Vrijdag 13/12/2019

48 uur in Helsinki

Misschien is het met Helsinki geen liefde op het eerste gezicht. De Finse hoofdstad lijkt nogal koel en streng maar achter de gevels gaat een spannende, warmbloedige metropool schuil. Helsinki: wereldklasse op het snijpunt van Oost en West. Door Nathalie Van Laecke / Foto’s Isabel Pousset

Streng maar bruisend

Nokianatie Finland mag dan graag uitpakken met een hippe hightechreputatie, zijn hoofdstad ademt een verstilde sfeer van grandeur. Eeuwenlang hebben buurstaten Zweden en Rusland om dit schiereiland bij de Oostzee gebakkeleid, en dat is eraan te zien: het centrum doet tegelijk Scandinavisch en Oost-Europees aan.

Helsinki beleefde zijn hoogdagen pas in de negentiende en twintigste eeuw. Statige gebouwen in neoclassicistische stijl spelen haasje-over met Jugendstil en moderne architectuur. Ze geven de stad een aristocratische en strenge uitstraling. Maar er is morethan meets the eye. Wie de tijd neemt om Helsinki beter te leren kennen, ontdekt er het beste van twee werelden: een bruisende lokale cultuur en prachtige lappen ongerept groen in de archipel.

Hoe geraak je er?

Het vliegtuig is de beste en eigenlijk enige optie voor een citytrip naar Helsinki. Vanuit Brussel kun je vliegen met Finnair, de nationale maatschappij, of met de lowcostdochter van SAS, Blue1 (www.finnair.com en www.blue1.com). Tickets vanaf 240 euro. De luchthaven ligt in het satellietstadje Vantaa, op een halfuur rijden van het centrum. Een taxirit naar Helsinki kost ongeveer 40 euro, maar er is ook een regelmatige busservice: voor de shuttle van Finnair betaal je ongeveer 7 euro, voor de stadsbus (lijn 615) ongeveer 4 euro.

Met de Helsinki Card doe je flink je voordeel. Ze geeft je voor 24, 48 of 72 uur gratis toegang tot al het openbaar vervoer en meer dan vijftig musea (vanaf 35 euro, www.helsinkicard.fi). Meer informatie over bezienswaardigheden, verblijf en vervoer vind je bij het bureau voor toerisme (1) (Pohjoisesplanadi 19, www.visithelsinki.fi)

Goed in de markt

De stad strekt zich uit langs een flink stuk van de zuidkust, maar het centrum zelf is erg compact. Dankzij het parallelle stratenpatroon is verdwalen haast onmogelijk. Midden in de oude stad ligt Kauppatori, het kloppende hart van Helsinki. Op dit marktplein bij de haven valt altijd iets te beleven. Je kunt er onafgebroken naar bootjes kijken, er meren regelmatig indrukwekkende cruiseschepen uit Tallinn en Sint-Petersburg aan. Maar vooral de dagelijkse grote versmarkt (behalve op zondag) loont de moeite. Naast textiel en handgemaakte snuisterijen worden hier vooral bergen groenten, fruit, wilde bessen en verse of gerookte vis gesleten. Goed om te weten: het fruit wordt ‘per liter’ verkocht. Interessant dus wanneer je bessen inslaat, minder als je appelen koopt.

Langs de zijlijn van het plein staat Kauppahalli (2) (Eteläranta), een overdekte markt uit de tsarentijd vol kraampjes en winkeltjes in rood hout. Als je vroeg genoeg bent, kun je koffie drinken met de stadsmussen, vissers en zakenlui die er hun lunch komen afhalen. Want voor veel Finnen is een stop bij de bazaar een absolute must voor de drukke werkdag begint. Precies om die reden doet de markthal van Hakaniementori (Hakaniemi) het ook erg goed.

Stad met stijl

Volgens een recente reclamespot op de radio maken ze in Finland geen meubelen, wel design. En daar valt iets voor te zeggen. De kunst van het ontwerpen nemen ze in Helsinki zo ter harte dat er een hele buurt naar is genoemd. Het design district (www.designdistrict.fi) bevindt zich grofweg tussen Yrjönkatu en Erottajankatu (3) . In deze trendy wijk zijn tientallen boetieks, studio’s, galeries, bars en restaurants de minimalistische principes van de Finse vormgeving toegedaan. Maar de prijzen zijn er vaak even oogverblindend.

