Donderdag 01/12/2022

3.000 meter hoge bergtop Chili wordt opgeblazen voor de wetenschap

null Beeld Wikimedia
Beeld Wikimedia

Een enorme knal morgen het begin zijn van een groot nieuw wetenschapsproject. De top van een 3.000 meter hoge berg in Chili wordt weggeblazen, zodat op het plateau dat ontstaat de grootste telescoop ter wereld kan worden gebouwd. Het complex, de Europese Extreem Grote Telescoop (E-ELT), moet rond 2020 klaar zijn en kost ongeveer 1 miljard euro.

Redactie

Door de knal wordt de berg, de 3.064 meter hoge Cerro Armazones, ongeveer 40 meter kleiner. Ongeveer een miljoen ton gesteente gaat aan gruzelementen.

De E-ELT is een project van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO), een wetenschappelijk samenwerkingsverband van 15 landen, waaronder Nederland en België. Het complex moet de grootste telescoop ter wereld worden en wordt in de noord-Chileense Atacama-woestijn gebouwd, omdat de lucht er gortdroog is en het vrijwel elke nacht onbewolkt is. Neerslag valt er bijna nooit. Wetenschappers kunnen dus ongehinderd naar de sterrenhemel kijken. In de Atacama-woestijn bevinden zich al tal van andere gigantische telescopen, zoals de VLT (Very Large Telescope) op een andere bergtop, de Cerro Paranal.

1.000 keer beter dan nu
Een van de betrokken wetenschappers is hoogleraar Ignas Snellen uit Leiden. Hij kijkt uit naar het project. "De E-ELT wordt veel groter en sterker dan wat we nu hebben. De waarnemingen zijn misschien wel 100 of 1.000 keer beter dan wat we nu hebben", zegt hij.

De telescoop kan onder meer helpen bij de zoektocht naar andere planeten waar misschien leven mogelijk is. Dat is de heilige graal in de sterrenkunde, maar het is ook zoeken naar een speld in een hooiberg. Alleen al in ons Melkwegstelsel staan waarschijnlijk 500 miljoen planeten op de goede afstand van hun ster, niet te dichtbij en niet te ver weg. Er zijn miljarden stelsels zoals de Melkweg.

Op zoek naar zuurstof
Dat zoeken naar sporen van buitenaards leven is waar Snellen aan meewerkt. "Als er leven op een andere planeet is, is dat heel ver weg. We kunnen het leven zelf niet zien. Maar we kunnen wel van een afstand bepalen wat voor gassen er in de atmosfeer zitten. Als je van een grote afstand naar de aarde kijkt, zie je hier zuurstof, omdat er leven is. Met de E-ELT kun je naar zuurstof op andere planeten zoeken."

Dat kan nu nog niet. De huidige telescopen kunnen alleen de grote planeten bekijken. Die zijn ongeveer zo groot als Jupiter en bestaan uit gas. Ze zijn te groot voor een rotsachtig oppervlak zoals de aarde en zijn dus te groot voor leven. Snellen: "We hebben op zulke planeten al koolmonoxide, methaangas en waterdamp gemeten. Maar objecten als de aarde zijn veel kleiner en dus veel moeilijker te zien."

Buitenaards leven?
Stiekem hoopt Snellen bewijs van buitenaards leven te vinden. "De mooiste uitkomst zou zijn dat we een planeet als de aarde vinden, de gassen in de atmosfeer meten en de eerste aanwijzing van leven zien. Dat wordt een heel gedoe, daar zijn we nog tientallen jaren zoet mee. Maar als we buitenaards leven vinden, zal dat een enorme invloed hebben op hoe we als mensheid denken over onszelf."

Het Paranal-observatorium met de VLT, op de eveneens afgetopte Cerro Paranal, links in beeld. Beeld kos
Het Paranal-observatorium met de VLT, op de eveneens afgetopte Cerro Paranal, links in beeld.Beeld kos

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234