Zaterdag 23/01/2021

21 juli Een lange baard

Een bril en een weelderige baard volstonden om de Servische veiligheidsdiensten en de Verenigde Naties lang op het verkeerde been te zetten. Dertien jaar was gezocht naar Radovan Karadzic, en blijkbaar toch niet goed genoeg. Hij had zich de naam van een 66-jarige bouwvakker uit Ruma toegeëigend. Als Dragan Dabic kon hij zich vrij in de Servische hoofdstad bewegen. Op foto's is te zien hoe de valse dokter zichtbaar zorgeloos een feestje van het ziekenhuis bijwoonde. Soms reed hij per ambulance de NAVO-troepen voorbij om zijn vrouw, zoon en dochter te kunnen ontmoeten in de stad Pale. Hij zou met vrienden wel eens een koffietje zijn gaan drinken in het centrum van Sarajevo. In de buitenwijk Novi Belgra, waar Karadzic een tijd lang woonde, was de ondergedoken verdachte door iedereen gerespecteerd en geliefd.

Wie de ware identiteit van dokter Dabic achterhaalde, is vijf maanden na zijn arrestatie nog altijd een raadsel. Begin juli kreeg de Servische geheime dienst een anonieme tip binnen. "Er zijn mensen die denken dat Karadzic zo lang niet is opgepakt omdat hij zich zo goed had verborgen", zegt Florence Hartmann, voormalig woordvoerster van het Joegoeslaviëtribunaal. "Maar een nieuwe identiteit neem je niet aan, die kríjg je. De Servische geheime dienst wist al die tijd precies waar hij was. Of hij wel of niet zou worden opgepakt, was louter een kwestie van politieke wil."

25 juli Verse mosselen!

Met z'n drieën pinkten ze een traan weg: José Reynaert, Willy Versluys en Kenneth De Gruyter, toen die ochtend de bel rinkelde in de vismijn van Oostende. Na elf jaar ploeteren en mislukken, waren ze er: de eerste Belgische mosselen. En de chefs, die stuurden diezelfde avond als sms'jes: zo vol, zo kruidig. Kenners kregen twee potjes voorgeschoteld: Zeeuwse en Belgische. Altijd won de Belgica. Zeven dagen later was er die fax: Federaal Voedselagentschap. Algen in de Belgicamossel, de hele handel naar het vilbeluik. Een complot, zeiden de pioniers van de rivaliserende Flanders Queen Mussel, die eveneens voor de Nieuwpoortse kust boeien had liggen en zou hebben gerommeld met de staalname.

"We zijn gerold geweest", zegt Kenneth De Gruyter. "Het staal is genomen vanop hun 'Vlaamse' mosselboot en is negen dagen in de ijskast blijven liggen voor het in het lab werd onderzocht. Ik hoor ze nog bezig. Zij noemden ons amateurs, omdat wij te vroeg zouden hebben geoogst. Ze lachten met ons, omdat we 'maar' 6 ton hadden geoogst. Ze kondigden aan dat ze in hun eerste mosselseizoen vlot 50 ton zouden halen."

Ze, dat zijn de heren van SDVO, een overheidsorgaan dat op vier jaar tijd 8,4 miljoen euro opsoupeerde aan het "ontwikkelen van nieuwe, duurzame vismethoden". Vlaamse mosselteelt dus, daar waar Reynaert en co. al sinds 1997 bezig waren. "Puur plagiaat, eigenlijk", zegt De Gruyter. "Nu, aan het eind van het jaar, mogen we wel eens de balans opmaken. SDVO heeft 6 ton bovengehaald, net als wij. Wie is het efficiëntst? Het is onlangs berekend: in elke kilo Vlaamse mosselen die opgegeten werd, zat 160 euro subsidies. In de onze was dat nul euro."

17 augustus Uw grot of uw leven!

Het plan hád kunnen lukken, als Gilbert Bodart had geweten dat zijn gsm werd afgetapt. Hij was pas enkele weken aan de slag als pr-man in de grotten van Han, toen twee mannen er met getrokken pistolen de kassa kwamen leegroven. De politie volgde de ex-Rode Duivel in verband met een niet veel minder kolderesk plan: in een oude aardappelloods in Wevelgem biljetten van 50 euro gaan drukken. De machine was gefinancierd door zakenman Tony Coorevits, de oud-voorzitter van KSK Wevelgem City. Dat zoiets met deze machine nooit zou lukken, dat konden ze natuurlijk niet vooraf weten.

Coorevits vierde de kerst alsnog thuis, na vier maanden in de hel van Lantin te hebben doorgebracht. "Bodart blijft voor eeuwig een kameraad", is het weinige wat Coorevits kwijt wil. En van die overval op de grot, daar wist hij natuurlijk niks van af. Bodart, diep in de schulden door een gokverslaving, gaf de daders insidekennis. Een van de daders vertelde de politie dat hij handelde uit pure bewondering voor de ex-doelman.

22 augustus Alarm in Fleurus

"Er reden opeens politiewagens door de straten met een megafoon op", zegt Gabriele Saporosi van het Comité de vigilance in Fleurus. "Wat ze zeiden, was niet altijd verstaanbaar, het ging over regenwater dat we niet meer mochten drinken en groenten uit onze tuintjes."

Energieminister Paul Magnette (PS) beschuldigde de directie van het Instituut voor Radio-Elementen (IRE) openlijk van een "reeks blunders" in zowel de aanpak van het incident als de communicatie daarrond. Pas na twee dagen werd opgemerkt dat er een lek was geweest en dat de bevolking was blootgesteld aan vervuiling met radioactief jodium. En ook toen liep het mis: eerst heette er "geen gevaar" te zijn, toen toch weer wel.

