Donderdag 25/04/2019

Gent Gestolen paneel

85 jaar na diefstal zijn er geen ernstige sporen meer naar verdwenen paneel Rechtvaardige Rechters

De rechtvaardige rechters, het paneel linksonder, werd in 1934 gestolen in Gent. Beeld Marc Baert

85 jaar na de diefstal van de Rechtvaardige Rechters uit de Gentse Sint-Baafskathedraal zijn er vandaag geen ernstige sporen naar het verdwenen paneel van het Lam Gods. De folklore rond de diefstal blijft leven in Gent, maar het gerecht beschouwt recente theorieën van amateurspeurders meer en meer als vergezocht en ongeloofwaardig. De laatst gelanceerde piste, die het paneel in een waterput in de buurt van de kathedraal situeert, lijkt in dat rijtje te passen.

Het paneel de Rechtvaardige Rechters van ‘De aanbidding van het Lam Gods’ van de gebroeders Van Eyck werd in de nacht van 10 op 11 april 1934 gestolen uit de Vijdt-kapel van de Gentse Sint-Baafskathedraal. Ook de grisaille van Johannes de Doper werd ontvreemd, maar die werd later terugbezorgd. De Rechtvaardige Rechters zijn nu 85 jaar spoorloos, maar het gerechtelijk onderzoek naar de kunstroof loopt nog altijd.

Vorige maand lanceerde een Gentse stadsgids een nieuwe piste, waarbij hoofdverdachte Arsène Goedertier het paneel in een waterput nabij de kathedraal zou laten zakken hebben. De amateurspeurder stelde in De Gentenaar dat het verhaal van Reinaert de vos de sleutel vormt in de afpersingsbrieven van Goedertier. Via cryptische omschrijvingen in de laatste, nooit verzonden afpersingsbrief zou de vindplaats zich op 152 stappen van de kathedraal bevinden, in de waterput.

Weinig enthousiasme

De Gentse afdeling van het parket Oost-Vlaanderen liet weten dat elke tip over de diefstal ernstig onderzocht wordt, maar bij de huidige onderzoekers is er weinig enthousiasme voor de nieuwe tip. “Men probeert de puzzels van Goedertier in elkaar te doen passen, maar het wordt meer en meer vergezocht”, klinkt het. Als de piste zonder grote werken kan afgevinkt worden zal er misschien gezocht worden, maar er wordt weinig verwacht van het spoor.

Het meest in het oog springende speurwerk in opdracht van het parket gebeurde in september vorig jaar aan de Kalandeberg in Gent, waarbij er met een scantoestel gezocht werd naar een ruimte onder de grond waar het paneel zou kunnen liggen. De scan kwam er na een een tip van auteur Marc De Bel, die in het kader van een jeugdboek met amateurspeurder Gino Marchal de vindplaats suggereerde, ook via geforceerde hypothesen op basis van de afpersingsbrieven. Het pleintje ligt op wandelafstand van de Sint-Baafskathedraal en in 1932 zouden er rioleringswerken geweest zijn. Goedertier zou het paneel in een onderaardse koker of gang kunnen verborgen hebben, stelden de auteurs, maar het onderzoek leverde geen aanwijzingen op dat er zich een koker onder de grond bevond.

Dood spoor

Bij de 80ste verjaardag van de diefstal was er een heropleving van de aandacht voor het schilderij, nadat het VRT-journaal opende met de melding dat ze een getuigenis hadden “waaruit blijkt dat het paneel nog altijd bestaat en dat het bewaard wordt door een vooraanstaande Gentse familie”. De erfgenamen durven er niet mee naar buiten te komen uit vrees voor een schandaal, aldus de VRT, die zich baseerde op historicus Paul De Ridder, die met verklaringen van de overleden professor Grondwettelijk Recht Robert Senelle naar het gerecht was gestapt.

De onderzoeksrechter voerde toen een onderzoek naar heling en liet een aantal mensen van de genoemde familie verhoren, maar er waren geen concrete aanwijzingen naar het paneel. Nabestaanden van August De Schryver, de christendemocratische politicus die in de jaren 30 minister was en al eerder in de zaak genoemd werd, lieten na de verklaring van De Ridder weten dat het paneel niet in hun bezit is. Het onderzoek moet officieel nog door de raadkamer afgesloten worden, maar het bleek ook een dood spoor.

Mogelijk duiken volgend jaar enkele nieuwe theorieën op. De toeristische diensten houden het mysterie intussen in leven en vragen bezoekers om mee te zoeken naar het paneel. Zo krijgen reizigers op Brussels Airport de boodschap ‘Why not solve a mystery? Help us find our missing artwork’ te zien. 2020 wordt het Van Eyckjaar, met vanaf 1 februari de tentoonstelling ‘Van Eyck. Een optische revolutie’ in het Museum voor Schone Kunsten Gent. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.