Donderdag 23/01/2020

1989: hoe vele kleine feiten een grote omwenteling veroorzaakten

Januari 21 Solidarnoscleider Lech Walesa aanvaardt aanbod van in het nauw gedreven Poolse regering tot onderhandelingen tussen zijn vakbond en communistische machthebbers21 Praagse politie pakt betogers op, onder wie Vaclav Havel29Hongaarse partijtop noemt ‘1956’ voor het eerst een volksopstandFebruari8Rondetafelgesprekken in Polen beginnen12Hongarije belooft meerpartijenstelsel in te voeren21 Vaclav Havel krijgt negen maanden cel26Eerste vrije vakbond wordt opgericht in Hongarijemaart13 Leden van Roemeense partij hebben moed om in brief kritiek te uiten op Ceausescu18 Poolse boeren richten naar voorbeeld van Solidarnosc eigen vakbond op24Sovjetleider Gorbatsjov gaat akkoord met meerpartijen- stelsel in Hongarijeapril5Poolse regering en Solidarnosc sluiten akkoord27Regering in Praag haalt uit naar collega’s in Boedapest omdat Hongaarse tv interview brengt met Alexander Dubcek, leider van Praagse Lente 1968mei2 Hongarije knipt prikkeldraad aan grens met Oostenrijk door en luidt zo het begin van het einde van het IJzeren Gordijn in17Vaclav Havel wordt vervroegd vrijgelaten, mede door internationale drukjuni4Solidarnosc wint verkiezingen in Polen7 Gemeenteraadsverkiezingen in DDR worden massaal vervalst19In tweede ronde wint Solidarnosc in Polen bijna alle zetels21Roemenië bouwt hek aan grens met Hongarije22DDR haalt scherp uit naar Hongarije en zijn ‘antisocialistische maatregelen’juli4 Solidarnosc trekt in triomf het parlement in Warschau binnen6 Janos Kadar, die Hongarije 35 jaar lang met ijzeren hand regeerde, overlijdtaugustus7West-Duitsland sluit ambassade in Oost-Berlijn wegens toestroom van DDR-burgers19Polen krijgt eerste niet- communistische premier sinds WO II, Tadeusz Mazowiecki21Politie in Praag gaat bijzonder erg tekeer tegen betogers die sovjetinvasie in 1968 herdenkenseptember11Hongarije laat duizenden gevluchte DDR-burgers naar Oostenrijk gaan; Oost-Berlijn reageert razend21 DDR verbiedt burgerbeweging Neues Forum24Oppositiebeweging in DDR komt toch bijeen25Eerste betoging van 8.000 man in ‘heldenstad’ Leipzigoktober1Duizenden gevluchte DDR- burgers mogen vanuit Praag en Warschau per trein het Westen vertrekken2West-Duitse ambassade in Praag zit alweer vol met DDR-vluchtelingen5 DDR-politie knuppelt burgers weg bij vluchtelingentreinen7 Veertigste verjaardag van DDR. Tienduizenden durven straat opgaan om hervormingen te eisen. Ze roepen ‘Gorbi, help ons’ naar eregast Mikhail Gorbatsjov8 Communistische partij in Hongarije opgeheven9 Nieuwe massale ‘maandag- betoging’ in Leipzig; politie grijpt niet in16 Leipzig is toneel van grootste betoging sinds 1945 in DDR18 Erich Honecker treedt af wegens ‘ziekte’; Egon Krenz wordt opvolger23 Volksrepubliek Hongarije herdoopt zich tot Republiek Hongarijenovember4 Miljoen DDR-betogers op straat in Berlijn tegen gereformeerd gezag7 Regering DDR treedt af8 Politbureau van DDR- eenheidspartij SED stapt op9 Berlijnse Muur gaat langzaam open; ware volksverhuizing naar West-Berlijn en Bondsrepubliek vindt plaats17 Praagse politie slaat grootste studentenbetoging sinds 1968 brutaal uiteen; bevolking sluit zich spontaan aan bij studenten19 Oppositiebeweging Burgerforum wordt opgericht in Praag en eist aftreden regering; in DDR komen alweer tienduizenden betogers op straat21 Burgerforum dwingt dialoog met regering in Praag af; Vaclav Havel is delegatieleider22 Alexandr Dubcek, held van 1968, sluit zich aan bij volksbeweging24 Partijleiding in Praag treedt af, volksfeest in -straten; in Roemenië viert Nicolaeu Ceausescu zijn ‘herverkiezing’29 Communisten zien af van macht in Praagdecember1 In DDR geeft SED haar leidende politieke rol op en treedt hele partijtop af4 Warschaupact zegt neerslaan Praagse Lente in 1968 te betreuren; jubel in Tsjecho-Slowakije6 Niet-communist Manfred Gerlach wordt president van DDR10 Tsjechische oppositie krijgt ministerposten in nieuwe regering16 In Timisoara wordt massaal betoogd tegen Ceausescu; protestantse dominee Laszlo Tökes wordt volksheld; Securitate richt bloedbad aan19 Staat van beleg in Roemenië20 Nieuwe massabetoging in Timisoara; mensenzee belet aanhouding van Tökes21 Ceausescu wordt uitgejouwd tijdens toespraak in Boekarest; veiligheidsdienst Securitate begint moordpartijen22 In Boekarest wordt Front van de Nationale redding opgericht; Securitate richt opnieuw bloedbaden aan; Ceausescu en zijn vrouw Elena slaan op de vlucht, maar worden gepakt25 Een dubieus volkstribunaal veroordeelt Ceausescu’s; ze worden meteen geëxecuteerd28 Alexander Dubcek wordt in Praag gekozen tot parlementsvoorzitter30Vaclav Havel wordt staats- president

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234