Woensdag 16/10/2019

roetfilterfraude

5 vragen over roetfilterfraude

De roetuitstoot van een wagen wordt gemeten tijdens de autokeuring. Beeld BELGA

Hoe kan het dat jaarlijks tienduizenden dieselauto's waarvan de roetfilter illegaal is weggehaald toch door de autokeuring geraken? De roetfilterfraude roept heel wat vragen op.

1. Hoe werkt die roetfilterfraude?

De laatste jaren verscherpte Europa de uitstootnormen voor dieselauto's in die mate dat het bijna onmogelijk is om ze zonder roetfilter te halen. De modellen die sinds 2011 op de markt zijn, hebben dus bijna allemaal een roetfilter. 

Maar net als andere auto-onderdelen verslijten die filters. Gemiddeld gebeurt dat na zo'n 150.000 tot 200.000 kilometer. Omdat een kapotte filter ernstige motorproblemen kan veroorzaken, moet die vervangen worden. En dat is duur: de kosten variëren van 1.500 tot 3.000 euro. Een andere optie is om de roetfilter te laten verwijderen. Dat kan veel goedkoper – voor 450 euro – maar is wel illegaal. Toch zijn er heel wat garages die dit online aanbieden, en er bovendien bij vermelden dat je daarna zonder problemen door de autokeuring geraakt. Dat ondervond ook de VRT, die de proef op de som nam.

2. Hoe komt het dat de autokeuring die fraude niet opmerkt?

Omdat de test eenvoudigweg niet voldoet, zegt Frans Fierens, expert luchtvervuiling van de Intergewestelijke Cel voor het Leefmilieu (Ircel). "De roetmeting die nu gebruikt wordt, laat ook toe dat auto's zonder roetfilter door de keuring geraken." 

De Europese norm geeft aan hoeveel milligram roet een wagen per kilometer kan uitstoten, maar daarvoor moet je een paar kilometer met die wagen rijden. En dat gebeurt niet bij de autokeuring. Daar wordt de auto op de band gezet en wordt kort even gas gegeven. 

Die roetmeting is makkelijk te manipuleren, weet ook Tony Verhelle van Autogids. "Iedereen met een oude diesel gaat voor de controle even hard op de autostrade rijden zodat de auto nadien even wat minder uitstoot. Enkel de supervervuilende diesels die zichtbaar roet uitstoten, zal men eruit halen."

3. Om hoeveel auto’s gaat het?

In een naar eigen zeggen nog zeer voorzichtige raming komt de VRT uit op 54.000 auto's in België waarbij de roetfilter illegaal verwijderd is. VAB schat het aantal dieselwagens met verwijderde of defecte roetfilter in België op 140.000 stuks.

Ook elders in de Europese Unie worden roetfilters illegaal weggehaald. Om hoeveel wagens het precies gaat, is echter niet duidelijk. Enkel Nederland heeft het misbruik al in kaart gebracht. Uit dat onderzoek bleek dat minstens 6 procent van de Nederlandse dieselauto’s en lichte bestelwagens rondrijdt met roetfilters die zijn weggehaald of compleet stuk zijn. "In heel Europa gaat het om honderdduizenden, misschien wel een miljoen wagens", schat Julia Poliscanova van de Europese ngo Transport & Environment.

4. Hebben lage emissiezones dan wel zin?

De VAB stelt zich ernstige vragen bij de rechtsgeldigheid van de lage emissiezones (LEZ) zoals in Antwerpen. "De regelgeving rond LEZ's  is immers gebaseerd op de euronorm, maar de autokeuring heeft de middelen niet om die norm in de praktijk accuraat te controleren."

 Nochtans zijn LEZ's wel degelijk een goede zaak, zegt Fierens. "De roetconcentratie daalt in de steden waar een LEZ wordt ingevoerd." Toch hanteren de LEZ's volgens Poliscanova niet de juiste criteria. "Antwerpen bijvoorbeeld sluit enkel dieselauto's uit op basis van hun leeftijd. Op zich is dat goed, want die oude wagens hebben helemaal geen roetfilter en stoten dus veel meer uit. Maar het zou beter zijn mochten LEZ's georganiseerd worden op basis van de reële uitstoot. Die nieuwe diesels zijn zogezegd veel schoner, maar de grootschalige fraude toont aan dat het in de praktijk anders zit." 

Europees Parlementslid Kathleen Van Brempt (sp.a), voorzitter van de onderzoekscommissie naar Dieselgate, ziet een oplossing in remote sensing. Dat is een techniek die gebruik maakt van een soort vervuilingscamera die, net zoals de snelheidscamera dat doet met overdreven snelheid, op de weg kan meten of er ‘overdreven uitstoot’ is.  Het Europees Parlement pleitte ervoor om remote sensing in heel Europa toe te passen, maar werd daarin niet gevolgd door de lidstaten.

5. Wat moet er nu gebeuren?

De tests lopen hopeloos achter op de verstrengde Europese regels, en hebben dus dringend een update nodig. "De technologie is er", zegt Poliscanova. "Die is de laatste jaren, onder meer door de vele uitstootschandalen, fors verbeterd." Maar aangezien die hervorming eerst door het hele Europese wetgevingsproces moet geraken, en vervolgens moet worden omgezet in nationale wetgeving, zou dat jaren duren.

Daarom moeten de lidstaten nu al inzetten op meer controle door de politie, zegt Poliscanova. "Zowel door meer steekproeven te houden bij auto's in het verkeer, als door garages vaker te controleren."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234