Zaterdag 15/08/2020

‘600 mensen overtuigen in te leveren is veel moeilijker dan er 40 ontslaan’

“Wij voelen ons zeer goed bij Concentra”, aldus Marc Vangeel (47), een van de drie gedelegeerd bestuurders van de Limburgse mediagroep. Er verschijnt een grote glimlach op het gezicht van de burgerlijk ingenieur wanneer hij dat vertelt. “Er wordt soms over ons gesproken als ‘de mannetjes van Limburg’, maar zelf voelen we dat zo niet aan. Als we klinken zoals Calimero, dan doen we alsof, omdat dat soms in ons voordeel werkt.”Vangeel kwam samen met Willy Lenaers en Robert Cueppens aan het hoofd van de groep te staan toen Peter Baert, telg van de familie Baert die nog altijd meer dan 90 procent van de aandelen van het bedrijf bezit, in 2000 onverwacht opstapte en naar Italië trok. Het trio zette het project verder dat hij had uitgetekend, waardoor Concentra anno 2009 veel meer is dan Het Belang van Limburg en Gazet van Antwerpen. Het bedrijf heeft een nog nauwelijks te overschouwen portfolio, waarin naast Metro en het radiostation Nostalgie ook regionale zenders als TV Oost, ATV en TV Limburg zitten. Drie weken geleden lanceerde Concentra met Acht, waarop zowat al de beste tv-series aller tijden worden uitgezonden, voor het eerst een nationale, digitale tv-zender. Daarom heeft Vangeel gezelschap meegebracht naar de afspraak. De officiële titel van Ernest Bujok (55) luidt ‘business unit manager Concentra Media’. In mensentaal: de initiatiefnemer en coördinator van alle audiovisuele projecten van de groep.

Dinsdag hebben de ruim zeshonderd werknemers van Concentra massaal een maatregel goedgekeurd waardoor ze 2,5 procent van hun brutoloon moeten inleveren. Hoe hebt u hen zover gekregen?

Marc Vangeel: “Wij hebben nooit over een herstructurering gesproken. Wel over een toekomstplan. We hebben een aantal strategische projecten uitgezet. Tegen het personeel hebben we eerlijk gezegd: ‘We vermoeden dat die het bedrijf veel zullen bijbrengen, al kunnen we nu natuurlijk niet voorspellen hoeveel.’ We hebben daarvoor een collectieve inspanning gevraagd, maar dat is maar een klein deel van de totale inspanning van het bedrijf. Met die maatregel besparen we bij het personeel vier miljoen euro gespreid over drie jaar, terwijl we dit jaar alleen al acht miljoen euro besparen.”

Denken die mensen niet: ‘Kunnen jullie niet wachten met een nieuwe website en een nieuwe tv-zender, in plaats van aan ons geld te knibbelen’?

Vangeel: “Dat is geen goed idee. Je moet investeren in periodes van laagconjunctuur, want je hebt sowieso tijd nodig om bereik en naambekendheid voor een nieuw medium te genereren. We kunnen beter klaar zijn met dat huiswerk als er opnieuw een hoogconjunctuur is, dan moeten we dat dan niet meer doen. Metro is daar een mooi voorbeeld van. We hebben die krant gelanceerd in oktober 2000. Een slechter moment kon haast niet, want de beurzen waren net gecrasht na het openbarsten van de dotcombubble en nadien ook nine eleven. Maar toen de markt zich in 2004 herpakte, stond Metro er. Onze werknemers volgen ons ook, omdat we altijd erg open over de toestand van het bedrijf gecommuniceerd hebben. Ze weten wat goed en wat niet goed draait. Ze begrijpen dan ook de ingrepen die soms nodig zijn.”Ernest Bujok: “Ze beseffen ook dat het vandaag niet zo slecht leven is, zolang je je job niet verliest. Reizen, benzine, belastingen op bouwen... dat is allemaal goedkoper geworden. Door de jobkorting en de indexering verdient ons personeel nog altijd meer dan vorig jaar, ondanks die maatregel. Onze mensen zijn niet dom. Ze maken hun rekening en denken: ‘Als ik mijn werk niet verlies, valt het allemaal wel mee.’ Maar zeshonderd mensen overtuigen loon in te leveren is veel moeilijker dan er veertig ontslaan, want dan hoef je alleen maar een gevecht met die veertig te voeren.”

Een ander cliché zegt dat je in tijden van crisis vooral met je corebusiness moet bezig zijn. Vormen Gazet van Antwerpen en Het Belang van Limburg niet de corebusiness van Concentra?

