Dinsdag 04/08/2020

Politie

2 jaar na invoering laat De Crem gebruik bodycams door politie onderzoeken: ‘Er moet een kader komen’

Een politieagent met bodycam in Antwerpen.Beeld Photo News

Er komt een werkgroep en een universitair onderzoek naar het gebruik van bodycams door de politie. Dat zegt minister De Crem (CD&V). De federale politie wacht op een duidelijker kader, maar verschillende lokale zones filmen wel al met bodycams. 

Minister van Binnenlandse Zaken Pieter De Crem (CD&V) werkt aan een mogelijke wijziging in de wetgeving en ministeriële omzendbrieven over bodycams. Sinds twee jaar laat de wet op het politieambt toe dat agenten gebruikmaken van camera’s op het lichaam bij interventies. Sindsdien gebruiken verschillende politiezones dergelijke bodycams, al dan niet in testfase. 

Bij de politie van Antwerpen zijn de bodycams in de eerste helft van dit jaar al 2.409 keer gebruikt. Daarbij zijn de beelden 71 keer (3,19 procent) bekeken, en 33 keer (1,36 procent) doorgespeeld aan het gerecht. Niet enkel grote zones maken er gebruik van. Zo gaven deze week de gemeenteraden van Kruibeke en Temse groen licht voor bodycams in hun politiezone. Ze verspreiden zich zo snel dat niemand een overzicht heeft van het aantal zones met bodycams. 

“Het is de verwachting dat tegen eind dit jaar alle zones er gebruik van maken”, zegt Frank Schuermans van het COC, het Controleorgaan op de Politionele Informatie. 

Registreren in stand-by

Het COC bracht daarom dit voorjaar op eigen initiatief een advies uit, dat de vinger legt op nogal wat pijnpunten in de regelgeving. Zo schrijft de wet voor dat agenten communiceren aan de burger dat ze beginnen te filmen, maar kunnen verschillende types bodycams 20 tot 90 seconden voor de opname ook al registreren in stand-by. Dergelijke preopname is handig voor agenten, want als ze op ‘record’ duwen, is het moment van escalatie soms al voorbij. Volgens het controleorgaan is preopname op dit moment echter onwettig en kan ze tot heel wat rechtszaken leiden. 

“Op juridisch vlak brengt het gebruik van de bodycam meer problemen met zich dan de wetgever had geanticipeerd.”

Daarnaast blijken er grote verschillen tussen zones. Zo zijn er alleen al in Brussel twee zones die er breed gebruik van maken, terwijl de zone Brussel-Hoofdstad-Elsene ze nog uittest en de overige zones er geen gebruiken. Wat als agenten met een bodycam hun zone verlaten?

“Het mankeert aan uniformiteit”, zegt Schuermans. “Elke zone schrijft zelf richtlijnen uit voor haar korps. Er moet een kader komen.” 

Ook de federale politie is vragende partij voor bodycams, maar wil ze niet gebruiken voor er een oplossing is die strookt met de opmerkingen van het COC, zo laat de woordvoerder weten. Zo’n kader is exact wat minister De Crem enkele dagen geleden aankondigde in de Kamercommissie Binnenlandse Zaken in een antwoord op Groen-Kamerlid Jessika Soors.  

De Crem stelt een werkgroep aan “met het oog op een mogelijke wijziging in de wetgeving en in ministeriële omzendbrieven”. Daarnaast heeft hij een onderzoek besteld bij de KU Leuven en de Universiteit van Luik, dat in oktober start en een jaar zal duren. 

“We zullen onderzoeken hoe de politie en andere actoren, zoals de parketten, naar bodycams kijken en wat volgens hen de voor- en nadelen zijn”, zegt professor criminologie Jeroen Maesschalck (KU Leuven).

Nieuwe technologie

De vakbonden waren vroeger sceptisch, maar bij een protestactie in de nasleep van de Black Lives Matter-manifestatie, vroegen ze zelf om bodycams. De minister ziet ze als een nieuwe technologie die agenten kan ondersteunen. “Ze kunnen ontradend werken en geweld tegen veiligheidsdiensten helpen voorkomen”, zegt De Crem. “Als toch geweld gebruikt wordt tegen politie, kunnen ze een belangrijke tool zijn in de vastlegging ervan en de bewijsvoering.”

Als ze als bewijs willen dienen, moeten ze echter reglementair zijn. Daarnaast is het nog onduidelijk of ook de burger zich kan beroepen op de beelden. Regelmatig vragen agenten burgers bij interventies om te stoppen met filmen met de gsm. “Kan een burger zelf vragen om over te gaan tot het gebruik van de bodycam?”, vraagt Soors (Groen). “Heeft een burger zelf toegang tot die beelden ter verdediging in een bepaalde situatie? Al die zaken moeten uitgeklaard worden.” 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234