Hoewel architect en ontwerper Alvar Aalto al in de jaren zeventig het tijdelijke met het eeuwige verwisselde, blijft hij hét uithangbord van de ‘Finse stijl’. De man tekende voor enkele van de meest in het oog springende gebouwen, zoals het kolossale congres- en concertgebouw Finlandia Hall (4) (Mannerheimintie 13 e, www.finlandia.hel.fi). Maar wie echt kickt op modernistisch en industrieel design moet in Aalto’s eigen huis zijn (5) (Riihitie 20). Voor de toegangsprijs van 10 euro krijg je er een indrukwekkende bloemlezing uit de fijnste ontwerpen van de afgelopen eeuw voorgeschoteld. Heb je meer te spenderen, dan is een bezoek aan Artek (6) (Etelësplanadi 18, www.artek.fi) een prima idee. Die winkel werd in 1935 opgericht door het echtpaar Aalto, en driekwart eeuw later houdt Artek nog steeds de vinger aan de designpols met filialen in dertig landen.

Must-see museum

Meer dan vijftig musea telt Helsinki, genoeg om elke culture vulture dagen zoet te houden. Maar ook als je geen museumfanaat bent, mag Kiasma (7) (Mannerheiminaukio 2, www.kiasma.fi, 8 euro) niet op je to-dolijst ontbreken. Dit huis van hedendaagse kunst herken je al van ver aan zijn eigenzinnige vormen. Toch sta je binnenin pas echt voor (aangename) verrassingen. Een hellend vlak brengt je naar de eerste etage, waar de exporuimte begint. Er zijn wisselende tentoonstellingen van jonge artiesten met videokunst, interactieve installaties, kinetische sculpturen, etcetera. Het gebouw zit zo ingenieus ineen dat je haast achteloos aankomt bij de permanente collectie, een mooie dwarsdoorsnede van internationale kunst sinds de sixties. Ook de museumbar is de moeite. Met zijn hippe stoeltjes en grote terras is Café Kiasma een populaire ontmoetingsplaats voor kunstliefhebbers én drinkers.

Sovjetnostalgie

Rusland is nooit veraf. Het Senaatsplein (Senatori) lijkt zelfs zo uit Sint-Petersburg weggeplukt. Warren Beatty moet hetzelfde hebben gedacht toen hij besloot er zijn film Reds op te nemen. Die treffende gelijkenis is geen toeval. Het plein werd aangelegd door Carl Engel, ook stadsarchitect van Sint-Petersburg. De imposante domkerk Tuomiokirkko (8) met haar bronzen koepeldak steelt hier zodanig de show dat het presidentiële paleis ernaast haast niet meer opvalt. Vlakbij, op het schiereiland Katajanokka, ligt de Russische wijk met de mooie Uspenskikathedraal (9) (Kanavakatu 1) als orgelpunt. De grootste Russisch-orthodoxe kerk van West-Europa geeft met haar groene torentjes en dieprode baksteen kleur aan Helsinki’s skyline.

Weer onderduiken in de USSR kan in Yrjönkatu Uimahalli (10) (Yrjönkatu 21b, 4,60 euro). Dit badhuis ligt op een binnenplein en biedt onderdak aan een authentieke sauna (12 euro) en het oudste zwembad van Scandinavië. Het interieur doet nog vaak dienst als filmset voor prenten die eigenlijk bij de Oosterburen spelen.

Maar de allerleukste brok Sovjetnostalgie vind je in Café Mockba (11) (Eerikinkatu 11), een piepklein ‘bolsjewiekennest’ waarvan de Finse cultregisseur Aki Kaurismäki mede-eigenaar is. Aan de muren prijken talloze Oostbloksouvenirs en een geweldige jukebox met Tsjechisch vinyl. Bij sluitingstijd worden er speeches van Brezjnev gedraaid. Maar met amper 26 plaatsen zit het hier haast aldoor propvol.

Gelukkig biedt de Corona-bar naast de deur meer plaats. Deze industrieel aandoende biljartbar is ook van Kaurismäki. Hij liet de kelder, een oude cinemazaal, ombouwen tot nachtclub Dubrovnik: een charmante stek met retro meubilair en vaak live Balkanmuziek.

Room with a view

Geen wolkenkrabbers in Helsinki, en dus steekt de toren van het Olympia Stadion (12) (Paavo Nurmentie) netjes boven alle laagbouw uit. Hij is een van de meest herkenbare oriëntatiepunten. De stad zou de Olympische Spelen van 1940 organiseren, maar daar besliste de Tweede Wereldoorlog anders over. Pas twaalf jaar later mochten atleten van over de hele wereld er hun opwachting maken. Vanaf de olympische toren (72,71 meter, de afstand waarmee de Finse speerwerper Matti Järvinnen goud won op de Spelen van 1932) heb je een weids zicht over de stad, de verschillende havens en de Töölöbaai. Het stadion ligt even buiten het centrum. Wie de wandeling niet ziet zitten, kan er met tram 3 naartoe. Die tram is trouwens hét alternatief voor de toeristenbus: voor 2 euro brengt deze lijn je door de hele stad en passeer je haast alle highlights.

