Zaterdag 17/08/2019

Brandweer

32 brandweerdoden in 20 jaar, top vraagt soort Comité B

Het brandweerkorps van Heusden-Zolder houdt één minuut stilte voor de omgekomen collega’s in Beringen. Beeld Karolien Coenen

Minstens 32 gezinnen kregen sinds 2000 het tragische nieuws te horen: hun vader, zoon of echtgenoot kwam om tijdens een brandweerinterventie. Dat blijkt uit cijfers van brandweerman Tim Renders.

“De federale overheidsdienst Binnenlandse Zaken, verantwoordelijk voor onder meer de brandweer, houdt niet eens de cijfers bij van het aantal brandweermannen en -vrouwen dat gewond raakt of sterft tijdens en interventie”, zegt Renders. “Laat staan dat er bij incidenten een degelijk onafhankelijk onderzoek wordt gevoerd. Elke brandweerman speelt nu met de vraag: wat is daar in Beringen of bij gelijkaardige drama’s gebeurd?” Renders, zelf brandweerman in Leuven en brandpreventieadviseur bij de zone Oost Vlaams-Brabant, houdt die cijfers in zijn vrije tijd zelf zo goed en zo kwaad mogelijk bij, via info die hij krijgt van collega’s overal te lande.

Dat die vraag door de hoofden van de brandweerlui speelt, zegt ook Jan Jorissen, commandant van de brandweerzone Noord-Limburg en lid van de Vlaamse Brandweerraad, waar alle 20 zonecommandanten en 20 burgemeesters in zetelen. Hij wil zo snel mogelijk een onafhankelijk onderzoeksorgaan dat dergelijke incidenten uitzoekt. “Elke operationele dienst in ons land heeft zo’n orgaan. De politie heeft het Comité P, de inlichtingendiensten hebben het Comité I en ook bij Defensie is er een onderzoeksdienst die situaties analyseert. Waarom geen Comité B voor de brandweer?”

Hij en Renders verwijzen naar de Onderzoeksraad in Nederland. “Zij kunnen volledig autonoom en los van enige politieke invloed rampen en incidenten onderzoeken”, zegt Jorissen. “Nadien volgt een openbaar rapport met conclusies en aanbevelingen.” Het Comité B zou dan – los van het gerechtelijk onderzoek dat naar de oorzaak van een brand zoekt – de incidenten moeten analyseren om ervan te kunnen leren. “Iedereen moet er vrij kunnen spreken zonder voor zijn of haar job te vrezen. We moeten zo veel mogelijk doen om het voor brandweermensen zo veilig mogelijk te maken”, zegt Jorissen.

Federaal Kenniscentrum

Na de ramp in 2004 in Gellingen werd de brandweer grondig hervormd, onder meer met de oprichting van het Federaal Kenniscentrum voor de Civiele Veiligheid in juni 2008. “Om alle kennis en cijfers te bundelen en dat soort onderzoeken te kunnen voeren”, zegt Jorissen. Maar het kenniscentrum kwam nooit echt op dreef, omdat er volgens Jorissen jaar na jaar op werd bespaard.

Willy Vanderstraeten, directeur ad interim van het Kenniscentrum, valt uit de lucht. “Wij voeren wél dergelijke onderzoeken, stellen onze kennis en bemerkingen wél ter beschikking van de korpsen en zijn wél onafhankelijk”, klinkt het duidelijk. Vanderstraeten vindt de kritiek onterecht. “Dat wij geen cijfers bijhouden, is een leugen. Wij zijn afhankelijk van de input van de verschillende zones, maar daar is het soms lang op wachten. Maar onze rapporten zijn door de brandweerlui te consulteren op een afgesloten deel van onze website.”

Jorissen en enkele andere toplui van de brandweer doen die uitleg af als nonsens. “Onderzoeken? Dan hebben wij in onze zones de afgelopen jaren blijkbaar heel wat gemist”, klinkt het bij de brandweertop. “En als er dan al eens een onderzoek werd gevoerd, bleven de resultaten achter slot en grendel omdat ze slecht waren en mensen in diskrediet konden brengen. Dat vind ik niet onafhankelijk.”

Bespreekbaar

Bevoegd minister Pieter De Crem (CD&V) verwijst naar het Kenniscentrum voor toelichting over onderzoeken, en zegt dat de resultaten worden vertaald in aanpassing van de opleiding van brandweerlui. Directeur Vanderstraeten zegt open te staan voor een ‘Comité B’. “Als de brandweer dat wil, is dat bespreekbaar voor mij. Maar wij hebben met het Kenniscentrum nu al hetzelfde doel: de brandweer zo veilig mogelijk laten werken.”

De cijfers van het Kenniscentrum blijken alvast niet volledig. In 2014 telde het centrum één brandweerdode, Renders van zijn kant noteerde drie dodelijke slachtoffers dat jaar. “Van een Kenniscentrum mag je toch verwachten dat ze juister zijn dan wat ik in mijn vrije tijd verzamel?” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden