Maandag 19/08/2019

25 VRAGEN OVER POLEN

H1 Welke taal spreken ze daar?

Pools is een van de grote Slavische talen en behoort tot de West-Slavische taalgroep. Pools wordt ook gesproken door de meer dan zes miljoen geëmigreerde Polen in de Verenigde Staten en Canada. In Polen zelf zijn ook nog kleine Duits- en Oekraïenstalige minderheden. De grote massa van de Duitstaligen is na 1945 uit het land verdreven.

H2 Het Poolse volkslied zou een zwaar symbolische titel hebben?

Die titel luidt 'Jeszcze Polks nie zginela' en dat betekent 'Nog is Polen niet verloren'. Het wijst inderdaad op de bewogen geschiedenis die het land achter de rug heeft. Altijd kwam er wel een buitenlandse bezetter die nationaal territorium afpikte, tot in de recente geschiedenis toe.

H3 Zijn alle Polen katholiek?

Jonge Poolse intellectuelen die het niet zo nauw nemen met het rabiate katholicisme van hun ouders gebruiken wel eens de boutade: "In Polen is 101 procent van de bevolking katholiek." Het officiële cijfer houdt het op 95 procent, want er zijn toch ook wel wat orhodoxen en protestanten.

H4 Wat is Krakau?

Een stad in Zuid-Polen, volgens sommigen een van de mooiste steden van Europa. Krakau vormde het decor voor Steven Spielbergs film Schindler's List, het beruchte concentratiekamp Auschwitz ligt daar immers niet al te ver af. De mensen van Warschau zijn behoorlijk jaloers op de schoonheid van het oude stadscentrum van Krakau, waar een van de oudste universiteiten van Europa (1364) ligt.

H5 Hoeveel kost een krant in Polen?

Veertig eurocent. De grootste krant van het land is Gazeta Wyborcza met een oplage van 600.000 exemplaren per dag. Ze is een seculiere en onafhankelijke krant, wat in het katholieke Polen geen geringe prestatie is. Adam Michnik is de stichter en hoofdredacteur. Hij was vroeger een bekende dissident en mensenrechtenactivist, waardoor hij voortdurend achter tralies belandde.

H6 Waar staat het Cultuurpaleis?

Het Palac Kultur i Nauki staat in de Poolse hoofdstad Warschau. Het monumentale gebouw was een geschenk van Stalin aan Polen en geldt als typisch voorbeeld van sovjetarchitectuur. Volgens een Poolse grap is de beste plaats in heel Warschau op het dak van het gebouw, omdat je het dan niet kunt zien.

H7 Wat is Solidarnosc?

De vakbond die tot 1989 een belangrijke rol heeft gespeeld in het verzet tegen het communistische regime en zich ook als politieke partij heeft geprofileerd. Solidarnosc (Pools voor 'solidariteit') vond haar oorsprong in diverse stakingscomités op de scheepswerven van Gdansk, Gdynia en Sopot. Het Monument van de Gesneuvelde Werfwerkers in Gdansk, drie grote metalen kruisen met ankers, brengt hulde aan de gevallen vrijheidsstrijders.

H8 Wie is Lech Walesa?

De elektricien Walesa werd bekend als aanvoerder van de Solidarnosc-beweging op de Lenin-werf in Gdansk. Voor zijn inzet voor de Poolse arbeiders kreeg hij in 1983 de Nobelprijs voor de vrede. Van 1990 tot 1995 was Walesa president van Polen, maar hij is sindsdien helemaal uit de politiek verdwenen.

H9 Wat is het belangrijkste feest in Polen?

Pasen. Polen is een heel religieus land. Elk weekend en op het platteland zelfs in de week zitten de kerken bomvol en op sommige plaatsen is de pastoor nog steeds de belangrijkste persoon van het dorp.

H10 Wie is Karol Wojtyla?

De Pool die in 1978 verkozen werd tot paus en sindsdien als Johannes Paulus II door het leven gaat. Vroeger was hij aartsbisschop van Krakau.

H11 Wanneer hebben de laatste Russische troepen Polen verlaten?

In 1993, vier jaar na de uitbraak van Polen uit het Warschaupact en het Oostblok. In 1999 trad Polen toe tot de Navo en nu dus tot de Europese Unie.

H12 Wie was Jerzy Popieluszko?

Een katholieke priester die in 1984 door Poolse geheime agenten werd vermoord wegens zijn engagement in Solidarnosc en zijn strijd voor de vrijheid. Zijn graf in Warschau is een echt bedevaartsoord geworden.

H13 Wie was generaal Jaruzelski?