Vangeel: “Niet alleen, neen. Concentra is actief in verschillende domeinen. Gedrukte media vormen er daar één van. Jaren geleden al hebben we audiovisuele media als een kerncompetentie van het bedrijf omschreven, omdat we daar veel mogelijkheden en groei in zien. Ooit kopen we misschien nog een krant, maar ik zie ons geen nieuwe meer lanceren, omdat dat in die markt niet meer mogelijk is. In de audiovisuele markt zie ik wel nog veel mogelijkheden.”Bujok: “Wat de meeste mensen niet weten, is dat bijvoorbeeld ATV veel meer winst maakt dan De Morgen, terwijl dat dé kwaliteitskrant van Vlaanderen is. Als uitgever is het natuurlijk bon ton om te kunnen zeggen dat vtm, De Morgen of De Standaard tot jouw portfolio behoren, terwijl het niet sexy is om met regionale televisie bezig te zijn. Toen wij daarmee begonnen, tien jaar geleden, had Roularta vijf regionale zenders. Nu hebben ze er nog anderhalve (WTV/Focus, BDC) en ook met die hebben ze het niet gemakkelijk. Ze hebben niet zoals wij gedacht: ‘Dit medium gaan we uitbouwen.’ Wij hebben daar onze beste mensen op gezet. Vijftien jaar geleden waren de hoofdredacteurs van alle regionale zenders nog-net-niet-gepensioneerde“Dat was ook zo toen we Acht lanceerden. Ik heb gezegd: ‘Als niet het hele bedrijf hierachter staat, wachten we beter nog wat.’ Daarop antwoordde iedereen dat we vooruit moesten en dat we het nu moesten doen. Maar we maken dan ook het goedkoopste tv-station ter wereld. Vorige week vroegen ze me in Los Angeles nog hoe we zo’n zender met zo’n budget konden opstarten. Het project kan mislukken, maar als het wel lukt, dan kan het alleen maar mooier worden. Vergelijk het met een huis kopen tegen een hoge rentevoet. Kun je dat, dan zit je goed, want die rentevoet kan alleen maar dalen.”

Christian Van Thillo, gedelegeerd bestuurder van De Persgroep, zei dat de crisis niet in een U-curve zal evolueren, maar eerder in een L-curve. Denkt u dat ook?

Vangeel: “Ja. Het zal nog altijd wel een U-curve worden, maar in sommige markten zal het tweede been niet meer even hoog zijn als het eerste. Een aantal andere ontwikkelingen die al bezig waren, worden daarentegen wel versneld. Alles wat op breedband en mobiele toepassingen gebaseerd is, zal zo’n versnelling kennen. Technologie is nooit de essentie maar soms wel een aansteker van wat er in de economie gebeurt. We overschatten de invloed van technologie op korte termijn op onze business, maar we onderschatten de invloed gespreid over tien jaar. Als we iets nieuws zien, denken we: ‘Hola, nu gaat alles veranderen.’ Terwijl je de grote bewegingen pas over een periode van tien jaar onderscheidt. Midden jaren negentig is het internet opgekomen, maar meer dan tien jaar later en na deze crisis zal het een essentiële impact op onze manier van leven hebben.”

Zal de looninlevering voor Concentra volstaan om de crisis te overleven?

Vangeel: “Met wat we vandaag weten wel. Herstructureren doe je niet zomaar. Geen enkel mediabedrijf hoopt in 2009 nog een goed jaar te hebben. Dat is onmogelijk. Maar het komt er wel op aan om je strategie vol te houden. Herstructureren is ook niet altijd een goede optie, want dat kost veel geld en je hebt er pas een stuk later het rendement van. Wij willen nú investeren. Ik wil vandaag geen 100.000 euro betalen voor elke persoon die het bedrijf moet verlaten, want dat geld wil ik investeren in onze projecten.”

Zegt u met die maatregel niet tussen de lijnen dat u al uw personeel nodig hebt? Dat er eigenlijk niemand op overschot zit?

