Zondag 15/09/2019

'380.000 volt boven ons hoofd'

'Leukemie hier nie', rijmt een plakkaatje bijna aan de voordeur van Annemieke. Alles heeft ze gedaan om de nieuwe hoogspanningslijn boven haar huis in Maldegem weg te houden. Tevergeefs. Maar de Vlaamse regering verplicht netwerkbeheerder Elia wel tot aankoop van huizen van wie weg wil. Rik Van Puymbroeck

Aardenburgkalseide, zo heet de straat, je stelt je er alleen iets lieflijks bij voor. En kijk: ze loopt dood op het Schipdonkkanaal, daar ruisen populieren, in de tuin van Annemieke De Graef mekkeren geiten en schapen. Met haar man Filip kocht ze dit huisje tien jaar geleden, grappige bouwstijl uit 1928, de bouwheren kwamen uit Amerika en waren op hun avontuur geïnspireerd. Maar het is zoals de buurvrouw 100 meter verderop zegt: "Je komt in de schoonste hoek van Maldegem wonen, maar je eindigt in de slechtste hoek."

Die buurvrouw maakte dat in 1966 mee. Ze kocht toen haar huis, iets later werd ernaast een hoogspanningslijn opgetrokken. Eentje van 150.000 volt. Maar vrijdag keurde de Vlaamse regering goed dat netwerkbeheerder een nieuwe lijn mag bouwen. Van 380.000 volt. "Die dient om de energie van de windmolens in Zeebrugge tot diep in het land te krijgen", zegt de Maldegemse CD&V-schepen Valerie Taeldeman. "Dat is aan de ene kant goed. 600.000 gezinnen krijgen daardoor stroom. Maar voor de bewoners van 17 huizen onder die 45 kilometer lange hoogspanning, van Zeebrugge tot Zomergem, is dat natuurlijk minder."

Annemieke woont in een van die 17 huizen. Met Filip dus en hun drie zonen Arne (8), Josse (6) en Toon (3). De dag waarop ze door burgemeester Johan De Roo werd uitgenodigd voor een kennismaking met de mensen van Elia vergeet ze nooit. "Ik had een heleboel vragen voorbereid", zegt de vrouw, die als dierenarts werkt voor het Nederlandse ministerie van Landbouw. "Maar toen ze de plannen op tafel legden, kon ik geen enkele vraag meer stellen. Zo perplex was ik."

Wat ze zag: in haar tuin komt een pyloon. En boven haar huis de kabels dus. "Sindsdien zit ik meer achter mijn computer dan mij lief is", zegt ze. "Ik heb alles opgezocht. Hoe het zat met straling. Welke mogelijke gevolgen dit had." Gevreesd gevolg staat op dat plakkaat aan haar voordeur. Studies genoeg te vinden die waarschuwen voor leukemie. "Je vindt niet dat er een causaal verband is", vult Valerie Taeldeman aan, "omdat je natuurlijk nooit weet of patiënten die onder zo'n lijn wonen, ook niet ziek waren geworden als ze er niet woonden." Maar statistieken wijzen wel op een stijging van 0,03 procent kans.

Annemieke beet zich erin vast, ging bij minister Joke Schauvliege te rade. "Er is absoluut reden tot bezorgdheid", zegt Annemieke. "Dit is geen plaats om met drie kleine kinderen te wonen. Los van dat risico trouwens. Er zijn nog redenen. Het is niet mooi, stel u die pyloon maar eens voor in onze tuin. Bij de buurman die bij de andere hoogspanningslijn woont, hebben ze in de slaapkamer een straling van 1 microtesla vastgesteld, terwijl 0,4 de drempel is. En dat gaat maar over 150.000 volt. Wij krijgen 380.000 boven ons hoofd. Een trampoline in de tuin moet je aarden. Als je met een fiets onder zo'n lijn rijdt, voel je een snok. En stel dat we een brand in huis hebben, dan moet de elektriciteitsleiding eerst afgezet worden voor ze kunnen blussen. Tja. Dan is je huis weg."

Vrijdag besliste de Vlaamse regering dat Elia de hoogspanningslijn mag bouwen, alleen de Raad van State moet dit nog goedkeuren. Ondanks alle bezwaarschriften van het buurtactiecomité. Ondanks het voorstel, van dat comité en de gemeente, om een stuk van de leidingen ondergronds te leggen. "In Nederland doet Tennet dat", zegt Taeldeman. "Maar uiteindelijk werd beslist om dat hier niet te doen. Om twee redenen: Elia heeft er geen ervaring mee én het kost te veel. 150 miljoen euro voor 9 kilometer. Dat is bijna een verdubbeling van wat die hoogspaningslijn nu kost."

Compensatie

Neen dus, maar de Vlaamse regering zorgde wel voor een primeur: Elia wordt verplicht om eigenaars van huizen op de 30 meter van de lijn te compenseren. Een plan dat gisteren door het Beroepsinstituut van Vastgoedmakelaars werd toegejuicht, met de uitdrukkelijke vraag aan de overheid dit niet bij een eenmalig initiatief te houden. En dan zijn er twee mogelijkheden. Je kiest om te blijven en dan krijg je een vergoeding voor het waardeverlies van je woning, tot maximaal een kwart van de waarde van je woning nu. Of je stelt je woning te koop aan Elia, voor de nu geschatte prijs.

Annemieke en haar gezin kiezen daarvoor. "Al is dat met pijn in het hart", zegt ze. "Waar vinden we zo'n mooi huis? Met hoge deuren, prachtig gebrand glas, dit uitzicht en deze speelruimte voor onze drie jongens? En de rest: onze vijf geiten, tien schapen, katten, kippen en hond... Waar gaan we die meenemen? Maar we hebben geen keuze, vinden we. Wie gaat later dit huis nog willen kopen trouwens?"

Straks komt de schatter. Daar wil ze geen voorspelling bij maken. En ook wat ze tien jaar geleden betaalde, is niet voor de krant. Ook bij Elia lezen ze De Morgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234