Woensdag 13/11/2019

800 miljoen euro verlies door spookfacturen

Spooknota's, valse facturen, claims voor onbestaande reclamegidsen. De totale economische schade ervan wordt geschat op minstens 800 miljoen euro, blijkt uit een rapport dat De Morgen kon inkijken. Vandaag komen de betrokken ministeries samen voor overleg.

Het logo oogt professioneel, zelfs herkenbaar. Er is een aanrekening, met een omschrijving van product of dienst. Uiteraard een adres, en rekeningnummer. Te betalen: 240 euro. Nietsvermoedend zet u uw handtekening. Er wachten immers nog tientallen onbeantwoorde brieven en facturen.

Die brief op uw bureau ziet er dan misschien wel doodgewoon uit, in de praktijk is het een gewiekst voorbeeld van zogeheten 'acquisitiefraude'. Onder meer het Benelux Bureau Intellectuele Eigendom uit Den Haag zag zijn logo zo al veelvuldig misbruikt. Nepfacturen met swingende bedrijfsnamen als TM-Collection, of European Patent and Trademark Register zijn legio.

Liefst 80 procent van de ondernemers in de Benelux werden de voorbije drie jaar gemiddeld vier keer per jaar geconfronteerd met dergelijke spooknota's (valse facturen, malafide claims voor reclamegidsen, valse domeinnamen, phishingpraktijken). Dat blijkt uit een onderzoek van de Benelux Unie, een intergouvernementele organisatie.

"Nietsvermoedende bedienden die de ene factuur na de andere te slikken krijgen zetten zonder argwaan hun handtekening, of storten het bedrag", zegt Luc Willems, adjunct-secretaris generaal van het Benelux-secretariaat. "De bedragen zijn meestal net niet te hoog om onraad te ruiken of een verdere controle uit te voeren."

En dus tekent de zaakvoerder voor een bedrijfsgids die nooit verschijnt, of een software-update die nooit komt.

Ook scholen

Alleen ontbreekt het aan een juridisch kader dat adequaat tegen deze criminaliteit kan worden ingezet, zegt Luc Willems. Nochtans gaat het verspreid over een enorme som. Uit het onderzoek van het secretariaat-generaal wordt de economische schade op 800 miljoen euro tot 1 miljard euro geschat, voor de Benelux alleen. De gemiddelde schade per bedrijf is zowat 5.000 euro.

Bovendien zijn deze cijfers allicht nog een grove onderschatting. Tal van bedrijven weten vaak niet eens dat ze slachtoffer zijn van een fraude. En van zij die het wel weten doet het gros geen aangifte. "De bedragen zijn dermate klein dat het niet opweegt om een advocaat onder de arm te nemen. De boodschap die de gedupeerden ook vaak krijgen is dat het voor het gerecht geen prioriteit is, en bijgevolg slikken ze de bittere pil", weet Willems. Ook scholen, ziekenhuizen of openbare besturen zijn slachtoffer van dergelijke oplichterij.

Bijna de helft van de schade is grensoverschrijdend, waarbij in 46 procent van de gevallen de fraudeur in een ander land was gevestigd. In tegenstelling tot wat vaak vermoed wordt is het gros van die malafide bedrijven niet gevestigd in 'verwegistan', maar wel in een Europese lidstaat (87 procent). Bij sommige praktijken tekenen de ondernemers een contract waardoor ze soms voor langere tijd vasthangen aan een factuur, terwijl overduidelijk blijkt dat daar geen dienst of product tegenover staat.

"Ons advies is om nooit te betalen", zegt Jan Molema, hoofd van de dienst Benelux-Markt. "Als de tegenpartij het tot een rechtszaak wil laten komen, moeten ze maar dagvaarden. Soms spelen ze het spel erg agressief." Dat ruim 12 procent van de ondervraagde ondernemers één of meerdere frauduleuze facturen wel betaalde toont het perfide van het systeem aan. "Die malafide bedrijven mikken natuurlijk zo breed mogelijk. Er zitten er altijd tussen die bijten. Het is een potentiële goudmijn, met weinig risico." En dat moet veranderen.

Vandaag trommelt Luc Willems en zijn team de betrokken ministeries van de Benelux samen. Ze zullen er het rapport met de omvang van de fraude bespreken. "We zullen ook een rist aanbevelingen doen om de praktijken een halt toe te roepen. Dat is een expliciete vraag die het comité van ministers ons heeft opgedragen nadat verschillende werkgeversfederaties aan de alarmklok hingen."

De mogelijkheden om effectiever op te treden zijn er. Jan Molema: "De banken hebben toezicht op waar de sommen geïnd worden, of waar de rekeningen geopend zijn. Ook een betere voorlichting en vooral een effectievere gecoördineerde repressie op Benelux-niveau moet tot de mogelijkheden behoren. Het gevoel van machteloosheid dat nu heerst moet eruit."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234