Vangeel: “Dat is een giftige vraag. Op zijn minst zijn Ernest en ik al te veel, want wij hebben blijkbaar nog de tijd om een interview te geven. (lacht) Ons bedrijf is opgebouwd rond verschillende business units en die hebben elk hun eigen levenscyclus. Onze kranten willen we stap per stap beter maken met steeds minder kosten. Dat zeggen we al vijf jaar, dus daar heeft de crisis niets mee te maken. Personeel is iets dynamisch. De grote uitdaging voor bedrijven is om mensen te laten evolueren. Ik ben altijd blij als iemand de overstap maakt van print naar online of naar audiovisueel, of andersom. Op die manier ontwikkelen mensen hun carrière. Je kunt niet aan je mensen vragen dat ze flexibel moeten zijn als je hen vervolgens tegenhoudt wanneer ze binnen een andere tak van het bedrijf een nieuwe opportuniteit zien.”Bujok: “Ik heb niets liever dan dat iemand van de kranten zegt dat hij graag eens tv zou maken. Ten eerste zijn dat vaak betere journalisten. Ten tweede bestaat er toch niet echt een vak ‘tv-journalist’. Daar is geen opleiding voor, je leert het al doende. Hoe meer mensen van de krant dat willen leren, hoe beter voor de tv-journalistiek. Het probleem is dat veel krantenjournalisten denken dat iets niet bestaat als het niet op papier staat. Die gedachte is achterhaald. Maar hen dat uitleggen is hetzelfde als aan een Italiaan uitleggen dat hij niet kan koken. Het is ook het minst vanzelfsprekend bij oudere werknemers. Je kunt tegen iemand van 55 niet zeggen: ‘Twintig jaar lang heb je goed gewerkt, maar door de moderne technologie ben je achterop geraakt en dus kun je beter thuis blijven.’ Je moet een manier vinden om met de seniors in je bedrijf om te gaan. Dat is niet altijd makkelijk, want vaak zijn het nurken. Mochten ze zelf hun soms koppige karakter wat aanpassen, dan zou je als bedrijf veel plezier beleven aan hun expertise. Bij jonge mensen is het andersom. Als een gast van 27 niet functioneert, dan zeg ik hem: ‘Je bent nog jong, doe jezelf een plezier en ga ergens anders werken.’ Door de crisis ligt dat minder voor de hand, want er is niet meteen elders werk en je kunt ook geen goede ontslagvergoeding meegeven. Je moet dat doen wanneer het met de economie goed gaat. Ik hoop dat ze mij ook op tijd zullen zeggen: ‘Ernest, het is op, je begint jezelf te herhalen.’ Alstublieft, zeg het mij, en dan ben ik weg. Ik hoop dat veel mensen zichzelf nu beginnen af te vragen wat ze eigenlijk aan het doen zijn. Als er bij De Morgen vijftien mensen moeten vertrekken, dan moeten de anderen zich toch afvragen: ‘Rendeer ik zelf nog wel genoeg? Word ik niet de volgende? Zou ik niet een tandje moeten bijsteken?’”

Metro moet enkel van advertenties leven. Heeft die krant het nu niet enorm moeilijk?

Vangeel: “Tv en radio leven ook hoofdzakelijk van advertenties. Ik heb geen glazen bol, maar ik heb goede hoop dat Metro dit jaar zwarte cijfers schrijft, weliswaar minder dan vorig jaar.”

Maakte Metro vorig jaar dan winst?

Vangeel: “Natuurlijk. Geen enkele van onze mature producten schrijft rode cijfers, enkel de start-ups. Wij zijn niet gemaakt om verlies te maken. Metro kan vandaag voor adverteerders een zeer goede prijs-kwaliteitofferte maken. Adverteerders krijgen prima bereik tegen een erg competitieve prijs. Daarom kan die krant nu standhouden. In tijden van crisis keert men terug naar de vertrouwde merken en Metro is er daar ondertussen een van geworden.”Bujok: “Metro wordt ook goedkoop gemaakt. Het is precies zoals Ryanair. Het heeft maar één doel: de treinreiziger bedienen in een korte tijdsspanne.”Vangeel: “Metro moet vasthouden aan zijn concept. Het zou een strategische fout maken als het de pretentie heeft om te concurreren met de bestaande dagbladen. Dan kom je in hun businessmodel terecht en ben je je voordeel kwijt. Metro komt niet in de plaats van de dagbladen, het is aanvullend. Dat betekent niet dat de krant niet af en toe opgefrist moet worden. Het moet zijn doelgroep volgen. Jonge mensen van vandaag zijn niet dezelfde als die van tien jaar geleden.”

Concentra staat in de Vlaamse mediawereld al jaren synoniem voor grote regionale merken. Metro is een nationale krant, Nostalgie een nationale radiozender en vandaag.be en Acht hebben de ambitie om respectievelijk een nationale nieuwssite en tv-zender te worden. Wilt u steeds meer een nationale speler worden?

Vangeel: “Natuurlijk. We hebben de competentie van regionale media. Die breiden we uit. In Belgisch Limburg doen we dat par excellence en in de regio Antwerpen doen we goed ons best. Ook in Nederlands Limburg en Nederlands Brabant proberen we nu het beste mediahuis te zijn. Daarnaast willen we themamedia uitbouwen. Metro, Nostalgie en Acht zijn daar mooie voorbeelden van.”Bujok: “Om een lokale tv-zender in Dendermonde op te starten, moet je kleinschalig denken. Als je op dezelfde manier een nationaal product kunt maken, dan heb je altijd succes. Het probleem met de meeste uitgevers is dat ze een lokaal project op de zogenaamd lokale manier doen. Starten ze een nationale zender op, dan zoeken ze zogenaamde nationale mensen: mensen die voor bijvoorbeeld VRT of vtm werken. Maar durf je nationale tv maken met mensen die dat nooit eerder gedaan hebben, dan kun je dat op een nieuwe, andere manier doen. Bij kranten is dat ook zo. Wij hebben Metro gemaakt op dezelfde manier als waarop we bijvoorbeeld de ‘Gazet van Hasselt’ zouden hebben gemaakt: een nieuw product, met jonge mensen, met een goede distributie, zonder ons te laten afleiden door de anderen... Zoals ze in de rest van het land soms over ons, Limburgers, praten, zo praten ze in Nederland over de Vlamingen. Proberen we daar iets, dan vinden ze dat ‘leuk’, ‘fris’ en ‘vernieuwend’. Als De Persgroep erin slaagt om na de overname van PCM in Nederland daar kranten te maken op dezelfde manier als in Vlaanderen, dan kunnen ze daar veel geld verdienen.”Vangeel: “Als je de no-nonsenseaanpak van de Vlamingen kunt koppelen aan het koopmanstalent en het journalistieke talent van Nederland, dan ligt daar een geweldige opportuniteit.”

Is er nog geld binnen Concentra om de komende jaren grote stappen te zetten?

Vangeel: “Wij hebben onszelf verdubbeld in 1995. De Persgroep doet dat vandaag. Je moet ook realistisch blijven en jezelf geen molensteen om de nek hangen. Je moet overnames kunnen doen tegen de prijs die je ervoor wilt betalen. Op een bepaald moment strookten de prijzen niet meer met de economische realiteit. Vraag maar eens aan David Montgomery (topman van het Britse mediabedrijf Mecom, BDC) of hij niet een paar euro te veel betaald heeft voor Mediagroep Limburg in Nederland. Bujok: “De media is een business van opportuniteiten. Wij hadden graag de frequentie van 4FM gekregen. We hebben een dossier ingediend maar men heeft het ons niet gegeven. Toen kwamen de provinciale radio’s. We hebben de minister dat afgeraden en hem gezegd dat ze allemaal failliet zouden gaan. Hij heeft het toch gedaan. Dus hebben we de frequentie voor Antwerpen genomen. Een paar jaar later heeft de minister beseft dat het toch niet zo’n goed idee was en liet hij toe dat die provinciale radio’s konden samensmelten. Zo beschikken we na vijf jaar op zijn Belgisch klungelen toch nog over een bijna landelijke frequentie, waardoor we nu in optimale samenwerking met Corelio Nostalgie kunnen uitbouwen.”Vangeel: “In de media heb je soms veel geduld nodig. Je moet kunnen en durven wachten tot de bus nog eens voorbij komt. De bus van PCM is voor De Persgroep ook een paar keer voorbijgereden.”

Steekt het niet als Christian Van Thillo zo’n overname doet?

Bujok: “Christian Van Thillo is niet alleen uitgever maar ook eigenaar. Peter Baert kon destijds ook zeer snel beslissingen nemen. Als directie konden wij toen enkel denken: ‘Het is zijn geld, dus hij mag er mee doen wat hij wil.’ Nu moet zo’n beslissing naar de raad van bestuur en de aandeelhouders, waardoor je actieradius trager en beperkter is. Van Thillo kan naar Nederland rijden en meteen een deal sluiten. Dáár zijn we wel eens jaloers op, maar dat is nu eenmaal zo.”Vangeel: “Verder wensen we hem oprecht veel succes. Het zou niet goed zijn voor de hele Vlaamse uitgeverswereld als een van hen zich in Nederland aan zo’n project verslikt, want dan zouden de Nederlanders in de toekomst telkens met de Vlamingen lachen mochten ze daar een overname willen doen.”Bujok: “Wat De Persgroep met Het Parool heeft gedaan, heeft voor ons ook deuren in Nederland geopend. We hebben nu een goede reputatie als Vlaamse uitgevers. Dat was tien jaar geleden niet zo. Nu worden we regelmatig gebeld door Nederlanders die zeggen: ‘Jullie hebben daar een frisse kijk op.’”

Wat is de rol van de familie Baert binnen Concentra nog?

Vangeel: “Ze hebben een actieve rol in de raad van bestuur en volgen zeer goed wat er gebeurt. We hebben geen aandeelhouders die Concentra als een belegging bekijken. Bij de lancering van Acht hebben heel wat bestuurders de moeite genomen om tot daar te komen en iedereen goeiedag te zeggen, waarmee ze lieten zien dat het hen interesseert.”

Zou u het nog een familiebedrijf durven noemen?

Vangeel: “We hebben zeker nog die cultuur. Als we geen familiebedrijf waren geweest, dan was Metro onderweg gesneuveld. Dat is niet gebeurd omdat al onze aandeelhouders daarin bleven geloven. Dat kan alleen maar als zij ook inzicht in jouw business hebben en dat is zo met een familie die sinds jaar en dag de media volgt.”

De oplage van Gazet van Antwerpen daalt al jaren, weliswaar erg langzaam. Die van Het Belang van Limburg is al even lang status-quo. Zal dat zo blijven, of kunnen die oplages opnieuw stijgen?

Vangeel: “Een licht stijgende verkoop is zonder twijfel nog mogelijk, al is de ene regio de andere niet. Maar je moet daarin eerlijk zijn: het is een mature markt. De autoverkoop stijgt ook niet meer. In zo’n markt gaan de successen naar diegenen die het beste presteren. Dat moet je dus ambiëren, maar je moet geen businessplan opstellen waarin je schrijft dat Het Belang met 15 procent zal stijgen.”Bujok: “Je zou vandaag eens op het concept ‘krant’ moeten komen. Stel je voor dat je naar de raad van bestuur van je bedrijf stapt en zegt: ‘We gaan hout kappen. Dat gaan we pletten en we gaan er vellen van maken. We gaan journalisten stukken laten schrijven. Dat laten we op platen zetten. ’s Nachts drukken we die platen op papier, dat we met vrachtwagens naar winkels brengen, waar het verkocht wordt tussen acht uur ’s morgens en acht uur ’s avonds. Daarna halen we opnieuw op wat niet verkocht is.’ Ik denk dat ze jou in elk bedrijf door het venster gooien. De vraag is dus niet hoeveel kranten je verkoopt, maar wel hoeveel je gelezen wordt. En dan is de uitdaging geld verdienen met het ter beschikking stellen van wat je produceert. Vandaag wil niemand betalen voor video op het internet omdat we denken dat we niet voor tv betalen. We denken dat dat gratis is, terwijl we minstens 140 euro per jaar betalen voor ons kabelabonnement. Televisie evolueert steeds meer naar betaal-tv, omdat we zelf willen beslissen naar wat we wanneer en op welk apparaat bekijken. Dus zullen we ook betalen om naar video op het internet te kijken en om op die manier een artikel te lezen. Doen we dat niet, dan gaat iedereen failliet.”

Zullen we dan heel snel micropayments op nieuwssites zien opduiken?

Bujok: “Ik denk het wel. Net als bij de muziekindustrie zal het bij de nieuwssites een technologische ontwikkeling zijn die de situatie zal veranderen. Nu vraagt iedereen zich nog altijd af hoe we dat moeten aanpakken. Zullen we 0,01 eurocent per artikel vragen? Elke uitgever is bang voor de reacties daarover, dus is de eerste reactie: we moeten dit allemaal samen doen! Dat kan natuurlijk niet, want we zijn allemaal concurrenten van elkaar. Tegenwoordig moet je op bijna elke site betalen. Wil je jouw huis op het internet verkopen? Betalen. Wil je naar een datingsite? Betalen. eBay? Betalen. Voor alles moet je betalen, behalve voor nieuws. Omdat wij het nog allemaal gratis weggeven. Zo lang we dat doen, zal niemand een e-mail sturen om te vragen of hij alstublieft mag betalen voor die fantastische website.”Vangeel: “Ook hier geldt de theorie van Darwin. Het zal niet de sterkste of de slimste zijn die overleeft, maar wel diegene die ziet wat er gebeurt en zich het beste aanpast.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234