Woensdag 30/09/2020

400.000 papyrusrollen uit Egypte geven hun geheimen prijs

Na een week puzzelen hebben de wetenschappers al nieuwe teksten van Sofokles, Euripides, Lucianus en Aeschylos ontdekt

Eureka! De heilige graal van de klassieke letteren

Talloze manuscripten van klassieke auteurs als Sofokles, Euripides en Hesiodos zijn de voorbije dagen ontcijferd met behulp van uiterst geavanceerde spitstechnologie. Met gesofisticeerde infraroodfotografie hopen de wetenschappers in de nabije toekomst niet minder dan 400.000 tot dusver ongelezen manuscripten te ontcijferen.

Oxford

Van onze medewerker ter plaatse

David Keys

De manuscripten waarover een Oxford-team zich momenteel buigt, de grootste collectie ter wereld, werd meer dan honderd jaar geleden door twee studenten van diezelfde universiteit gevonden op de Oxyrhynchus-site in Egypte. De academici hebben nog maar amper 1 procent ervan kunnen ontsluiten, maar nu al stellen ze dat zij voor een heuse heilige graal van de klassieke letteren staan.

Behalve honderden verloren gewaande Griekse komedies, tragedies, epische gedichten of oude Romeinse geschiedenissen zouden tussen de 400.000 manuscripten ook christelijke evangeliën, geschreven in dezelfde periode als de vroegste teksten uit het Nieuwe Testament of zelfs nog eerder, kunnen schuilen. Eerder heeft men immers al kleine, tot dusver onbekende evangelieteksten in de Oxyrhynchus-schat gevonden.

Na een week ontcijferen zijn we één verloren gewaande tragedie rijker, Epigonoi van de Griekse toneelschrijver Sofokles (496-406/5 voor Christus). Ook onbekend werk van Euripides (480-406 voor Christus), poëzie van Parthenios (eerste eeuw voor Christus), van Hesiodos (zevende eeuw voor Christus) en een episch gedicht van Archilochos (zevende eeuw voor Christus) over de Trojaanse Oorlog vonden na eeuwen onder de specialisten nieuwe lezers.

Belangrijk is dat de vorsers via steekproeven ontdekten dat we ons binnen afzienbare tijd aan verloren gewaand werk van Aeschylos, Gallius, Livius en Sallustius én onbekende teksten van Hesiodos en Sofokles mogen verwachten. Van Aeschylos zouden delen van zijn verloren gewaande tragedie Dictyulkoi in de Oxyrhynchus-schatkamer verborgen zitten. Teksten van Livius en Sallustius (verloren fragmenten van hun historische werken) zullen waarschijnlijk nieuw licht werpen op het leven en de tijd van Julius Caesar.

In honderd jaar werd met het blote oog en met zeer grote inspanningen slechts 1 procent van het bewuste materiaal ontcijferd. De overige 99 procent zal de komende decennia al leesbaar zijn, dankzij nieuwe infraroodtechnologie. Als al dat werk achter de rug is, zal de klassieke Griekse canon met zo'n 20 procent zijn toegenomen. Als je er ook de 'mindere werken', de pulp en de sitcoms van destijds, bij telt, verdubbelt het corpus van klassieke teksten.

Ongeveer 10 procent van de 400.000 tekstfragmenten zou uit literaire teksten bestaan, 25 procent daarvan is totnogtoe onbekend werk. Nog eens 10 procent van het materiaal zijn overheidsdocumenten. Het grootste deel, 20 procent, zijn huwelijkscontracten, testamenten of andere privé-documenten met juridische inhoud. En dan resten er nog de medische teksten, de culinaire recepten, en natuurlijk de horoscopen. Als alle manuscripten (meestal Griekse teksten, soms Latijnse, Koptische, Nubische of vroeg-Perzische) zullen we ongeveer 5 miljoen neergeschreven woorden rijker zijn die ons over al die eeuwen zijn overgeleverd.

De al ontcijferde teksten worden volgende maand gepubliceerd door de in Londen gevestigde Egypt Exploration Society. Ooit financierde die prestigieuze vereniging de fortuinlijke studenten die de Oxyrhynchus-vondst deden. Om die simpele reden is de Society nog steeds eigenaar van de Oxyrhynchus-collectie.

Meer info: www.papyrology.ox.ac.uk

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234