Zondag 06/12/2020
Een verkeerstoren van Skeyes.

Skeyes

6.700 euro bruto en een hoop voordelen: toch zijn luchtverkeersleiders ‘ziek’

Een verkeerstoren van Skeyes.Beeld BELGA

Ze krijgen een basisloon van 6.700 euro bruto, hebben een 35-urenweek en worden beschermd door een statuut met veel privileges. Toch zijn de ‘zieke’ luchtverkeersleiders het beu om afgeschilderd te worden als egoïsten. Hebben zij een punt?

“Ik heb genoeg van journalisten die altijd de arme gegijzelde passagier in de vertrekhal interviewen”, zegt een ervaren luchtverkeersleider van Skeyes anoniem. Echt enthousiast is hij niet om zijn verhaal te doen, maar het moet. In de perceptiestrijd rond Skeyes dreigen de luchtverkeersleiders immers het onderspit te delven. Meer en meer worden ze beschouwd als een bende verwende egoïsten. “Onterecht”, klinkt het.

Lees ook

Politiek geduld met luchtverkeersleiders raakt op: minister overweegt monopolie te doorbreken

Er zijn twee soorten luchtverkeersleiders: zij die vanuit een verkeerstoren aan de luchthaven vliegtuigen begeleiden bij het landen en opstijgen, en zij die vanuit het CANAC-hoofdkwartier in Steenokkerzeel over gans het land overvliegende piloten aansturen. Tot voor kort gold: pas als je voldoende ervaring hebt opgedaan in de toren, kan je doorschuiven naar het echte werk in Steenokkerzeel.

De laatste maanden melden vooral luchtverkeersleiders uit Steenokkerzeel zich ziek. Daar is het personeelsgebrek dan ook het grootst. Het aantal verkeersleiders hangt er rond de 75, terwijl er zo’n 100 moeten zijn. Resultaat is dat collega’s die wel komen opdagen hun recuperatiedagen niet meer kunnen opnemen. Ze krijgen ook veel opeenvolgende en wisselende shifts voorgeschoteld.

Geldjagers

Eén ding staat vast: geld is niet het probleem. Tijdens hun opleiding van twee jaar krijgen ATCO’s, of Air Traffic Controllers, een brutoloon van 2.000 euro. Niet slecht voor iemand die enkel een middelbaar diploma nodig heeft. Zodra ze de opleiding hebben overleefd, starten ze aan een basisloon van 6.700 euro bruto. Dat stijgt naargelang de anciënniteit en wordt verhoogd met allerlei premies.

Money is not the problem”, bevestigt een vakbondsman die vanwege de lopende bemiddeling tussen personeel en directie anoniem wil blijven. “De directie heeft twee weken geleden meer dan 1.000 euro bruto per nacht beloofd aan elke werknemer die zich vrijwillig aandiende voor een nachtshift. Iedereen heeft geweigerd.” Anderen beweren dat collega’s elkaar onder druk zetten om niet op het aanbod in te tekenen.

“Het grote probleem is de werkdruk”, zegt de verkeersleider. “Ik werk deze week 49 uur.” Op maandag draaide hij een late shift. Vervolgens was het laat, laat, laat en dag. Dit weekend volgen nog een late en een vroege shift.

Zeven dagen op zeven: het is volgens de vakbonden vaste prik. “Er zijn mensen die zelfs 16 dagen na elkaar werken”, zegt Kurt Callaerts van de christelijke vakbond ACV Transcom. “Sommigen worden daarvoor onder druk gezet door hun baas. Al zitten er ook geldjagers tussen. Zij kiezen er zelf voor om zoveel mogelijk te werken, maar vroeg of laat komen ze zichzelf tegen. Hun lichaam geeft uiteindelijk op.”

Koelbloedig

Normaal is uitrusten geen probleem, want luchtverkeersleiders werken in een 35-urenweek. Dan nemen ze gewoon recuperatie, toch? “Dat is net het probleem”, zegt de luchtverkeersleider. “Sinds enkele maanden worden onze overuren op een hoop gegooid. En wij moeten verplicht kiezen: ofwel laten we ze uitbetalen, ofwel stapelen we ze op om sneller op pensioen te gaan. Maar daar zijn we nu niets mee.”

Het is een van de redenen waarom de vakbonden bij Skeyes nu al maanden waarschuwen dat de directie met vuur speelt. Als ze in dit sociaal conflict niet snel plooit, zo lijkt het, vallen er binnenkort slachtoffers. Een mens zou voor minder thuisblijven tijdens de vakantie. Maar hoe terecht is hun onverzettelijkheid in dit conflict? Is het leven van een ATCO echt zo zwaar?

Dat luchtverkeersleiders een grote verantwoordelijkheid dragen, betwist niemand. Op elk moment moeten ze in luttele seconden koelbloedig kunnen ingrijpen. Een fout wordt zwaar afgestraft. Vandaar dat ze tijdens hun opleiding zware medische, technische en psychologische testen moeten doorstaan. De verkeerstoren is niet voor doetjes.

Maar tegenover die stress staan voordelen waarover de vakbonden niet altijd even openlijk communiceren. Zo beschouwen zij een nachtdienst van tien uur ’s avonds tot acht uur ’s ochtends als twee gewerkte dagen, hoewel het om één shift van tien uur gaat. “Dat is een overblijfsel van een sociaal akkoord dat in de jaren 80 onder Jean-Luc Dehaene werd gesloten”, zegt Callaerts.

Luchtverkeersleiders krijgen voor die nachtshift van tien uur een loon van veertien uur. Ook die vier extra uren beschouwen zij in hun telling als ‘gewerkt’. En er is meer. Als een luchtverkeersleider om 8 uur ’s ochtends thuiskomt van een nachtshift, vervolgens 24 uur thuis zit, en dan weer ’s ochtends gaat werken, beschouwen de vakbonden dat als twee aaneensluitende werkdagen.

Plopsaland

Dat de directie dat anders ziet, kan er bij de luchtverkeersleider niet in. “Na zo’n nachtdienst ben je echt een zombie. Logisch, want je bioritme staat voortdurend onder druk.” Ook Callaerts vindt het niet kunnen dat er gesproken wordt van een rustdag. “Het is niet zo dat een luchtverkeersleider op die dag met zijn kinderen naar Plopsaland gaat.”

Maar binnen de top van Skeyes waait een ander geluid. Daar valt vooral te horen dat de gemiddelde werknemer bij CANAC niet eens aan 35 gewerkte uren per week geraakt. En dat luchtverkeersleiders nog steeds vanaf hun 55ste op disponibiliteit kunnen, dus niet meer moeten werken. Volgend jaar wordt dat opgetrokken naar 56.

Intussen lopen er ook verschillende procedures tegen zieke werknemers die niet kwamen opdagen bij de controlearts, of door de controlearts gezond werden verklaard. Werkgevers melden dan weer dat de controlearts wordt uitgestuurd op momenten waarop dat eigenlijk niet mag. Wanneer ze zich ziek melden tijdens een ‘stand-by’, bijvoorbeeld.

“Dan zijn we volgens de directie niet officieel ziek en worden onze overuren ingevuld. Welnu, dan moet ze ook geen controlearts uitsturen.” Tegen de interpretatie van een nachtshift als één gewerkte dag, in plaats van twee, loopt nog steeds een procedure bij de Arbeidsrechtbank.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234