde zich aan. Het werd steeds gemakkelijker om de gedachten aan oude en nieuwe aanslagen te verdringen. Maar Brussel drukt ook Parijs weer met de neus op de feiten.

De Fransen gaan op een bewonderenswaardige manier met hun angst om. Ze laten zich niet meeslepen door emoties, maar zoeken hun toevlucht tot principes. We moeten overeind blijven, zeggen ze, anders hebben zij gewonnen. Daarom zitten de terrassen in Parijs even vol als voor de aanslagen. Zoals president Hollande na 13 november zei, het beste antwoord op terreur is: "Aimez la vie, aimez profondément la vie."

Rosé en medepassagiers

Lia van Bekhoven is correspondent in Londen voor de Nederlandse en Belgische radio en tv, en voor Elsevier Magazine.

De beelden die de aanslagen van 2005 in Londen op mijn netvlies zetten, zijn er van ambulances, duizenden passagiers die door de onnatuurlijk stille straten bij het station Kings Cross naar huis lopen en een jong stel dat nog geen 300 meter verder op een terrasje aan de rosé zit.

De aanslagen op 7 juli 2005 in drie metro's en een dubbeldekker in het Londense centrum veroorzaakten 56 doden en surrealistische taferelen. Ze leidden tot een stugge behoefte aan normaliteit, aan gewoon doorgaan. Veel briefjes die mensen achterlieten, ademden dezelfde boodschap: we laten ons er niet onder krijgen.

Londenaren staan jaarlijks stil bij de explosies, de chaos, de verminkte ledematen, de ontwrichte levens van 7/7. Ze weten dat er een grote kans is op een nieuwe aanslag, maar hebben hun levens niet rigoureus veranderd. Onmiddellijk na de aanslagen was het anders. Het passagiersverkeer voor de metro daalde en het aantal fietsers steeg. Vriendinnen gingen op hakken naar het werk, maar met sportschoenen in hun handtas, "voor het geval ik moet rennen". Maar, zoals iedereen voortdurend zegt: het leven gaat door. Binnen enkele weken vervoerde de metro weer een dikke 3 miljoen reizigers per dag.

Lia Van Bekhoven.Beeld kos

Elf jaar later is Londen misschien niet veiliger, maar wel beter bewaakt. De stoepen van potentiële doelen als het parlementsgebouw zijn afgezet met betonnen blokken. Antiterreurmaatregelen hebben in 2015 alleen al zeven aanslagen verijdeld. Passagiers zeggen oplettender te zijn. De zintuigen zijn aangescherpt, ze nemen de moeite een alleenstaande tas aan te geven.

Maar lees de onderzoeksrapporten over de aanslagen en huiver. Lees hoe de behulpzaamheid en soms heldhaftigheid van medepassagiers en metropersoneel op die zevende juli afstaken tegen de chaos van de reddingsdiensten, het uitblijven van ambulances, het tekort aan hulp en andere, medische instrumenten, het ontbreken van radioverkeer onder de grond, en trek je conclusies.

Autoriteiten zeggen nu beter voorbereid te zijn. Maar Rachel North, een van de 700 gewonden van toen, gelooft dat je het van je medepassagiers moet hebben. "Soms, als ik in de ondergrondse zit, kijk ik om me heen naar de mensen die in mijn coupé zitten. Ik let op wat ze doen en hoe ze eruitzien. En ik denk: die mensen zijn belangrijk. Dat zijn degenen die, als het weer gebeurt, je hand vasthouden."

9/11 gaat nooit meer weg

Michiel Vos is correspondent in New York.

9/11 has never gone away", zei mijn Amerikaanse vrouw toen ik haar vertelde over 'Brussel'. 9/11 bleef sinds die fatale dinsdag in september 2001 meteen kleven als het ultieme etiket van een veranderd New York. Mijn vrouw zag de World Trade-torens die ochtend vallen vanaf het dak van haar appartementsgebouw in The Village, zo'n twee kilometer verder op het eiland Manhattan. Ik woon daar nu om de hoek.

9/11 werd een naam, een ding dat van alles kwam te betekenen en steeds terugkomt, op de meest uiteenlopende manieren: in je dagelijks leven, wanneer je tv kijkt of geen tv kijkt. Wanneer je denkt een 'verdacht' iemand te zien in de metro. Wanneer er iets gebeurt in een andere stad, of dat nu Parijs of Brussel is...

Wanneer je moet beslissen wanneer je je kinderen vertelt over 9/11. Wanneer New Yorkers om je heen de Marseillaise zingen onder de Washington Square Arch en bloemen leggen en je 8-jarige vraagt: "What are those people doing?" Wanneer je besluit dat je hem het moment laat zien waarop George Bush in die week van 9/11 met bullhorn in de hand en zijn arm om de brandweerman riep dat de VS snel zouden terugslaan...

Michiel Vos.Beeld kos

Wanneer je uitlegt wie Donald Trump precies is als hij zegt dat er geen moslims meer naar de VS mogen komen. Wanneer je moet toegeven dat diezelfde Trump zeer terecht zei tegen Jeb Bush dat diens broer ons niet veilig hield tijdens 9/11. Dat dat gezegd moet kunnen worden. Wanneer je erachter komt dat je via via iemand kende die die dinsdagochtend aan het werk was in de Noordtoren...

Jullie krijgen wat wij kregen: een naargeestig debat over de plek van de islam in de samenleving, over de rol van veiligheidsdiensten, over wie en wat verdacht is. Je krijgt media die te ver doorgaan maar tegelijkertijd ook een honger naar informatie stillen. Je krijgt je liberal vriend die na 9/11 vertelt dat het tijd is to kick some ass.

Je krijgt een Belgische variant van de idiote freedom fries. Je krijgt solidariteit onder stadsbewoners, die blik op straat wanneer je elkaar aankijkt en denkt: wij weten wat het is, wij hadden de torens, jullie hebben je nachtclub of de vertrekhal op het vliegveld.

Sommigen op rechts zullen het uitbuiten en sommigen op links zullen naïef overkomen. Wij deden precies hetzelfde: we maakten kolossale fouten (Irak), maar stuurden bijvoorbeeld ook meer als soldaten verklede agenten de straat op.

Be alert and have a safe day is nu de standaard afsluiting van boodschappen via de luidspreker in de metro. Duitse herdershonden en geïnspecteerde tassen zijn onderdeel van sommige ochtendritjes in de metro. Meer politie en meer inlichtingendiensten is het antwoord en ook het debat in de politiek. En later, veel later wellicht, een grap van een komiek.

9/11 gaat nooit meer weg. It's part of life. Welcome to the club.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234