Geniet je liever van het uitzicht met een drankje in de hand? Dan moet je naar Ateljee Bar (13) (Yrjönkatu 26). Dit café op het dak van het Sokos Torni Hotel (www.sokoshotels.fi) biedt een 360°-panorama van de stad. Achteraan de imposante lobby neem je de lift naar de twaalfde verdieping en volg je de wenteltrap tot je niet hoger kunt. Omdat iedereen de stad van hieruit gezien wil hebben, kan het erg druk zijn. Maar slechts weinigen weten dat je vanuit het damestoilet een nog spectaculairder beeld krijgt. Een kamertje met uitzicht, dus.

Rendier en meer

Wie afgaat op het grote aantal kraampjes, cafés, bistro’s en restaurants in de stad, kan niet anders dan besluiten dat eten en drinken hier hoog op het lijstje van favoriete bezigheden staat. Overal word je op je wenken bediend, al moeten vegetariërs net ietsje harder zoeken. Maar je houdt er beter wel rekening mee dat uitgebreid dineren behoorlijk duur kan uitvallen. Voor een uitstekende Finse maaltijd ben je bij The Sea Horse (14) (Kapteeninkatu 11) aan het juiste adres. Het interieur werd door Alvar Aalto ontworpen, maar Dizzy Gillespie, Pablo Neruda en Jean-Paul Sartre kwamen er al even graag voor de menukaart. Je vindt er alles, van haring tot rendierballetjes. Vooraf reserveren is geen slecht idee. Als het sneller mag, zijn Café Gran Delicato (15) (Kalevankatu 34) en Fazer (16) (Kluuvikatu 3) een goede gok. De eerste serveert Italiaanse lekkernijen met Scandinavische toets, de tweede is een waar instituut. Dit grote Frans-Russische café is sinds de jaren 1890 het vlaggenschip van chocoladegigant Karl Fazer.

Bij goed weer kun je ook doen zoals de echte Finnen: picknicken in een van de vele stadsparken. Uitstekend jachtgebied voor je lunch of avondmaal zijn de kraampjes op Kauppatori of de deli’s die je in de koopcentra vindt. Want winkelstraten zoals je ze bij ons ziet, bestaan in Helsinki amper. Shoppen wordt er hoofdzakelijk in grootwarenhuizen gedaan: vooral Stockmann (17) (Aleksanterinkatu 52) en Sokos (18) (Mannerheimintie 9) zijn populair.

Eilandhoppen

Het centrum van Helsinki lééft. Sla Helsinki This Week (www.helsinkithisweek.com) open en je staat versteld van het aantal evenementen en concerten. Dag en nacht kun je aan de zwier in funky cafés en clubs als Hola (19) (Helsinginkatu 13), LUX (Urho Kerkkosenkatu 1a) en Tavastia (Urho Kerkkosenkatu 4) (20).

Maar als je van rustiger (en groener) houdt, is er niks zaligers dan uitwaaien op een van de honderden eilanden voor de kust. Vanaf de kade bij Kauppatori vertrekken geregeld veerboten en watertaxi’s richting archipel. Vooral Suomenlinna (retourticket 3,60 euro), op 15 minuten varen van de stad, is een fijne en vaak bezochte bestemming. Deze ‘burcht van de Finnen’ was lange tijd een belangrijk militair bastion. Maar sinds de soldaten plaats maakten voor kunstenaars, staat de site op de werelderfgoedlijst van Unesco.

Suomenlinna bestaat uit vier kleinere eilandjes die door bruggen met elkaar zijn verbonden. Liefhebbers van militaire geschiedenis halen hun hart op in de twee musea, maar de meeste bezoekers komen om te genieten van de natuur en de rust. Er wonen zo’n duizend mensen, en omdat dit eiland prat gaat op zijn groene reputatie, zijn dieselmotoren verboden. Voetgangers, fietsers en elektrische auto’s bepalen er het straatbeeld. Sinds kort kun je hier ook overnachten: Hostel Suomenlinna (www.suomenlinna.fi) werd ondergebracht in een oude Russische basisschool, twintig stappen verwijderd van de plek waar de boot uit de stad aanmeert.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234