Woensdag 26/06/2019

2016 wordt het jaar van

Eerder deze week werd bij de Sudanese grens de eerste Belgische Libië-strijder opgepakt. IS'ers trekken van Irak en Syrië naar het stuurloze land, mensen-smokkelaars zullen volgen. Is het hek van de dam?

Hoewel Syrië en Irak de voorbije jaren de krantenkoppen domineerden, houdt nu een ander land vele hoge westerse functionarissen bezig. Achter gesloten deuren hebben Franse, Italiaanse, Britse en Amerikaanse defensieambtenaren en diplomaten hun grote bezorgdheid over Libië geuit. Nu een militaire interventie steeds waarschijnlijker wordt, zou 2016 wel eens het jaar van Libië kunnen worden.

In november 2013 waarschuwde de voormalige Libische premier Ali Zeidan dat de "internationale gemeenschap een staat in het midden van de Middellandse Zee die een bron is van geweld, terrorisme en moorden niet kan tolereren". Slechts een handvol landen had oor voor die woorden.

Ikzelf stelde al in een interview in mei 2014 dat Amerikaanse, Franse en Algerijnse speciale eenheden naar verluidt sinds begin dat jaar operaties uitvoerden tegen Al Qaida in de Islamitische Maghreb (AQIM).

In augustus 2014 waren Algerije, Marokko en Tunesië in verhoogde staat van paraatheid na een vermeende Amerikaanse tip dat Libische jihadisten van plan waren om in die landen vliegtuigen in gebouwen te laten vliegen, in aanvallen vergelijkbaar met die van 11 september 2001. Marokko nam de dreiging ernstig en mobiliseerde 70.000 soldaten over zijn gehele grondgebied. Het plaatste luchtafweergeschut in Casablanca, Marrakesh en Tanger met als doel elk burgervliegtuig neer te halen dat mogelijk door terroristen gekaapt was.

Algerije nam soortgelijke maatregelen. In 2014 voerde het land naar verluidt bijna twee maanden lang, met zo'n 5.000 militairen, operaties uit in Libië om jihadisten uit te roeien.

Zoals de gezamenlijke luchtaanvallen door Egypte en de Verenigde Arabische Emiraten in Libië in 2014 toonden, zijn de lokale machthebbers niet van plan om werkeloos toe te zien terwijl donkere wolken zich samenpakken boven de aangrenzende gebieden. Dat zou namelijk kunnen betekenen dat Libië de meest gevaarlijke plek in de regio wordt, niet alleen voor Noord-Afrika, maar ook voor Europa. Het zou zelfs de aandacht kunnen afleiden van Irak en Syrië.

Een tweede Syrië?

Libië heeft de grootste voorraad aan losse wapens in de wereld - volgens sommige rapporten zelfs groter dan het arsenaal van het Britse leger - en bovendien ongeveer 4.000 grond-luchtraketten en 6.400 vaten uraniumconcentraat in poedervorm, beter bekend als 'yellowcake', die in handen dreigen te vallen van terreurgroepen als Islamic State of Iraq and the Levant (ISIL), AQIM of Al Mourabitoun, dat grote delen van het zuidelijke grondgebied beheerst.

Terwijl de steeds verslechterende situatie in Libië er in 2015 niet leidde tot een internationale militaire interventie, lijkt de opkomst van Islamitische Staat (IS) in Libië nu de balans te doen doorslaan.

Terwijl bijvoorbeeld Italië heeft gezegd dat het IS niet zal aanvallen in Syrië, heeft het wel aangegeven dat het militaire actie zou kunnen ondernemen in Libië. Daarmee doelt het wellicht op luchtaanvallen en het inzetten van speciale troepen op de grond. Italië heeft nu trouwens Frankrijk voorbijgestoken als voortrekker in 'het oplossen van het probleem-Libië'. Dat is niet verwonderlijk als je denkt aan het Italiaanse koloniale verleden in Libië, zijn commerciële belangen daar, en het feit dat Rome herhaaldelijk werd bedreigd door Islamitische Staat.

Canada trekt op dit moment zijn straaljagers terug uit de coalitie in Irak en Syrië, zodat het klaar is om deel te nemen aan een militaire operatie in Libië. Groot-Brittannië bereidt het vertrek voor van 1.000 troepen en speciale eenheden naar Libië. Dat zou geen verrassing mogen zijn, na de terroristische aanslag in Tunesië in juni, waarbij dertig Britse burgers omkwamen, omdat de dader door IS was opgeleid in Libië. Toen zei de Britse premier David Cameron zelfs dat hij klaar was om "onmiddellijk" luchtaanvallen tegen terroristen in Libië te lanceren. Ook Rusland zou betrokken worden kunnen in Libië - generaal Khalifa Haftar heeft het land om steun gevraagd.

De nieuwe, door Saudi-Arabië geleide coalitie tegen IS zou ook actiever kunnen worden in Libië dan in Syrië of Irak, als gevolg van de belangen van zowel Egypte als de Verenigde Arabische Emiraten daar. Tot slot hebben zowel Frankrijk als de VS onlangs stappen ondernomen om de publieke opinie warm te maken voor een nakende interventie.

Eenmaal begonnen zouden de luchtaanvallen zich waarschijnlijk richten op het IS-bolwerk in Sirte en mogelijk ook de twee grote IS-trainingskampen in Hun, zo'n 200 kilometer ten zuiden van Sirte.

De IS-factor

IS heeft naar veronderstelling tussen de 3.000 en 5.000 strijders in Libië, maar dat aantal zou weleens snel kunnen toenemen, en wel om twee redenen: ten eerste zouden een aantal van de strijders die Syrië verlaten zich kunnen aansluiten bij IS in Libië, en ten tweede wordt verwacht dat nieuwe rekruten tot de gelederen zullen toetreden.

Libië is, na Irak en Syrië, de tweede grootste 'afzetmarkt' van IS, en aangezien het uitgebreid werd behandeld in het septembernummer van het IS-tijdschrift Dabiq, kan het mogelijk een populair trainingsgebied worden voor Europese rekruten. In november 2015 werden twee Fransen, die vermoedelijk onderweg waren naar een IS-trainingskamp, gearresteerd in Zuid-Tunesië.

Een Noord-Afrikaan uit Brussel, Parijs of Amsterdam zou veel meer culturele overeenkomsten vertonen met iemand uit Libië dan met pakweg iemand uit Syrië of Irak, wat een en ander veel aantrekkelijker maakt voor rekruten. En terwijl het steeds lastiger wordt om Syrië binnen te raken, wordt Libië gezien als een mogelijke toegangspoort tot Algerije, Marokko en Tunesië om zo die landen verder te destabiliseren.

Alhoewel IS het belangrijkste doel in Libië zou zijn, is het interessant om te weten dat een recente AQIM-video een beroep deed op de Libiërs om zich te verweren tegen de indringers uit Italië, Frankrijk, de VS en Groot-Brittannië.

Gezien de situatie in Libië - een mislukte staat met drie regeringen, geen echt leger, een overvloed aan milities en verschillende doorgewinterde terreurgroepen - zal elke mogelijke internationale militaire interventiemacht de borst mogen natmaken.

© Al Jazeera

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden