Dinsdag 19/11/2019

'2050, een korte geschiedenis van de toekomst' weinig overtuigend in KMSK Brussel

David LaChapelle. Gas Shell (2012). Beeld David LaChapelle Studio courtesy Jablonka Maruani Mercier Gallery

De tentoonstelling 2050, een korte geschiedenis van de toekomst wil het over hete hangijzers hebben zoals mondiale conflicten en (over)consumptie. In de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van Brussel moeten zeventig kunstwerken die thema's illustreren.

Vermoedelijk is het boek beter dan de tentoonstelling. Uitgangspunt is Une brève histoire de l'avenir, een boek dat de Franse econoom Jacques Attali in 2006 schreef, en waar in Brussel nu een tentoonstelling rond gemaakt is.

Aan de hand van een analyse van de geschiedenis tracht Attali de nabije toekomst te voorspellen. En die ziet er weinig rooskleurig uit. Volgens Attali komen er achtereenvolgens diverse golven op ons af. Na de suprematie van Los Angeles in de jaren 1980 dankzij de ontwikkeling van de microprocessor, is inmiddels de neergang van het Amerikaanse rijk begonnen. Voor Attali was 9/11 daarvan het startpunt. Vervolgens heeft de globale markt de macht overgenomen: "Alles wordt koopwaar", aldus Attali. Ook zal de mens proberen een oude droom waar te maken: onsterfelijkheid. "De medische wetenschap verlegt steeds meer de grenzen van het lichaam." Attali voorspelt voorts het zogeheten 'hyperconflict", veel verwoestender dan de voorgaande wereldoorlogen. Tegelijk worden de natuurlijke rijkdommen van de aarde verder uitgeput en verschanst het grootste deel van de wereldbevolking zich in een 'autistische' virtuele wereld.

Een deel van zijn toekomstvoorspellingen is al uitgekomen: we maken nog altijd de gevolgen van een globale financiële crisis mee, overal in de wereld zijn er brandhaarden, en een schier eindeloze stroom vluchtelingen is op weg naar West-Europa.

Maar een boeiend boek is nog geen garantie voor een boeiende tentoonstelling. De expositie overtuigt niet en daar zijn verschillende redenen voor. De kunst die getoond wordt is in grote mate een letterlijke illustratie van de ideeën van Jacques Attali. Zo zijn de uit wapens en munitie opgetrokken kerk, moskee en synagoge (een werk van Al Farrow) al te expliciet. Ook de als een pudding uitlopende corpulente man van John Isaacs en de video Arctic Conquistadors, waarin Olga Kisseleva symbolen van multinationals projecteert op, jawel, het Noordpoolgebied spreken weinig tot verbeelding. Het helpt al evenmin om de werken braafjes, schools en voorspelbaar te groeperen in acht thema's. Bovendien is de opstelling ronduit saai: van enige interactie tussen de kunstwerken is geen sprake in de verder kille en klinische tentoonstellingskelder van het Brusselse museum.

Niet alleen ontbreekt enige bevlogenheid bij de tentoonstellingsmakers, er ontbreken gewoonweg topwerken en er is te weinig te zien. Gelukkig trekt hier en daar een werk toch de aandacht. Zo stelde Wolfgang Staehle in september 2001 een webcam in New York op en filmde zonder onderbreking de aanslag op de WTC-torens op 9/11. De tentoonstelling in Brussel opende niet toevallig op 11 september. Ook de aan Jeroen Bosch refererende installatie van de gebroeders Chapman is fascinerend: te midden van een gruwelijke chaos van speelgoedsoldaatjes wordt de clown Ronald McDonald gekruisigd. De videoinstallatie van Yang Yongliang - een Japans landschap dat opgeschrikt wordt door ontploffingen - is indrukwekkend, evenals het overrompelende fototweeluik 99 cent van Andreas Gursky, die het galopperende consumentisme in beeld brengt.

Helaas gaat het om een handvol uitzonderingen in een steriele tentoonstelling die de verwachtingen niet inlost.

'2050, een korte geschiedenis van de toekomst' tot 24 januari 2016 in Koninklijke Musea voor Schone Kunsten, Brussel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234