Vrijdag 05/03/2021

20 miljoen levens in gevaar, maar donaties blijven uit

Consortium 12-12 bereidt een campagne voor rond de hongersnood in Afrika. Volgens de VN dreigt dat de grootste humanitaire ramp te worden sinds de Tweede Wereldoorlog. Maar toch lijkt het thema nauwelijks te leven. Hoe komt dat?

20 miljoen. Zoveel mensen dreigen in Somalië, Zuid-Soedan, Nigeria en Jemen van honger om te komen. "De grootste humanitaire ramp sinds het einde van WOII", waarschuwen de VN. Ook de ngo's in ons land beseffen de ernst van de situatie. Vandaag beslist Consortium 12-12, dat verschillende hulporganisaties in ons land groepeert, of er een gezamenlijke actie komt.

"De beslissing moet nog formeel genomen worden. We moeten nog een aantal zaken aftasten", zegt directeur Erik Todts. Het is dus nog niet officieel, maar alles wijst erop dat de ngo's de handen in elkaar zullen slaan, zoals ze dat in het verleden al deden bij onder meer de tsunami in Zuidoost-Azië in 2004 en orkaan Haiyan, die in 2013 de Filipijnen teisterde.

Anders dan bij die natuurrampen leeft de hongersnood in Afrika veel minder bij de man in de straat. Vraag is dan ook of zo'n campagne veel geld zal kunnen ophalen. "Het is op dit moment onvoldoende top of mind bij mensen. Er komt ook maar weinig over in de media. Ik vrees dat de ngo's daar wat tegenaan zullen lopen. Bij de tsunami stonden mensen al klaar met hun portefeuille", zegt Baldwin Van Gorp, professor Mediastudies aan de KU Leuven, die onderzoek doet naar campagnes voor goede doelen.

Todts beseft dat het geen eenvoudig thema is. Hongersnood is immers een zogenoemde 'sluipende ramp', die al jaren aan de gang is en geen duidelijk beginpunt kent. "Een aardbeving die het noodlot betekent, kan veel makkelijker fondsen genereren dan een man-made crisis als hongersnood. Voor de oorlogen in de regio is de mens immers zelf verantwoordelijk. Als men een schuldige kan aanwijzen, dan zegt men al snel: 'Daar moeten we niet aan geven'."

Gevoelige snaar

En dus moeten mensen in de eerste plaats bewust worden gemaakt van de ernst van de situatie. Daarvoor dienen campagnes net, zegt Ilja De Coster, die Vlaamse fundraisingorganisaties adviseert. Grosso modo zijn er twee soorten schenkers, schetst hij: "Je hebt mensen die bij wijze van spreken al klaar staan om hulp te bieden. Zij zitten in de databanken van de ngo's. Daarnaast heb je een grotere groep mensen die doorgaans niet onmiddellijk reageren. Die moet je aanspreken via een campagne."

Humanitaire rampen moeten ergens een gevoelige snaar raken, vult Van Gorp aan. Een krachtig beeld kan daar bij helpen. Denk bijvoorbeeld aan de foto van het Syrische jongetje Aylan, dat anderhalf jaar geleden dood aanspoelde op een Turks strand. Dat beeld bracht bijzonder veel verontwaardigde internationale reacties (en donaties) teweeg over de vluchtelingencrisis. Het verschil met de hongersnood vandaag is echter dat de aandacht voor de vluchtelingencrisis al weken voor die foto aan het toenemen was.

Van Gorp: "Er moet al een algemeen sentiment zijn, en daarop moet je inspelen. Dat kun je als ngo niet dirigeren."

Op dit moment beheerst vooral de terreurdreiging de debatten. Die creëert heel wat onzekerheid onder de bevolking. Kan de hongersnood daar niet meer bij? Dat denkt De Coster niet. "Geven is ook een beetje een reactie om te kunnen omgaan met onzekerheid: 'Hier kan ik wel iets aan doen.'"

Van Gorp en De Coster spreken ook stellig tegen dat mensen 'doneermoe' zouden zijn. "Die moeheid zit vooral bij mensen die sowieso niet geven en dat als excuus gebruiken. Maar dat is geen probleem, want hen zou je dus sowieso niet aanspreken met een campagne", zegt De Coster. "Het is wel zo dat het publiek kritischer wordt: mensen vragen zich af of hun gift wel een verschil zal maken."

Bewustzijn creëren

Belangrijk is dat campagnes niet louter op medelijden mikken, maar ook een oplossing aanreiken. "Hoop is cruciaal", weet Van Gorp. "Sommige ngo's tonen telkens de arme kindjes in Afrika, maar dan krijgen mensen het gevoel dat hun gift niets bijdraagt."

Het is een moeilijke evenwichtsoefening voor de hulporganisaties, erkent hij: ze moeten bewustzijn creëren en dus de urgentie van het probleem schetsen, maar tegelijk ook tonen dat mensen zelf iets kunnen veranderen. Toch is dat ook in het geval van hongersnood mogelijk, meent hij. "Ik kan me voorstellen dat er bijvoorbeeld heel wat extra waterputten nodig zijn. Ngo's zouden dus duidelijk kunnen aantonen: 'Als we dit bedrag bijeenkrijgen, kunnen we zoveel nieuwe putten boren.'"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234