Zaterdag 01/10/2022

NieuwsAanslagen Brussel

600 kandidaat-juryleden voor terrorismeproces: tientallen hebben al excuus klaar

Rouwenden komen de dag na de aanslagen van Brussel samen op het Beursplein. In oktober gaat het monsterproces van start in oktober. Beeld EPA
Rouwenden komen de dag na de aanslagen van Brussel samen op het Beursplein. In oktober gaat het monsterproces van start in oktober.Beeld EPA

Vier maanden voor de start van het monsterproces over de aanslagen in Zaventem en Maalbeek hebben nu al tientallen kandidaat-juryleden een excuus gestuurd naar de voorzitter. ‘Negen maanden wegblijven van werk en vrienden is voor niemand eenvoudig.’

Bjorn Maeckelbergh

Veel informatie staat er niet op het document dat de 600 door het toeval gekozen mannen en vrouwen onder hun neus kregen van een gerechtsdeurwaarder, behalve dat ze op 10 oktober 2022 verplicht aanwezig moeten zijn “voor de samenstelling van het proces tegen Oussama Atar en anderen”. Bij veel mensen doet de naam niet meteen een belletje rinkelen. Maar wie Oussama Atar googlet, weet dat hij wordt beschouwd als een meesterbrein van de IS-aanslagen in Brussel. Het gaat dus om het monsterproces tegen de tien beschuldigden, van wie de bekendste Salah Abdeslam (32) is. Het proces in Brussel zal naar schatting minstens zes tot negen maanden duren. Als alles volgens plan verloopt, tenminste.

Ter vergelijking: het assisenproces in Aarlen tegen Marc Dutroux en drie andere beschuldigden duurde ‘maar’ drie maanden. Daar werden toen twaalf effectieve en twaalf reserveleden gekozen uit 180 aangeduide burgers. Voor het proces in Brussel met tien beschuldigden en bijna duizend burgerlijke partijen worden er twaalf effectieve en 24 reserveleden gekozen uit 600 kandidaten, die door het lot zijn aangeduid. Je moet alleen tussen de 27 en 65 jaar zijn en geen strafrechtelijke veroordeling of een werkstraf van meer dan 60 uren meeslepen.

Luc Hennart van het hof van beroep in Brussel. ‘Wie zegt dat hij langdurig ziek is of in het buitenland moet zijn voor het werk, zal dat met stukken moeten staven. En dan nog heeft de assisenvoorzitster het laatste woord.’
 Beeld Photo News
Luc Hennart van het hof van beroep in Brussel. ‘Wie zegt dat hij langdurig ziek is of in het buitenland moet zijn voor het werk, zal dat met stukken moeten staven. En dan nog heeft de assisenvoorzitster het laatste woord.’Beeld Photo News

“De assisenjury moet een weerspiegeling van de maatschappij zijn. Het kan dus nooit de bedoeling zijn dat enkel werklozen en gepensioneerden de juryzitjes inpalmen, omdat zij zogezegd meer tijd en minder verplichtingen hebben”, zegt Luc Hennart van het hof van beroep in Brussel. “Maar ik besef dat er veel met lood in de schoenen zullen afzakken naar de dag dat de jury zal worden samengesteld.” Dat blijkt nu al uit de vele verzoeken van kandidaat-juryleden om vrijgesteld te worden. “Er zijn inderdaad veel mensen die al via e-mail of brief lieten weten dat ze niet kunnen komen. Om allerhande redenen. Maar de assisenvoorzitster heeft het laatste woord. Zij beslist of ze rekening houdt met de excuses of niet. Zeggen dat je het niet graag zou doen, zal niet volstaan.”

Afwezig: 25.000 euro

Gegronde redenen kunnen bijvoorbeeld zijn: langdurige ziekte of een eerder gemaakte afspraak met de werkgever dat je in het buitenland moet gaan werken. “Dat moet vanzelfsprekend altijd ondersteund worden door een attest”, benadrukt Hennart. Een baas die eigenlijk liever zijn personeelslid geen negen maanden kwijt wil, zal dat moeten hardmaken en staven. Cijfers over het aantal nu al binnengelopen excuses wil het gerecht niet vrijgeven. Volgens onze informatie gaat het om tientallen.

