Zaterdag 23/10/2021

600.000 vluchtelingen aan lot overgelaten

Kenia wil 'op de kortst mogelijke termijn' zijn twee grote vluchtelingenkampen sluiten. Het gaat om Dadaab in het oosten, waar ruim 400.000 Somaliërs verblijven, en Kakuma in het noorden, waar vooral Zuid-Soedanezen wonen. Internationale hulporganisaties hebben kritisch gereageerd op het besluit.

De hoogste ambtenaar op het ministerie van Binnenlandse Zaken liet vrijdag in een verklaring weten dat Kenia "wegens het nationale veiligheidsbelang" heeft besloten niet langer vluchtelingen te willen opvangen. De verantwoordelijkheid voor de "humanitaire noden" die hiervan het gevolg zullen zijn, is aan de internationale gemeenschap.

De afgelopen kwarteeuw heeft Kenia aan zeker 600.000 vluchtelingen uit de regio onderdak geboden. De meeste hulp voor deze mensen kwam en komt van internationale organisaties als de UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties. Kenia zegt zijn eigen kantoor voor de registratie van vluchtelingen al te hebben gesloten.

Het besluit van het ministerie volgt op een melding, eerder vorige week, over een vermeend complot van Islamitische Staat (IS) om in Kenia een grote biochemische aanval met antrax uit te voeren. Heldere bewijzen zijn hiervoor nog niet gegeven. Eerdere aanslagen in het land kwamen vooral voor rekening van Al Shabaab, de van oorsprong Somalische islamitische terreurbeweging.

Vorig jaar eiste Al Shabaab de verantwoordelijkheid op voor een aanslag op de universiteit van Garissa, niet ver van het vluchtelingenkamp Dadaab. Daarbij kwamen 147 studenten om het leven. Ook toen liet Kenia weten zijn kampen per direct te willen sluiten. Na overleg met de VN werd besloten tot een geleidelijke terugkeer van vluchtelingen.

'Zware last'

Tot nu toe zijn slechts zo'n 4.200 Somalische vluchtelingen naar hun land teruggegaan. De belangrijkste reden hiervoor is de onveiligheid in grote delen van Somalië. Kenia is medeondertekenaar van internationale verdragen die stellen dat vluchtelingen niet mogen worden gedwongen naar onveilige gebieden terug te keren.

Maar Kenia zelf zegt nu dat de vluchtelingen uit de regio een "zware last" vormen voor de economie, de veiligheid en het milieu van het land. Met name het Dadaab-kamp, op zo'n honderd kilometer van de grens met Somalië, zou een plek zijn waar Al Shabaab makkelijk infiltreert. Tot arrestaties heeft dat overigens zelden geleid.

De VN hebben nog niet op de jongste verklaring van Kenia gereageerd. In de loop der jaren zijn Dadaab en zeker Kakuma van kampen uitgegroeid tot steden, met winkels, restaurants en talloze andere kleinschalige voorzieningen, en met bewoners die vaak geen ander leven hebben gekend dan het leven in de opvangplaatsen.

Volgens Amnesty International is daarom ook sprake van een "roekeloos besluit" van Kenia. Met de onvrijwillige terugkeer zouden levens in gevaar worden gebracht, iets waarmee Kenia zijn internationale verplichtingen zou schenden. Amnesty meent dat veel vluchtelingen na al die jaren feitelijk Keniaanse burgers zijn geworden.

Artsen Zonder Grenzen verzoekt Kenia eveneens op het besluit terug te komen. De mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch zegt dat Kenia mensen aan wie het land eerder bescherming heeft beloofd, niet de rug mag toekeren. Bewoners van het kamp in Dadaab laten weten dat zij de opvangplek als hun thuis beschouwen. "We weten niet waar we anders heen zouden moeten."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234