Zaterdag 18/09/2021

26 Schallplatten

Ik weet niet wat u deed op 26 juli 1977, maar wat mezelf betreft weet ik het nog wel. Ik bevond mij toen - niet geheel toevallig - op een stoeprand aan Londens exclusieve Park Lane ter hoogte van het al even exclusieve Hilton Hotel. Binnen vond de jaarlijkse conventie van het legendarische platenlabel CBS plaats en ik was getipt dat daar rond het middaguur, precies wanneer de congresgangers zich aan de lunch zouden begeven, iets te gebeuren stond.

En zo geschiedde. Eer iemand er erg in had, zwaaide daar een zwarte taxi onder de luifel die naar de lobby van dat Hilton leidde en daaruit kwam een schriele jongeman gestapt, met een veel te grote bril op, en onder zijn arm een elektrische gitaar en een draagbare repetitieversterker. Die jonge man heette toen nog vooral Declan MacManus maar toch al een beetje Elvis Costello en op een 'ik en een gij' gooide hij zich in een verzengend miniconcert waarvan ik mij de opener 'Welcome to the Working Week' nog levendig herinner, alsook flarden van het ook nu nog buitengewone 'Less than Zero' (acht jaar ouder dan het gelijknamige boek van Bret Easton Ellis!), een stuk 'Mystery Dance' en misschien zelfs nog de intro van 'Alison'.

Toen begonnen de ordediensten de orde te dienen en werd de zingende zanger in de boeien geslagen en naar een nabij commissariaat gevoerd alwaar hij achter de tralies terechtkwam wegens verstoring van de openbare rust en muziek maken zonder vergunning.

Eer de celwagen Park Lane verliet, ontving Elvis nog wel warm applaus van alle ondertussen naar buiten gekomen congresgangers en kort daarop werd hij ook als artiest ingelijfd door de multinational CBS wat hem onder andere succes opleverde op het Amerikaanse continent terwijl hij in zijn thuisland Engeland nog een tijdlang confidentieel aan het werk bleef op het hoogst alternatieve, maar geweldige Stiff-label.

Voor de mensen die graag een einde aan een verhaal hebben: die avond werd Costello nog tijdig door de politie vrijgelaten om samen met de pasgeboren Attractions een weergaloos concert te geven in de toen hyperhippe club Dingwalls.

Niet geheel toevallig was ook ik daar aanwezig. Omdat ik ook toen al, op basis van zijn eerste singles, een beetje door had dat deze Elvis Costello misschien wel eens de interessantste figuur was die wij muziekliefhebbers aan die wilde punkdagen zouden overhouden.

Vandaag, 37 jaren en 25 langspeelplaten later, ben ik daar meer dan ooit van overtuigd. Costello, door zijn vrienden wel eens "de zingende encyclopedie" genoemd, is met voorsprong de meest originele en diepgravendste Britse rockmuzikant geworden die de jaren zeventig ons hebben gegeven.

U hoeft me niet op mijn woord te geloven. Fiets gewoon eens door zijn oeuvre en kom dan nog met plezier en verbazing eens 'Watching the Detectives' tegen of 'Veronica', of 'Radio Radio' of 'Everyday I Write the Book' of 'American Without Tears'.

Ga eens op rug liggen in uw living en luister eens luid naar 'Shipbuilding', de protestsong die hij tijdens en tegen de Falklandoorlogen schreef en die hij weggaf aan Robert Wyatt maar ook zelf voorbeeldig song, met een trompetsolo van Chet Baker toe.

Of grijp eens terug naar toch echt verbazend goede albums als This Year's Model, Almost Blue, King of America of All This Useless Beauty.

Of ga met mij mee en zet slechts een klein stapje terug in de tijd om eens écht aandachtig kennis te nemen van National Ransom ( uit 2010 ) of nog beter Secret, Profane & Sugarcane (uit 2009).

Het zijn geen platen die uit commercieel oogpunt bekeken écht de bank hebben doen springen. Ze hebben ook totaal geen zogenaamde hits opgeleverd en behalve op een regenachtige namiddag bij Radio 1 pluk je er zelden een song van zomaar uit de ether.

Misschien is Elvis Costello gewoon een beetje te goed voor deze wereld.

Nu, laat dat vooral geen reden zijn om uzelf kennisname van Secret, Profane & Sugarcane te ontzeggen. En u hoeft zelfs bij eventuele beluistering geen Stetson-hoed op uw ongetwijfeld rare hoofd te zetten, want ondanks de Wikipedische omschrijving dat het hier om een collectie 'bluegrass, americana and country music' zou gaan, is ook deze Costello veel meer dan de som van haar delen. Een verzameling volwassen songs van een volwassen zanger en een meer dan ooit volwassen tekstschrijver die de strijd met de waan van de dag helemaal opgegeven heeft en zich alleen nog bezighoudt met de dingen die belangrijk zijn. Voor hem en voor de mensen met oren aan hun kop.

En alsof het niets is, laat hij hier ook zomaar twee bittere liefdesliedjes binnensluipen die van het verzengendste zijn wat er aan deze kant van Dylan, Mitchell of Brel te horen is. Ik heb het dan over het door hemzelf samen met Loretta Lynn geschreven 'I Felt the Chill Before the Winter Came', waarin de chanteur-compositeur Costello beter zingt dan ooit tevoren en onzacht snijdt in de diepe, stinkende wonde die mislukte liefde soms kan zijn.

Ook zoveel trouwens wat 'Changing Partners' betreft

(van Coleman & Darion) en bij de liefhebbers bekend van oerversies van zowel Bill Monroe als Patti Page en zelfs Bing Crosby. Een dijk van een song die in al haar eenvoud op secure wijze omschrijft wat die lichte erotische spanning was die dansen, in de tijd dat de partners mekaar nog vasthielden tenminste, toch altijd een beetje teweegbracht.

Costello en zijn uitstekende bende muzikanten, die andermaal magistraal gedirigeerd worden door de heer T-Bone Burnett, brengen 'Changing Partners' alsof hun leven ervan afhangt en plotseling herinnerde ik me ook weer de woorden van iemand die me ooit zei dat hij zo graag danste "omdat het de enige wettelijke methode was om iemand anders' vrouw in je armen te sluiten".

Secret, Profane & Sugarcane is een merkwaardig voorwerp. Er zijn een paar versies van in omloop en als u toevallig in Japans vinyl handelt, dan treft u er zelfs Lou Reeds 'Femme Fatale' op aan, een fijne versie die Costello overigens past als een zijden handschoen.

Ander moois: de opener 'Down Among the Wine and Spirits', alsook de akoestisch herwerkte versie van Elvis' eigen oude 'Complicated Shadows'. Idem dito voor 'How Deep Is the Red?' of 'She Handed Me a Mirror'.

Toegegeven : luisteren naar Elvis Costello kan soms een tikkel te intens zijn om er de vaat bij te doen, de horlepiep te dansen of andere vormen van huiselijk vertier te beoefenen. Want ook deze Elvis vraagt aandacht terwijl hij voor het plezier van onze ogen en onze oren genadeloos zijn ziel opensnijdt.

Maar take a tip from one who's tried: hij is die aandacht dubbel en dik waard.

Elvis Costello: misschien een beetje te goed voor deze wereld.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234