“Het zijn er meer dan normaal, maar het is een speciale zaak en net daarom zijn er nu ook 600 kandidaten geselecteerd”, zegt Hennart. Als de voorzitster geen groen licht geeft om thuis te blijven, moeten de kandidaat-juryleden verplicht op 10 oktober verplicht afzakken naar Brussel voor de samenstelling van de jury. De wet voorziet een boete tot 25.000 euro voor wie onterecht afwezig is. Alle kandidaat-juryleden kunnen aanspraak maken op een vergoeding van 12,03 euro voor die dag. Wie op minstens 5 kilometer van de assisenzaal woont, kan ook een verplaatsingskost van 0,5824 euro per kilometer indienen.

Dit wordt vermoedelijk ongeveer 9 maanden de nieuwe 'thuis' voor 12 juryleden en 24 reserveleden: de assisenzaal in de nieuwe Justitia-rechtbank op de voormalige NAVO-site. Beeld BELGA
Dit wordt vermoedelijk ongeveer 9 maanden de nieuwe 'thuis' voor 12 juryleden en 24 reserveleden: de assisenzaal in de nieuwe Justitia-rechtbank op de voormalige NAVO-site.Beeld BELGA

Plaats van afspraak is overigens uitzonderlijk niet het bekende Justitiepaleis op het Brusselse Poelaertplein, maar de nieuwe rechtbank Justitia op de voormalige NAVO-site. Wie gekozen wordt om daar effectief als jurylid of reservelid te zetelen, hoeft ook niet voor zijn inkomen te vrezen. De wet voorziet dat de werkgever de eerste vijf dagen betaalt en vanaf de zesde dag de wedde van zijn werknemer kan terugvorderen bij de FOD Justitie. Zelfstandigen krijgen per dag 1/220ste van hun netto jaarinkomen op de laatste belastingaangifte. “Bovenop hun normale wedde krijgen juryleden nog een extra vergoeding van 48,78 euro per procesdag”, zegt Hennart.

Gruwelbeelden

Minder goed nieuws: wie op maandag 10 oktober effectief tot de jury wordt uitgeroepen, heeft amper twee werkdagen om zijn werk, familiaal en sociaal leven voor de komende maanden te organiseren. Want donderdag 13 oktober is meteen al de eerste procesdag. Wat als tijdens het maandenlange proces bijvoorbeeld een naast familielid van een jurylid overlijdt of een jurylid ziek wordt? “De voorzitster heeft dan twee opties: het proces schorsen of het jurylid van zijn taak ontheffen en vervangen door een reservelid. Om alles wat menselijk te houden zal vrijdag ook geen proces- maar een echte vrije dag zijn”, zegt Hennart.

Dat wordt vermoedelijk geen overbodige luxe. Op de zittingen wordt de volksjury namelijk ook geconfronteerd met de meest gruwelijke details en beelden. Federaal procureur Frédéric Van Leeuw pleitte eerder al om de wet aan te passen en – zoals in Frankrijk – een terreurrechtbank op te richten met professionele rechters. Hij waarschuwde meerdere keren dat een volksjury een dergelijk proces niet aankan. “Alle beelden zullen daar worden getoond. Ik ben na de aanslagen ter plaatse gegaan en ben er nog niet goed van, ook al heb ik 20 jaar ervaring”, zei hij daarover. Van Leeuw wees erop dat er tienduizenden schuldvragen zullen worden gesteld. De politiek volgde de wanhoopskreet van de topmagistraat niet.

“Ik snap dat het niet eenvoudig wordt, maar mijn ervaring leert dat eens de trein vertrokken is, juryleden zich fantastisch van hun taak zullen kwijten”, zegt Luc Hennart.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234