"Er is in die dagen veel beloofd", zegt Gabriele Saporosi. "Meer controles, betere communicatie, ander management. In de praktijk is daar niks van in huis gekomen. In november heeft het IRE de productie van radio-isotopen hervat, alsof er niets aan de hand was. De directie is dezelfde als toen, de procedure voor communicatie is dezelfde als toen. Er zou een extern, onafhankelijk controleorgaan komen dat metingen zou verrichten rond het bedrijf. We wachten nog steeds."

Begin september werd zowat de hele bevolking van Fleurus en wijde omstreken getest, er bleek niemand besmet. "Onrust bij de bevolking is er niet echt", zucht Saporosi. "De media hebben het alweer over wat anders, er wordt niet zo veel meer over gepraat. Ik vrees dat het een kwestie is van wachten op de volgende ramp."

15 september Adam G.

Op 15 september 2008 begon in het Brusselse assisenhof het proces tegen de jonge Pool Adam G. Hij stond terecht voor de moord op Joe Van Holsbeeck (17). G. werd schuldig bevonden aan 'slagen en verwondingen met de dood tot gevolg, maar zonder de intentie om te doden' en kreeg twintig jaar cel.

Frédéric Clément de Cléty, advocaat van G., vindt het nog altijd onbegrijpelijk dat alleen hij voor de rechtbank moest verschijnen en niet zijn kompaan Mariusz O., die de jeugdrechter uit handen weigerde te geven. Hij werd wél veroordeeld voor moord, maar kreeg als straf twee jaar verplicht verblijf in de gesloten jeugdinstelling van Kasteelbrakel. "Mariusz en Adam hadden ofwel samen voor de jeugdrechter moeten staan, ofwel samen voor de assisenjury", zegt de Cléty. "Op dat punt ga ik akkoord met de familie van het slachtoffer."

G. moet zijn straf in principe in Polen uitzitten, maar De Cléty wil daar een stokje voor steken. "We hebben een kortgeding aangespannen om de uitlevering te verhinderen, op 27 januari 2009 volgen de pleidooien. Bovendien loopt er ook in Polen een gerechtelijke procedure." En Adam G. zelf? Hij werkt in de gevangenis, zijn Frans verbetert zienderogen en wekelijks krijgt hij bezoek van zijn familie. "Het is een moedige familie", besluit G.'s raadsman. "Voor hen is het verschrikkelijk, (snel) en voor de slachtoffers uiteraard ook!"

21 september Het kartel barst

De uitslag van de stemming had iets Oost-Europees: "Op een partijcongres in Gent heeft de N-VA beslist de steun aan de federale regering op te zeggen. 1.585 congresleden stemden voor, zeven stemden tegen." Maandagavond was het kartel geschiedenis.

Hoe anders was het niet gegaan als iets meer dan zeven N-VA'ers neen hadden gestemd? Een van de zeven was Wilfried Vandaele, provincieraadslid in West-Vlaanderen en schepen in De Haan. "Nee, niemand heeft me scheef bekeken", zegt hij. "Dat ligt niet in de aard van onze partij en zeker niet in die van Bart De Wever. Er waren twintig sprekers en die zeiden eigenlijk twintig keer hetzelfde: steun opzeggen in de federale regering, maar - en nu komt het - 'we blijven wel in het kartel en in de Vlaamse regering'. Ik was het die zei: 'Jongens, dat is ijdele hoop.' Ik was ook teleurgesteld in de federale regering, maar ik vond níét dat het kartel moest worden opgeblazen en ook niet dat Geert Bourgeois moest opstappen uit de Vlaamse regering. Als je een beetje realistisch was, wist je dat dit de gevolgen zouden zijn.

"Zo'n congres heeft een eigen dynamiek. Ik ben ervan overtuigd dat het resultaat anders was geweest als we hadden gestemd over het kartel: doorgaan of niet. Ik weet zeker dat een afgetekende meerderheid pro gestemd zou hebben. Zou CD&V dan aangeschoten wild zijn als vandaag? Moeilijk te zeggen. Ik heb in elk geval nergens spijt van." (DDC / MJ / KVDP)

20 augustus Samen de boot in

117 duizendsten van een seconde. Zoveel kwamen kajakkers Bob Maesen en Kevin De Bont tekort voor de finale op de Olympische Spelen. 750 meter lang hadden ze mee op kop gelegen, om zich op het laatste nippertje toch nog te laten inhalen door de Chinezen. Een beklijvend televisiemoment.

"Woede, ik voel alleen woede", sprak Maesen. "Drie jaar alles opgeofferd. Voor niets." Gezicht op onweer. Geen blik naar ploegmaat Kevin De Bont (21). Die wist niet waar kruipen. "Te snel vertrokken", gaf hij toe. "Mijn fout. Degene die vooraan zit, moet het tempo aangeven." Had hij gehoopt dat zijn ploegmaat-mentor hem te hulp zou schieten: mis gedacht. "Mij valt niets te verwijten", zei Maesen.

Vier maanden later lijkt de kloof definitief. "Terug samen in één boot zit er niet meer in", zegt De Bont. "Er is te veel gebeurd. Ik wil een ploegmaat op wie ik kan rekenen en die ik kan vertrouwen." Ook voor Maesen is een nieuwe samenwerking uitgesloten. "Het was van bij het begin geen gedroomde match, De Bont en ik. Beste vrienden zullen we nooit worden. Ik weet dat ik domme dingen heb gezegd na onze laatste wedstrijd. De emoties, hè. De plooien zijn gladgestreken."

De Bont is niet zo zeker. "Of ik hem heb vergeven voor zijn uitspraken? (denkt na) Hij was heel grof. Ik vind niet dat je de schuld zomaar in de schoenen van je ploegmaat kunt schuiven." De vroegere ploegmaats gingen allebei solo en zijn nu concurrenten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234