Wojciech Jaruzelski was de Poolse legerchef die einde 1981 een soort staatsgreep pleegde en het land de militaire uitzonderingstoestand oplegde. Hij heeft altijd volgehouden dat hij dat moest doen om te beletten dat Moskou troepen naar Polen zou sturen. De coup kwam er na stakingsacties van Solidarnosc en de eis om vrije verkiezingen en een meerpartijenstelsel.

H14 Wat is de Sejm?

Het Poolse woord 'sejm' betekent eigenlijk gewoon 'vergadering'. Het gaat terug tot in de 15de eeuw toen Poolse standenvertegenwoordigers zelfsbestuursorganen oprichtten en die regelmatig bijeen deden komen. Tegenwoordig is het gewoon de naam van het Poolse parlement.

H16 Er zouden zelfs bizons in Polen leven?

Dat is zo en Polen is het enige land in Europa waar die beesten leven. Deze Europese bizon heet wisent en is een verwant van de Noord-Amerikaanse bizon. De wisent is het grootste zoogdier in Europa en kan tot 1.300 kilo wegen. Hij leeft graag in de weiden en bossen van Bialowieza, een soort oerwoud dat ook enig is in zijn soort in Europa.

H15 Wat is de nationale drank van Polen?

Wodka (Russisch voor 'watertje') natuurlijk. Zubrowka, Wyborowa en Belveder zijn de bekendste merken. In elke fles Zubrowka 'Bison Brand Wodka' zorgt een grassprietje uit een bizonwei voor de typische smaak.

H17 Welke bekende schrijver is in de Poolse havenstad Gdansk geboren?

Günter Grass. Zijn bekendste werken, De blikken trommel, Kat en muis en Hondenjaren, vormen samen de Danzig-trilogie. Danzig is de oude Duitse benaming van Gdansk. Duitsland heeft het gebied na het verlies van WO II moeten afstaan aan Polen en de Duitstalige bevolking werd verdreven.

H18 Wat is Mad Dog?

Een mix van wodka, bessensiroop en tabasco. Mad Dog is dé partydrink in Polen en gaat erin als limonade. Houten kop gegarandeerd de dag erna.

H19 Waarvoor wordt het X-Lecia-voetbalstadion in Warschau vandaag gebruikt?

Het vervallen stadion nabij het centrum van de hoofdstad doet dienst als permanente marktplaats. Op de zwarte markt kun je alles kopen: gekopieerde cd's, 'gevonden' gsm's, sigaretten, sterke drank en zelfs verboden wapens. Via tussenpersonen is er ook aan in West-Europa gestolen auto's te geraken.

H20 Is Polen een doorsluisland voor gestolen auto's, zoals wordt gezegd?

In elk geval is Polen een spil in de internationale trafiek in gestolen auto's, die via het land in vele gevallen doorgaan naar Wit-Rusland, Oekraïne en Rusland. Er circuleert in Warschau zelfs en schuine grap over die gepikte auto's. De nationale toeristische dienst zou een publiciteitsoffensief in West-Europa beginnen onder de slogan 'Kom naar Polen, uw auto is er al'. Degenen die het vertelden geraakten niet gauw uit hun slappe lach.

H21 Heeft Polen een eigen hiphopscene?

Absoluut, na Frankrijk en Duitsland heeft Polen de grootste hiphopscene van Europa. Poolse rapgroepen zoals Kaliber 44, Fisz en Molesta zijn enorm populair onder jongeren. Ze rappen over het alledaagse leven, armoede en gangsterbendes.

H22 Is het waar dat de Polen denken dat ze een grootmacht zijn?

Qua oppervlakte (bijna vijf keer zo groot als de Benelux) en aantal inwoners (39 miljoen) behoren ze niet tot de kleine landjes in Europa en ze zijn in elk geval de grootste van de nieuwe EU-lidstaten. Ze steken hun grootmachtallures binnen het uitgebreide Europa alvast niet onder stoelen of banken.

H23 Polen zou een belangrijk filmland zijn?

De Polen zijn bekend om zeer degelijke documentaires, maar drie Poolse regisseurs van speelfilms genieten zelfs wereldfaam: Roman Polanski, Andrej Wajda en Krzysztof Kieslowski.

H24 Wat is Natalin?

In het stadje met die naam staat een bijhuis van het Europa College in Brugge. Er worden jonge politici en diplomaten uit de hele wereld gevormd.

H25 Een Poolse zou twee Nobelprijzen hebben gekregen?

Het gaat om Maria Sklodowska, de echtgenote van de Franse vorser Pierre Curie, met wie ze in 1903 de Nobelprijs voor natuurkunde kreeg wegens hun ontdekking van de radioactiviteit. In 1911 kreeg ze ook nog de Nobelprijs voor scheikunde en werd ze de eerste vrouwelijke professor aan de Parijse Sorbonne. We kennen haar als Marie Curie. (FS / KC)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden