Zaterdag 27/11/2021

Arbeidsmarkt

50+ en werkloos, wat nu?

null Beeld Photo News
Beeld Photo News

Zijn 50-plussers de paria's van de arbeidsmarkt? Naar aanleiding van de pensioendiscussie laat de regering onderzoeken hoe deze doelgroep aan het werk geholpen/gehouden kan worden. Maar hoe begin je daaraan?

Wie zijn die 50-plussers eigenlijk?

Zowat 170.000 50-plussers waren vorig jaar werkloos, van wie 130.000 langer dan een jaar. Ongeveer 84.000 zitten momenteel thuis met brugpensioen en nog eens ruim 240.000 zijn langdurig ziek. De voorbije week laaide het debat op over de positie van de 50-plussers op de arbeidsmarkt. Wie na die leeftijd werkloos wordt, zal dan (voorlopig) toch geen lager pensioen krijgen, besliste de regering. Zij geraken maar moeilijk weer aan het werk na een ontslag, klonk het. Maar is die groep dan ook echt verloren?

grafiek artikel 50 plus Beeld De Morgen
grafiek artikel 50 plusBeeld De Morgen

Geen leeftijdscategorie is er zo slecht aan toe op de arbeidsmarkt. Minder dan de helft (45 procent) van de actieve 55-plussers is effectief aan de slag. Die zogenoemde werkzaamheidsgraad lag tien jaar geleden nog op slechts 35 procent, maar zit nog altijd ver onder het Europese gemiddelde. In landen als Zweden of Noorwegen is driekwart van die mensen aan de slag.

De voorbije jaren is er wel een duidelijke kentering gekomen in het aantal werklozen en mensen op brugpensioen. Maar daartegenover staat een stijging van het aantal langdurig zieken in die leeftijdscategorie.

Wie zijn job verliest, voelt de beterschap evenmin. "Blijven werken als 50-plusser is op zich niet zo problematisch", analyseert arbeidsmarktspecialist Marc De Vos, verbonden aan de UGent en de denktank Itinera. "Maar eens die mensen ontslagen zijn, geraken ze zeer moeilijk weer aan de bak."

grafiek artikel 50 plus Beeld De Morgen
grafiek artikel 50 plusBeeld De Morgen

Zijn ze echt een vogel voor de kat?

Het lijkt er sterk op. Uit cijfers van de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening (RVA) blijkt dat slechts 10 procent van de werkloze vijftigplussers na een jaar opnieuw werk hebben gevonden. Die cijfers zijn echter zo laag omdat er bij de vijftigplussers veel langdurig werklozen zitten. Voor vijftigplussers die hun ontslag krijgen, is de realiteit ietsje rooskleuriger. Tussen 50 en 55 hebben Vlaamse werklozen 45,6 procent kans om na een jaar weer aan het werk te gaan. Boven de 55 wordt het lastiger. Voor 55- tot 59-jarigen gaat het om 31 procent, bij zestigplussers om slechts 14,6 procent. Bij deze cijfers gaat het wel om interimjobs of tijdelijke jobs, niet om duurzame jobs. Als het om vast werk op lange termijn gaat, is het plaatje heel wat donkerder. Maar 1 procent van de werkloze zestigplussers vindt na één jaar een stabiele job.

grafiek artikel 50 plus Beeld De Morgen
grafiek artikel 50 plusBeeld De Morgen

Waarom krijgen ze zo weinig kansen?

Als het gaat over discriminatie op de arbeidsmarkt, dan denkt iedereen spontaan aan afkomst of geslacht. Maar leeftijd is minstens een even belangrijke factor, zo blijkt uit onderzoek uit 2015 van arbeidsmarktspecialist Stijn Baert (UGent). Hij vergeleek de kansen bij een schriftelijke sollicitatie voor werknemers van 38, 44 en 50 jaar. Conclusie: iemand boven 50 krijgt duidelijk minder kansen. De mogelijke verklaringen? Werkgevers veronderstellen dat 50-plussers minder gemotiveerd zijn, sneller ziek worden en te duur zijn.

Maar dat is maar een deel van het verhaal, geeft Baert aan. Heel wat werknemers gaan zelf op zoek naar manieren om hun carrière vroegtijdig te beëindigen. Zo bestendigen ze het beeld dat wie ouder is dan 50 ook afgeschreven is.

En dan is er nog de overheid zelf. "De regering zou naar buiten kunnen komen met een heldere boodschap en een duidelijk traject: 50-plussers moeten mee aan de slag", zegt Baert. "Zo kan iedereen zich daar ook op instellen en zijn verwachtingen bijstellen. Maar nu is er alleen maar verwarring."

Wat doet de regering?

De regering gaat nu het advies vragen van de gewesten en de sociale partners om te kijken hoe 50-plussers beter aan de slag gehouden kunnen worden. Een globale aanpak is nodig, klinkt het.

In het Zomerakkoord zaten al enkele maatregelen voor oudere werknemers, naast de pensioenregeling voor 50-plussers. Zo komen er 'zachte landingsbanen' en wordt er werk gemaakt van deeltijds pensioen. Twee systemen waarmee je op het einde van je carrière deeltijds kunt gaan werken. Maar er bestonden toch al 'klassieke' landingsbanen? Dat systeem werd net afgebouwd, omdat het te kostelijk was voor de overheid. De twee nieuwe systemen worden betaald door de werknemer en/of werkgever zelf.

En dan is er nog het meest heikele punt: de anciënniteit. In het regeerakkoord staat dat het debat geopend moet worden over onze looncurve. Is het logisch dat die blijft stijgen om op het einde van de carrière tot een hoogtepunt te komen? "In de Scandinavische landen en het Verenigd Koninkrijk gaat het loon eerst omhoog", zegt De Vos. "Dan stabiliseert het, om aan het einde te dalen. In het begin gaan de mensen dan meer verdienen dan bij ons, op het einde minder. Op hun hele loopbaan komt dat dus neer op hetzelfde."

Open Vld en N-VA hebben het thema al verschillende keren op de agenda gezet. Door oudere werknemers minder duur te maken, zullen ze ook gemakkelijker worden aangenomen, redeneren ze. Maar geen van beide partijen durft dat nu nog luidop zeggen. De 50-plussers nog meer in het vizier nemen zou politieke zelfmoord zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234